ഇക്കാര്യത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ട്. “നബിയും റസൂലും തമ്മിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവുമില്ല” എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നവരുണ്ട്. എന്നാൽ “നബിയും റസൂലും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്” എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടുന്ന മറ്റുചിലരുമുണ്ട്. വ്യത്യാസമുണ്ടെന്ന അഭിപ്രായമാണ് കൂടുതൽ ശരിയായ നിലപാട്; കാരണം, ഭാഷാപ്രയോഗത്തിലെ അടിസ്ഥാന തത്വം ‘തഅ്സീസ്’ (പുതിയൊരു അർത്ഥം നൽകൽ) ആണ്, അല്ലാതെ ‘തഅ്കീദ്’ (പറഞ്ഞത് തന്നെ വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ചു പറയൽ) അല്ല. ഖുർആനിലും ഹദീസിലും “നബി”, “റസൂൽ” എന്നീ രണ്ട് വാക്കുകൾ അടുത്തടുത്ത് ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. രണ്ട് വ്യത്യസ്ത വാക്കുകൾ കണ്ടാൽ, അവയ്ക്ക് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത അർത്ഥങ്ങളുണ്ട് എന്ന് കരുതുന്നതാണ് ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും ശരിയായ രീതി.

قال أبو البقاء الكفوي رحمه الله:التأسيس أولى من التأكيد، لأن الإفادة خير من الإعادة.

അബൂ അൽ-ബഖാഅ് അൽ-കഫവി رحمه الله പറഞ്ഞു: തഅ്കീദ് നേക്കാൾ തഅ്സീസ് ആണ് കൂടുതൽ ഉചിതം; കാരണം, പുതിയൊരു വിവരം നൽകുന്നതാണ് പറഞ്ഞത് തന്നെ വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത്. [الكليات ص1065)]

“നബിയും റസൂലും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്” എന്ന് അംഗീകരിച്ച പണ്ഡിതന്മാർ ഈ വ്യത്യാസത്തിന്റെ വ്യത്യാസവും വർഗ്ഗീകരണവും നിർണ്ണയിക്കുന്നതിൽ ഭിന്നത പുലർത്തി.

قال الخطابي : والفرق بين النبي والرسول: أن النبي هو المنبوء المُنبأ المخبر، فعيل بمعنى مفعل، والرسول هو المأمور بتبليغ ما نبئ وأخبر به، فكل رسول نبي، وليس كل نبي رسولا.

ഇമാം ഖത്വാബി رحمه الله പറഞ്ഞു: നബിയും റസൂലും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഇതാണ്: ‘നബി’ എന്നാൽ (അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന്) വാർത്തകൾ നൽകപ്പെട്ടവനും, (പ്രസ്തുത) വാര്‍ത്തകൾ (ജനങ്ങൾക്ക്) എത്തിച്ചു കൊടുക്കുന്നവനുമാണ്. എന്നാൽ ‘റസൂൽ’ ആകട്ടെ, തനിക്ക് (വഹ്‌യായി) അറിയിക്കപ്പെടുകയും വിവരിച്ചു നൽകപ്പെടുകയും ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ ജനങ്ങൾക്ക് എത്തിച്ചുനൽകാൻ  കൽപിക്കപ്പെട്ടവനാണ്. അതിനാൽ ഓരോ റസൂലും നബിയാണ്; എന്നാൽ ഓരോ നബിയും റസൂലല്ല. [أعلام الحديث (1/298)]

وقال ابن حجر  رحمه الله: قَالَ الْقُرْطُبِيُّ تَبَعًا لِغَيْرِهِ: هَذَا حُجَّةٌ لِمَنْ لَمْ يُجِزْ نَقْلَ الْحَدِيثِ بِالْمَعْنَى، وَهُوَ الصَّحِيحُ مِنْ مَذْهَبِ مَالِكٍ، فَإِنَّ لَفْظَ النُّبُوَّةِ وَالرِّسَالَةِ مُخْتَلِفَانِ فِي أَصْلِ الْوَضْعِ: فَإِنَّ النُّبُوَّةَ مِنَ النَّبَأِ وَهُوَ الْخَبَرُ، فَالنَّبِيُّ فِي الْعُرْفِ: هُوَ الْمُنَبَّأُ مِنْ جِهَةِ اللَّهِ بِأَمْرٍ يَقْتَضِي تَكْلِيفًا، وَإِنْ أُمِرَ بِتَبْلِيغِهِ إِلَى غَيْرِهِ فَهُوَ رَسُولٌ، وَإِلَّا فَهُوَ نَبِيٌّ غَيْرُ رَسُولٍ؛ وَعَلَى هَذَا فَكُلُّ رَسُولٍ نَبِيٌّ، بِلَا عَكْسٍ، فَإِنَّ النَّبِيَّ وَالرَّسُولَ اشْتَرَكَا فِي أَمْرٍ عَامٍّ، وَهُوَ النَّبَأُ، وَافْتَرَقَا فِي الرِّسَالَةِ، فَإِذَا قُلْتَ: فُلَانٌ رَسُولٌ، تَضَمَّنَ أَنَّهُ نَبِيٌّ رَسُولٌ. وَإِذَا قُلْتَ: فُلَانٌ نَبِيٌّ لَمْ يَسْتَلْزِمْ أَنَّهُ رَسُولٌ.

ഇബ്നു ഹജർ അസ്ഖലാനി رحمه الله പറഞ്ഞു: ‘ഇമാം ഖുർത്വുബി رحمه الله മറ്റു ചില പണ്ഡിതന്മാരെ പിൻപറ്റി ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: ഹദീസുകൾ (വാക്കുകളിൽ മാറ്റം വരുത്തി) ആശയം മാത്രം ഉൾക്കൊണ്ട്  നിവേദനം ചെയ്യുന്നത് അനുവാദനീയമല്ലെന്ന് വാദിക്കുന്നവർക്കുള്ള പ്രധാന തെളിവാണിത്. ഇമാം മാലിക് رحمه الله യുടെ മദ്ഹബിലെ ശരിയായ വീക്ഷണവും ഇതുതന്നെയാണ്. “കാരണം, ‘നബുവ്വത്ത്’ (പ്രവാചകത്വം), ‘രിസാലത്ത്’ (ദൗത്യം) എന്നീ രണ്ട് പദങ്ങളും അവയുടെ ഭാഷാപരമായ അടിസ്ഥാന നിർമ്മിതിയിൽ തന്നെ പരസ്പരം വ്യത്യാസമുള്ളവയാണ്.

കാരണം, ‘നബുവ്വത്ത്’ എന്ന വാക്ക് നബഅ്’ (വാർത്ത) എന്ന പദത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. അതിനാൽ വിജ്ഞാന വൃത്തങ്ങളിൽ ‘നബി’ എന്നാൽ: അല്ലാഹുവിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് ഒരു ശർഈ ബാധ്യതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കാര്യം അറിയിച്ചു നൽകപ്പെട്ട വ്യക്തിയാണ്. ഇനി, ആ ദിവ്യസന്ദേശം മറ്റുള്ളവർക്ക് എത്തിച്ചുകൊടുക്കാൻ കൂടി അദ്ദേഹം കൽപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അദ്ദേഹം ഒരു ‘റസൂൽ’ കൂടിയാണ്; അല്ലാത്തപക്ഷം അദ്ദേഹം റസൂലല്ലാത്ത ‘നബി’ മാത്രമാണ്.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, എല്ലാ റസൂലുകളും നബിമാരാണ്; എന്നാൽ തിരിച്ചല്ല (എല്ലാ നബിമാരും റസൂലുകളല്ല). എന്തെന്നാൽ, നബിയും റസൂലും പൊതുവായ ഒരു കാര്യത്തിൽ (വാർത്ത ലഭിക്കുക എന്നതിൽ) പങ്കാളികളാവുകയും, ‘രിസാലത്ത്’ (പ്രത്യേക ദൗത്യം) എന്നതിൽ വേർതിരിയുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ, ‘ഇന്നയാൾ ഒരു റസൂലാണ്’ എന്ന് നീ പറഞ്ഞാൽ, അദ്ദേഹം നബിയും റസൂലുമാണെന്ന കാര്യം അതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. എന്നാൽ ‘ഇന്നയാൾ ഒരു നബിയാണ്’ എന്ന് നീ പറഞ്ഞാൽ, അദ്ദേഹം ഒരു റസൂൽ കൂടിയാണെന്ന് അതിൽ നിന്ന് നിർബന്ധമായും വരുന്നില്ല. [فتح الباري (11/112)]

قال ابن الملقن رحمه الله: “و”الرسل”: جمع رسول وهو: المأمور بتبليغ الوحي إلى العباد، وهو أخصُّ من النبي؛ فإنه: الذي أوحيَ إليه العمل والتبليغ، بخلاف النبي، فإنه: أوحي إليه العمل فقط.

ഇമാം ഇബ്‌നുൽ മുലഖിൻ رحمه الله പറഞ്ഞു: റുസുൽ’ (الرُّسُل) എന്നത് ‘റസൂൽ’ എന്നതിന്റെ ബഹുവചനമാണ്. സൃഷ്ടികളിലേക്ക് അല്ലാഹുവിന്റെ ദിവ്യസന്ദേശം (വഹ്‌യ്) എത്തിച്ചുനൽകാൻ കൽപിക്കപ്പെട്ടവനാണ് റസൂൽ. ഇത് ‘നബി’ എന്ന പദവിയേക്കാൾ കൂടുതൽ പ്രത്യേകതയുള്ളതാണ്. എന്തെന്നാൽ റസൂൽ എന്നാൽ: അത് അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാനും (ജനങ്ങൾക്ക്) എത്തിച്ചുനൽകാനും ദിവ്യസന്ദേശം നൽകപ്പെട്ടവനാണ്. നബി ഇതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനാണ്; അദ്ദേഹത്തിന് (ആ സന്ദേശമനുസരിച്ച്) പ്രവർത്തിക്കാൻ മാത്രമാണ് വഹ്‌യ് നൽകപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. [المعين على تفهم الأربعين (ص39)]

മറ്റു ചില പണ്ഡിതന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത്: നബിക്കും റസൂലിനും വഹ്‌യ് നൽകപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; രണ്ടുപേരും അത് ജനങ്ങൾക്ക് എത്തിച്ചുനൽകാൻ കൽപിക്കപ്പെട്ടവരുമാണ്. എങ്കിലും റസൂലിന്റെ കൂടെ അല്ലാഹുവിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഗ്രന്ഥമുണ്ടായിരിക്കും.

എന്നാൽ വേറെ ചിലരുടെ അഭിപ്രായം: റസൂൽ എന്നാൽ ഒരു ഗ്രന്ഥം അവതരിക്കപ്പെടുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുക്കൽ മലക്ക് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നയാളാണ്; എന്നാൽ നബി എന്നാൽ (സ്വപ്നത്തിലൂടെയോ മറ്റോ) വഹ്‌യ് നൽകപ്പെടുന്നയാളോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു റസൂലിനെ പിന്തുടരുന്നയാളോ ആണ്.

قال العيني رحمه الله: الفرق بين الرسول والنبي: أن الرسول: من بعث لتبليغ الوحي، ومعه كتاب، والنبي: من بعث لتبليغ الوحي مطلقا، سواء كان بكتاب، أو بلا كتاب. كذا قال الشيخ قوام الدين الأترازي في ” شرحه… ثم قال: والصحيح هنا: أن الرسول من نزل عليه الكتاب، أو أتى إليه ملك، والنبي من يُوْقِفُه الله تعالى على الأحكام، أو تبع رسولا آخر”.

ഇമാം ഐനി رحمه الله പറഞ്ഞു: റസൂലും നബിയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഇതാണ്: റസൂൽ എന്നാൽ അല്ലാഹുവിന്റെ വഹ്‌യ് ജനങ്ങൾക്ക് എത്തിച്ചുകൊടുക്കാൻ അയക്കപ്പെട്ടയാളാണ്, അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഒരു വേദഗ്രന്ഥവും ഉണ്ട്. എന്നാൽ നബി എന്നാൽ (വേദഗ്രന്ഥമുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്ന) യാതൊരു നിബന്ധനയുമില്ലാതെ, പൊതുവായി അല്ലാഹുവിന്റെ ദിവ്യസന്ദേശം (വഹ്‌യ്) എത്തിച്ചുനൽകാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടയാളാണ്.  ശൈഖ് ഖവാമുദ്ദീൻ അൽ-അത്റാസി തന്റെ ശർഹിൽ ഇപ്രകാരമാണ് പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത്.

തുടർന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: എന്നാൽ ഇവിടെ ഏറ്റവും ശരിയായ വീക്ഷണം ഇതാണ്: റസൂൽ എന്നാൽ തനിക്ക് വേദഗ്രന്ഥം അവതരിക്കപ്പെടുകയോ അല്ലെങ്കിൽ മലക്ക് നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയോ ചെയ്തയാളാണ്. എന്നാൽ നബി എന്നാൽ അല്ലാഹു നേരിട്ട് ശർഈ നിയമങ്ങൾ ബോധ്യപ്പെടുത്തിക്കൊടുത്തയാളോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു റസൂലിനെ പിന്തുടരുന്നയാളോ ആണ്.  [البناية شرح الهداية (1/116)]

ഈ വിഷയത്തിൽ പറയാവുന്ന ഏറ്റവും ഉത്തമവും ശരിയായതുമായ വീക്ഷണം ഇതായിരിക്കാം: നബിയും റസൂലും രണ്ടുപേരും തങ്ങൾക്ക് ദിവ്യസന്ദേശം (വഹ്‌യ്) ലഭിക്കുന്നു എന്ന കാര്യത്തിൽ പൂർണ്ണമായും പങ്കാളികളാണ്. ഇതിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നതാണ് അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനം:

إِنَّآ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ كَمَآ أَوْحَيْنَآ إِلَىٰ نُوحٍ وَٱلنَّبِيِّـۧنَ مِنۢ بَعْدِهِۦ ۚ وَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ وَإِسْمَٰعِيلَ وَإِسْحَٰقَ وَيَعْقُوبَ وَٱلْأَسْبَاطِ وَعِيسَىٰ وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَٰرُونَ وَسُلَيْمَٰنَ ۚ وَءَاتَيْنَا دَاوُۥدَ زَبُورًا

(നബിയേ,) നൂഹിനും അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ശേഷമുള്ള നബിമാര്‍ക്കും നാം സന്ദേശം നല്‍കിയത് പോലെ തന്നെ നിനക്കും നാം സന്ദേശം നല്‍കിയിരിക്കുന്നു. ഇബ്രാഹീം, ഇസ്മാഈല്‍, ഇഷാഖ്‌, യഅ്ഖൂബ്‌. യഅ്ഖൂബ് സന്തതികള്‍, ഈസാ, അയ്യൂബ്‌, യൂനുസ്‌, ഹാറൂന്‍, സുലൈമാന്‍ എന്നിവര്‍ക്കും നാം സന്ദേശം നല്‍കിയിരിക്കുന്നു. ദാവൂദിന് നാം സബൂര്‍ (സങ്കീര്‍ത്തനം) നല്‍കി. (ഖു൪ആന്‍:4/163)

അതുപോലെ തന്നെ, രണ്ടുപേരും (നബിയും റസൂലും) സത്യസന്ദേശം ജനങ്ങൾക്ക് എത്തിച്ചുകൊടുക്കാൻ കൽപിക്കപ്പെട്ടവരാണ് എന്ന കാര്യത്തിലും പങ്കാളികളാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനം അതിന് തെളിവാണ്:

وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ وَلَا نَبِىٍّ إِلَّآ إِذَا تَمَنَّىٰٓ أَلْقَى ٱلشَّيْطَٰنُ فِىٓ أُمْنِيَّتِهِۦ فَيَنسَخُ ٱللَّهُ مَا يُلْقِى ٱلشَّيْطَٰنُ ثُمَّ يُحْكِمُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ‎﴿٥٢﴾‏

നിനക്ക് മുമ്പ് ഏതൊരു ദൂതനെയും പ്രവാചകനെയും നാം അയച്ചിട്ട്‌, അദ്ദേഹം ഓതികേള്‍പിക്കുന്ന സമയത്ത് ആ ഓതികേള്‍പിക്കുന്ന കാര്യത്തില്‍ ശൈത്വാൻ (തന്‍റെ ദുര്‍ബോധനം) ചെലുത്തിവിടാതിരുന്നിട്ടില്ല. എന്നാല്‍ ശൈത്വാൻ ചെലുത്തിവിടുന്നത് അല്ലാഹു മായ്ച്ചുകളയുകയും, എന്നിട്ട് അല്ലാഹു തന്‍റെ വചനങ്ങളെ പ്രബലമാക്കുകയും ചെയ്യും. അല്ലാഹു എല്ലാം അറിയുന്നവനും യുക്തിമാനുമാകുന്നു. (ഖു൪ആന്‍:22/52)

قال الشيخ الشنقيطي رحمه الله:وَآيَةُ الْحَجِّ هَذِهِ: تُبَيِّنُ أَنَّ مَا اشْتُهِرَ عَلَى أَلْسِنَةِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَنَّ النَّبِيَّ هُوَ مَنْ أُوحِيَ إِلَيْهِ وَحْيٌ، وَلَمْ يُؤْمَرْ بِتَبْلِيغِهِ، وَأَنَّ الرَّسُولَ هُوَ النَّبِيُّ الَّذِي أُوحِيَ إِلَيْهِ وَأُمِرَ بِتَبْلِيغِ مَا أُوحِيَ إِلَيْهِ، غَيْرُ صَحِيحٍ ; لِأَنَّ قَوْلَهُ تَعَالَى: وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَلَا نَبِيٍّ.. الْآيَةَ، يَدُلُّ عَلَى أَنْ كُلًّا مِنْهُمَا مُرْسَلٌ، وَأَنَّهُمَا مَعَ ذَلِكَ بَيْنَهُمَا تَغَايُرٌ. وَاسْتَظْهَرَ بَعْضُهُمْ: أَنَّ النَّبِيَّ الَّذِي هُوَ رَسُولٌ، أُنْزِلَ إِلَيْهِ كِتَابٌ وَشَرْعٌ مُسْتَقِلٌّ، مَعَ الْمُعْجِزَةِ الَّتِي ثَبَتَتْ بِهَا نُبُوَّتُهُ، وَأَنَّ النَّبِيَّ الْمُرْسَلَ، الَّذِي هُوَ غَيْرُ الرَّسُولِ: هُوَ مَنْ لَمْ يَنْزِلْ عَلَيْهِ كِتَابٌ، وَإِنَّمَا أُوحِيَ إِلَيْهِ أَنْ يَدْعُوَ النَّاسَ إِلَى شَرِيعَةِ رَسُولٍ قَبْلَهُ، كَأَنْبِيَاءِ بَنِي إِسْرَائِيلَ الَّذِينَ كَانُوا يُرْسَلُونَ وَيُؤْمَرُونَ بِالْعَمَلِ بِمَا فِي التَّوْرَاةِ ; كَمَا بَيَّنَهُ تَعَالَى بِقَوْلِهِ {يَحْكُمُ بِهَا ٱلنَّبِيُّونَ ٱلَّذِينَ أَسْلَمُو}.

ഇമാം അൽശൻഖീത്വീ رحمه الله പറഞ്ഞു: സൂറ: ഹജ്ജ് ലെ ഈ ആയത്ത് തെളിയിക്കുന്നത്: പണ്ഡിതന്മാരുടെ സംസാരത്തിൽ പ്രശസ്തമായി പ്രചരിച്ചുപോന്നിട്ടുള്ള ‘നബി എന്നാൽ വഹ്‌യ് നൽകപ്പെടുകയും എന്നാൽ അത് (ജനങ്ങൾക്ക്) എത്തിച്ചുകൊടുക്കാൻ കൽപ്പിക്കപ്പെടാത്തവനുമാകുന്നു’, റസൂൽ എന്നാൽ വഹ്‌യ് ലഭിക്കുകയും അത് പ്രബോധനം ചെയ്യാൻ കൽപിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തയാളാണ്’ എന്ന വാദം സ്ഥിരപ്പെടാത്തതാണ്. കാരണം അല്ലാഹുവിന്റെ {നിനക്ക് മുമ്പ് ഏതൊരു ദൂതനെയും പ്രവാചകനെയും നാം അയച്ചിട്ട്‌ ….} എന്ന വചനം വ്യക്തമാക്കുന്നത് അവർ രണ്ടുപേരും അല്ലാഹുവിനാൽ പ്രബോധനത്തിനായി അയക്കപ്പെട്ടവരാണ് എന്നാണ്; അതോടൊപ്പം തന്നെ അവർ രണ്ടുപേർക്കുമിടയിൽ പദവിപരമായ വ്യത്യാസവുമുണ്ട്.

ചില പണ്ഡിതന്മാർ ഈ വിഷയം വിശകലനം ചെയ്തുകൊണ്ട് ഇപ്രകാരം പ്രബലപ്പെടുത്തി: റസൂൽ കൂടിയായ നബിക്ക് പ്രവാചകത്വം തെളിയിക്കുന്ന മുഅ്ജിസത്തുകൾക്ക് പുറമെ ഒരു വേദഗ്രന്ഥവും സ്വതന്ത്രമായ ശരീഅത്തും അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ റസൂൽ അല്ലാത്ത, (ജനങ്ങളിലേക്ക്) നിയോഗിക്കപ്പെട്ട നബി എന്നാൽ: അദ്ദേഹത്തിന് പുതിയ വേദഗ്രന്ഥമൊന്നും അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല; മറിച്ച് തനിക്ക് മുൻപുള്ള റസൂലിന്റെ ശരീഅത്തിലേക്ക് ആളുകളെ ക്ഷണിക്കാൻ വഹ്‌യ് ലഭിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. തൗറാത്തിലെ നിയമങ്ങളനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാൻ കൽപ്പിക്കപ്പെട്ട (ബനൂ ഇസ്രാഈല്യരിലേക്ക്) അയക്കപ്പെട്ടിരുന്ന പ്രവാചകന്മാരെപ്പോലെയാണത്. ഇത് അല്ലാഹു ഖുർആനിലൂടെ വ്യക്തമാക്കിയത് പോലെ: {അല്ലാഹുവിന്‌ കീഴ്പെട്ട പ്രവാചകന്‍മാര്‍ അതിനനുസരിച്ച് (തൗറാത്തിനനുസരിച്ച്) വിധികല്‍പിച്ച് പോന്നു 5/44} [أضواء البيان (5/290)]

റസൂലും നബിയും തമ്മിൽ വേർതിരിയുന്നത് ഈ ഒരു കാര്യത്തിലാണ്: നിഷേധികളായ ഒരു സമൂഹത്തിലേക്ക് പ്രത്യേകമായ ഒരു ദിവ്യദൗത്യം (രിസാലത്ത്) എത്തിച്ചുനൽകാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവനാണ് ‘റസൂൽ’; എന്നാൽ നബിയാകട്ടെ, സത്യത്തെ നിഷേധിക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും ഒരു പുതിയ സമൂഹത്തിലേക്ക് സ്വതന്ത്രമായ പുതിയൊരു സന്ദേശവുമായി അയക്കപ്പെട്ട ആളല്ല; മറിച്ച് നിലവിലുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം ജനങ്ങൾക്ക് എത്തിച്ചുകൊടുക്കാനും അല്ലാഹുവിലേക്ക് ക്ഷണിക്കാനും കൽപിക്കപ്പെട്ടവനാണ്.

ശൈഖുല്‍ ഇസ്ലാം ഇബ്നു തൈമിയ്യ رحمه الله പറഞ്ഞു: നബി എന്നാൽ അല്ലാഹു സന്ദേശം അറിയിച്ചുകൊടുത്തവനാണ്; അല്ലാഹു തനിക്ക് അറിയിച്ചുതന്ന കാര്യങ്ങൾ അദ്ദേഹം (ജനങ്ങൾക്ക്) അറിയിച്ചുകൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇനി, അതോടൊപ്പം, അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പനകളെ ലംഘിച്ചവരിലേക്ക് (സത്യനിഷേധികളിലേക്ക്) അല്ലാഹുവിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സന്ദേശം (രിസാലത്ത്) എത്തിച്ചുകൊടുക്കുന്നതിനായി അവൻ നിയോഗിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, അദ്ദേഹം ഒരു ‘റസൂൽ’ ആകുന്നു.

എന്നാൽ തനിക്ക് മുമ്പുള്ള ശരീഅത്ത് അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുകയും, അല്ലാഹുവിൽ നിന്നുള്ള പുതിയൊരു സന്ദേശം എത്തിച്ചുകൊടുക്കുന്നതിനായി ആരുടെയെങ്കിലും അടുക്കലേക്ക് നിയോഗിക്കപ്പെടാതിരിക്കുകയും ചെയ്തവനാണെങ്കിൽ; അവൻ ഒരു ‘നബി’ ആകുന്നു, ‘റസൂൽ’ അല്ല. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ وَلَا نَبِىٍّ إِلَّآ إِذَا تَمَنَّىٰٓ أَلْقَى ٱلشَّيْطَٰنُ فِىٓ أُمْنِيَّتِهِۦ ….

നിനക്ക് മുമ്പ് ഏതൊരു ദൂതനെയും പ്രവാചകനെയും നാം അയച്ചിട്ട്‌, അദ്ദേഹം ഓതികേള്‍പിക്കുന്ന സമയത്ത് ആ ഓതികേള്‍പിക്കുന്ന കാര്യത്തില്‍ ശൈത്വാൻ (തന്‍റെ ദുര്‍ബോധനം) ചെലുത്തിവിടാതിരുന്നിട്ടില്ല …. (ഖു൪ആന്‍:22/52)

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം {مِن رَّسُولٍ وَلَا نَبِىٍّ}  (റസൂലായോ നബിയായോ): നബി, റസൂൽ എന്നീ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പൊതുവായ നിയോഗത്തെയാണ് ഇവിടെ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതിനുശേഷം അതിലൊന്നിനെ (പ്രത്യേകമായി) ‘റസൂൽ’ എന്ന് വേർതിരിക്കുകയും ചെയ്തു. കാരണം, അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പനകൾക്ക് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിച്ചവരിലേക്ക് അല്ലാഹുവിന്റെ സന്ദേശം എത്തിച്ചുകൊടുക്കാൻ കൽപ്പിക്കപ്പെട്ട വ്യക്തിയാണ് പൂർണ്ണ അർത്ഥത്തിലുള്ള റസൂൽ; നൂഹ് നബി ؑ യെപ്പോലെ. ഭൂമിയിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ റസൂൽ നൂഹ് ؑ ആണ് എന്ന് സ്വഹീഹായ ഹദീസിൽ സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന് മുമ്പും നബിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; ശീഥ് ؑ, ഇദ്‌രീസ് ؑ എന്നിവരെപ്പോലെ. അവർക്ക് മുമ്പ് ആദം അല്ലാഹു നേരിട്ട് സംസാരിച്ച നബിയായിരുന്നു.

قال ابن عباس: كان بين آدم ونوح عشرة قرون كلهم على الإسلام.

ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنه പറയുന്നു: ‘ആദം ؑ عليه السلام ക്കും നൂഹ് ؑعليه السلام ക്കുമിടയിൽ പത്ത് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ ഇടവേളയുണ്ടായിരുന്നു, അവരെല്ലാം ഇസ്ലാമിലായിരുന്നു.

അത്തരം നബിമാർക്ക്, അവർ എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടതെന്നും തങ്ങളുടെ അടുക്കലുള്ള സത്യവിശ്വാസികളോട് എന്താണ് കൽപ്പിക്കേണ്ടതെന്നും അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് വഹ്‌യ് ലഭിക്കുന്നു; ആ ജനങ്ങൾ ഇവരിൽ വിശ്വസിച്ചവരായതുകൊണ്ടുതന്നെ (അത് അനുസരിക്കുന്നു). ഒരേ ശരീഅത്ത് പിന്തുടരുന്നവർ, അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂലിൽ നിന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ എത്തിച്ചുകൊടുക്കുന്ന കൽപ്പനകൾ സ്വീകരിക്കുന്നത് എങ്ങനെയോ അതുപോലെയാണത്.

അതുപോലെ തന്നെയാണ് ബനൂഇസ്രാഈലിലെ നബിമാരും; അവർ തൗറാത്തിന്റെ ശരീഅത്ത് അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാൻ കൽപ്പിക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ അവരിലൊരാൾക്ക് നിർദ്ദിഷ്ടമായ ഒരു സംഭവത്തിൽ പ്രത്യേകമായ വഹ്‌യ് ലഭിച്ചേക്കാം. എങ്കിലും അവർ തൗറാത്തിന്റെ നിയമപരിധിയിൽ തന്നെയാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്; ഒരു പ്രത്യേക വിഷയത്തിൽ അല്ലാഹു ഖുർആന് അനുയോജ്യമായ ആശയം ഗ്രഹിക്കാൻ ഒരു പണ്ഡിതന് ഫഹ്‌മ് (ഗ്രാഹ്യം) നൽകുന്നത് പോലെയാണത്. ദാവൂദ് ؑ عليه السلام യും സുലൈമാൻ ؑ عليه السلام യും വിധി പ്രഖ്യാപിച്ച ഒരു കേസിൽ അല്ലാഹു സുലൈമാൻ ؑ عليه السلام ക്ക് ആ വിഷയത്തിലെ ശരിയായ വിധി ഗ്രഹിപ്പിച്ചു കൊടുത്തത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.

അതിനാൽ, നബിമാർക്ക് അല്ലാഹു വഹ്‌യ് വഴി വാർത്തകൾ നൽകുന്നു; അങ്ങനെ തന്റെ കൽപ്പനകളും വിലക്കുകളും വിവരങ്ങളും അവൻ അവർക്ക് അറിയിച്ചു കൊടുക്കുന്നു. ആ നബിമാരാകട്ടെ, തങ്ങളിൽ വിശ്വസിച്ച സത്യവിശ്വാസികൾക്ക് അല്ലാഹു തങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു നൽകിയ കാര്യങ്ങൾ – വിവരങ്ങളും കൽപ്പനകളും വിലക്കുകളും –  അറിയിച്ചുകൊടുക്കുകയും പ്രബോധനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

അങ്ങനെ അല്ലാഹുവിനെ മാത്രം ആരാധിക്കാനും തൗഹീദിലേക്ക് ക്ഷണിക്കാനുമായി സത്യനിഷേധികളിലേക്ക് അവർ അയക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ (അവർ റസൂലുകളാണ്). റസൂലുകളെ ഒരു ജനവിഭാഗം വ്യാജമാക്കുകയും നിഷേധിച്ചു തള്ളുകയും ചെയ്യൽ അനിവാര്യമായ കാര്യമാണ്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

كَذَٰلِكَ مَآ أَتَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِم مِّن رَّسُولٍ إِلَّا قَالُوا۟ سَاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ

അപ്രകാരം തന്നെ ഇവരുടെ പൂര്‍വ്വികന്‍മാരുടെ അടുത്ത് ഏതൊരു റസൂല്‍ വന്നപ്പോഴും ജാലവിദ്യക്കാരനെന്നോ, ഭ്രാന്തനെന്നോ അവര്‍ പറയാതിരുന്നിട്ടില്ല. (ഖു൪ആന്‍:51/52)

مَّا يُقَالُ لَكَ إِلَّا مَا قَدْ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِن قَبْلِكَ

(നബിയേ,) നിനക്ക് മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന ദൂതന്‍മാരോട് പറയപ്പെട്ടതല്ലാത്ത ഒന്നും നിന്നോട് പറയപ്പെടുന്നില്ല. (ഖു൪ആന്‍:41/43)

കാരണം റസൂലുകൾ നിയോഗിക്കപ്പെടുന്നത് (ദൈവിക കല്പനകളെ) എതിർക്കുന്ന സത്യനിഷേധികളിലേക്കാണ്; അങ്ങനെ അവരിൽ ചിലർ ആ ദൂതന്മാരെ നിഷേധിച്ചു തള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُّوحِىٓ إِلَيْهِم مِّنْ أَهْلِ ٱلْقُرَىٰٓ ۗ أَفَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَيَنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۗ وَلَدَارُ ٱلْـَٔاخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ‎﴿١٠٩﴾‏ حَتَّىٰٓ إِذَا ٱسْتَيْـَٔسَ ٱلرُّسُلُ وَظَنُّوٓا۟ أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا۟ جَآءَهُمْ نَصْرُنَا فَنُجِّىَ مَن نَّشَآءُ ۖ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ ٱلْقَوْمِ ٱلْمُجْرِمِينَ ‎﴿١١٠﴾‏

വിവിധ രാജ്യക്കാരില്‍ നിന്ന് നാം സന്ദേശം നല്‍കിക്കൊണ്ടിരുന്ന ചില പുരുഷന്‍മാരെത്തന്നെയാണ് നിനക്ക് മുമ്പും നാം ദൂതന്‍മാരായി നിയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത് അവര്‍ (അവിശ്വാസികള്‍) ഭൂമിയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചിട്ട് തങ്ങളുടെ മുന്‍ഗാമികളുടെ പര്യവസാനം എങ്ങനെയായിരുന്നുവെന്ന് നോക്കിയിട്ടില്ലേ? എന്നാല്‍ പരലോകമാണ് സൂക്ഷ്മത പാലിച്ചവര്‍ക്ക് കൂടുതല്‍ ഉത്തമമായിട്ടുള്ളത്‌. അപ്പോള്‍ നിങ്ങള്‍ ഗ്രഹിക്കുന്നില്ലേ?  അങ്ങനെ ദൈവദൂതന്‍മാര്‍ നിരാശപ്പെടുകയും (അവര്‍) തങ്ങളോട് പറഞ്ഞത് കളവാണെന്ന് ജനങ്ങള്‍ വിചാരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോള്‍ നമ്മുടെ സഹായം അവര്‍ക്ക് (ദൂതന്‍മാര്‍ക്ക്‌) വന്നെത്തി. അങ്ങനെ നാം ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നവര്‍ക്ക് രക്ഷനല്‍കപ്പെട്ടു. കുറ്റവാളികളായ ജനങ്ങളില്‍ നിന്നും നമ്മുടെ ശിക്ഷ തടുക്കപ്പെടുന്നതല്ല. (ഖു൪ആന്‍:12/109-110)

‏ إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ ٱلْأَشْهَٰدُ

തീര്‍ച്ചയായും നാം നമ്മുടെ ദൂതന്‍മാരെയും വിശ്വസിച്ചവരെയും ഐഹികജീവിതത്തിലും സാക്ഷികള്‍ രംഗത്തു വരുന്ന ദിവസത്തിലും സഹായിക്കുക തന്നെ ചെയ്യും. (ഖു൪ആന്‍:40/51)

അല്ലാഹുവിന്റെ  وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ وَلَا نَبِىٍّ (നിനക്ക് മുമ്പ് ഏതൊരു ദൂതനെയും പ്രവാചകനെയും നാം അയച്ചിട്ട്‌) എന്ന വചനം: നബിയും അല്ലാഹുവിനാൽ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവനാണ് എന്നതിന് തെളിവാണ്. എന്നാൽ കേവലമായ പ്രയോഗത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ‘റസൂൽ’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുകയില്ല. കാരണം, അവർക്ക് അറിയാത്ത പുതിയൊരു സന്ദേശവുമായിട്ടല്ല അദ്ദേഹം (നബി) ഒരു ജനതയിലേക്ക് അയക്കപ്പെടുന്നത്; മറിച്ച്, സത്യമാണെന്ന് അവർക്കകം അറിയാവുന്ന കാര്യങ്ങൾ കൈക്കൊള്ളാനാണ് (അതായത് നിലവിലുള്ള ശരീഅത്ത് അനുസരിക്കാനാണ്) അദ്ദേഹം സത്യവിശ്വാസികളോട് കൽപ്പിക്കുന്നത്; ഒരു പണ്ഡിതനെപ്പോലെ.

അതുകൊണ്ടാണ് നബി ﷺ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്:

العلماء ورثة الأنبياء،

പണ്ഡിതന്മാർ പ്രവാചകന്മാരുടെ അനന്തരാവകാശികളാണ്.

ഒരു പുതിയ ശരീഅത്തുമായി വരിക എന്നത് ‘റസൂൽ’ ആകാനുള്ള നിബന്ധനയല്ല. കാരണം യൂസുഫ് നബി ؑعليه السلام ഇബ്രാഹീം നബി ؑ عليه السلام യുടെ മില്ലത്തിലായിരുന്നു (ദീനിലായിരുന്നു). ദാവൂദ് നബി ؑ عليه السلام യും സുലൈമാൻ നബി ؑ عليه السلام യും റസൂലുകളായിരുന്നു; എന്നാൽ അവർ തൗറാത്തിന്റെ ശരീഅത്തിൽ തന്നെയായിരുന്നു നിലകൊണ്ടിരുന്നത്. ഫിർഔന്റെ കുടുംബത്തിൽപെട്ട സത്യവിശ്വാസിയെ ഉദ്ധരിച്ചുകൊണ്ട് അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَلَقَدْ جَآءَكُمْ يُوسُفُ مِن قَبْلُ بِٱلْبَيِّنَٰتِ فَمَا زِلْتُمْ فِى شَكٍّ مِّمَّا جَآءَكُم بِهِۦ ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا هَلَكَ قُلْتُمْ لَن يَبْعَثَ ٱللَّهُ مِنۢ بَعْدِهِۦ رَسُولًا ۚ

വ്യക്തമായ തെളിവുകളും കൊണ്ട് മുമ്പ് യൂസുഫ് നിങ്ങളുടെ അടുത്ത് വരികയുണ്ടായിട്ടുണ്ട്‌. അപ്പോള്‍ അദ്ദേഹം നിങ്ങള്‍ക്ക് കൊണ്ടുവന്നതിനെ പറ്റി നിങ്ങള്‍ സംശയത്തിലായിക്കൊണേ്ടയിരുന്നു. എന്നിട്ട് അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ടപ്പോള്‍ ഇദ്ദേഹത്തിനു ശേഷം അല്ലാഹു ഇനി ഒരു ദൂതനെയും നിയോഗിക്കുകയേ ഇല്ല എന്ന് നിങ്ങള്‍ പറഞ്ഞു.  (ഖുർആൻ:40/34) [النبوات (2/714)]

ചുരുക്കത്തിൽ നബിയും റസൂലും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തെക്കുറിച്ച് പറയപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും നല്ല അഭിപ്രായം ഇതാകുന്നു: ഇരുവരും അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് വഹ്‌യ് (ദിവ്യസന്ദേശം) നൽകപ്പെടുന്നവർ എന്ന കാര്യത്തിലും, ആ സന്ദേശം മറ്റുള്ളവർക്ക് എത്തിച്ചുകൊടുക്കാൻ  കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടവർ എന്ന കാര്യത്തിലും തുല്യരും പങ്കാളികളുമാണ്. എന്നാൽ അവര്‍ തമ്മിൽ വേർതിരിയുന്നത്: സത്യനിഷേധികളായ ജനവിഭാഗങ്ങളിലേക്ക് രിസാലത്ത് എത്തിച്ചു കൊടുക്കാൻ റസൂൽ കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന കാര്യത്തിലാണ്.

എന്നാൽ നബിയാകട്ടെ, ജനങ്ങളിലേക്ക് ദീൻ എത്തിച്ചുകൊടുക്കാനും പ്രബോധനം ചെയ്യാനും അല്ലാഹുവിനാൽ കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടയാൾ തന്നെയാണ്; അല്ലാതെ സത്യനിഷേധികളായ ഒരു പുതിയ ജനവിഭാഗത്തിലേക്ക് രിസാലത്തുമായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവനല്ല.

والله أعلم.

 

www.kanzululoom.com