പ്രവാചകനായ ദാവൂദ് നബി عليه السلام ക്ക് ഭൂമിയിലെ ഭരണാധികാരത്തിന്റെ ചുമതലയും, ജനങ്ങളുടെ നേതൃത്വവും ഭരണാധികാരവും അല്ലാഹുവിന്റെ നേരിട്ടുള്ള കൽപ്പനയിലൂടെയാണ് ലഭിച്ചത്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

يَٰدَاوُۥدُ إِنَّا جَعَلْنَٰكَ خَلِيفَةً فِى ٱلْأَرْضِ فَٱحْكُم بَيْنَ ٱلنَّاسِ بِٱلْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعِ ٱلْهَوَىٰ فَيُضِلَّكَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَضِلُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدُۢ بِمَا نَسُوا۟ يَوْمَ ٱلْحِسَابِ

(അല്ലാഹു പറഞ്ഞു:) ഹേ; ദാവൂദ്‌, തീര്‍ച്ചയായും നിന്നെ നാം ഭൂമിയില്‍ ഒരു പ്രതിനിധിയാക്കിയിരിക്കുന്നു. ആകയാല്‍ ജനങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ ന്യായപ്രകാരം നീ വിധികല്‍പിക്കുക. തന്നിഷ്ടത്തെ നീ പിന്തുടര്‍ന്നു പോകരുത്‌. കാരണം അത് അല്ലാഹുവിന്‍റെ മാര്‍ഗത്തില്‍ നിന്ന് നിന്നെ തെറ്റിച്ചുകളയും. അല്ലാഹുവിന്‍റെ മാര്‍ഗത്തില്‍ നിന്ന് തെറ്റിപ്പോകുന്നവരാരോ അവര്‍ക്ക് തന്നെയാകുന്നു കഠിനമായ ശിക്ഷയുള്ളത്‌. കണക്കുനോക്കുന്ന ദിവസത്തെ അവര്‍ മറന്നുകളഞ്ഞതിന്‍റെ ഫലമത്രെ അത്‌. (ഖു൪ആന്‍:38/26)

ഈ ആയത്തിൽ ദാവൂദ് നബി عليه السلام ക്ക് പാലിക്കേണ്ടതായി വ്യക്തമായ നിരവധി കൽപ്പനകൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1.ദാവൂദ് നബി عليه السلام ഭൂമിയിലെ ഭരണാധികാരിയായിരിക്കണം എന്നതാണ് ദൈവിക കൽപ്പന.

2.അദ്ധേഹം ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ സത്യത്തിന്റെയും നീതിയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിധി കൽപ്പിക്കണം. അല്ലാഹു കൽപ്പിക്കുകയും വിലക്കുകയും ചെയ്ത കാര്യങ്ങളിലാണ് ഒരു നേതാവ് സത്യം കണ്ടെത്തേണ്ടത്.

3.സ്വന്തം തന്നിഷ്ടങ്ങളെ പിൻപറ്റാതിരിക്കുക; കാരണം തന്നിഷ്ടങ്ങളെ പിന്തുടരുന്നത് ഒരു നേതാവിനെ അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിപ്പിക്കും. മാത്രമല്ല, ആ വ്യക്തിയുടെ തന്നിഷ്ടങ്ങൾ തന്നെ അല്ലാഹുവിന് പുറമെ താൻ ആരാധിക്കുന്ന മറ്റൊരു ആരാധ്യനായി മാറിപ്പോകാനും സാധ്യതയുണ്ട്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

أَفَرَءَيْتَ مَنِ ٱتَّخَذَ إِلَٰهَهُۥ هَوَىٰهُ وَأَضَلَّهُ ٱللَّهُ عَلَىٰ عِلْمٍ وَخَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِۦ وَقَلْبِهِۦ وَجَعَلَ عَلَىٰ بَصَرِهِۦ غِشَٰوَةً فَمَن يَهْدِيهِ مِنۢ بَعْدِ ٱللَّهِ ۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ

തന്‍റെ ആരാധ്യനെ തന്‍റെ തന്നിഷ്ടമാക്കി മാറ്റിയവനെ നീ കണ്ടുവോ? അറിഞ്ഞ് കൊണ്ട് തന്നെ അല്ലാഹു അവനെ പിഴവിലാക്കുകയും, അവന്‍റെ കാതിനും ഹൃദയത്തിനും മുദ്രവെക്കുകയും, അവന്‍റെ കണ്ണിന് മേല്‍ ഒരു മൂടി ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. അപ്പോള്‍ അല്ലാഹുവിന് പുറമെ ആരാണ് അവനെ നേര്‍വഴിയിലാക്കുവാനുള്ളത്‌? എന്നിരിക്കെ നിങ്ങള്‍ ആലോചിച്ചു മനസ്സിലാക്കുന്നില്ലേ? (ഖു൪ആന്‍ :45/23)

സ്വന്തം തന്നിഷ്ടങ്ങൾ മനസ്സിന്റെ ഉൾക്കണ്ണുകളെ അന്ധമാക്കുന്നു. കാര്യങ്ങളെ ശരിയായി വേർതിരിച്ചറിയാനുള്ള ഒരു നേതാവിന്റെ കഴിവിനെ അത് ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ചില ചെറിയ ഇച്ഛകളിൽ മാത്രമായി തുടങ്ങി, അത് ചികിത്സിച്ചു മാറ്റാതിരുന്നാൽ ക്രമേണ അത് വലുതായി വളരുന്നു. ഒരു നേതാവിൽ ഈ തന്നിഷ്ടങ്ങൾ വളരാൻ പല കാരണങ്ങളുമുണ്ട്; അവയിൽ ചിലത് താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

▪️ഈമാനിന്റെ കുറവ്, അറിവില്ലായ്മ, ആരാധനകളിലുള്ള അശ്രദ്ധ.

▪️കുഴപ്പക്കാരുടെയും അധാർമ്മികരുടെയും ദുസ്വാഭാവമുള്ള ആളുകളുടെയും കൂ‌ടെയുള്ള കൂ‌ട്ടുകെട്ടും സഹവാസവും.

▪️അനുവദനീയമായ കാര്യങ്ങളിലെ അതിരുവിടൽ; തിന്നുക, കുടിക്കുക, വസ്ത്രം ധരിക്കുക, പാർപ്പിടം, വാഹനം എന്നിവയിലെല്ലാം ആർഭാടം കാണിക്കുക.

▪️അഹങ്കാരം, ഗർവ്വ് തുടങ്ങിയ ഹൃദയരോഗങ്ങൾ അവയുടെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധിക്കാതെ വിടുക.

തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ബനൂ ഇസ്രായേലിലെ ഒരു സാധാരണക്കാരനും ദരിദ്രനുമായിരുന്നു ദാവൂദ് عليه السلام.അദ്ദേഹം ആടുകളെ മേയ്ക്കുമായായിരുന്നു.  ശത്രുക്കളുടെ വർഷങ്ങളായുള്ള പീഡനങ്ങൾക്കെതിരെ പോരാടാൻ ബനൂ ഇസ്രായേലിലെ യുവാക്കളെ അണിനിരത്തി ത്വാലൂത്ത് രാജാവ് ഒരു സൈന്യത്തെ രൂപീകരിച്ചു. അതില്‍ അദ്ധേഹം അംഗമായി. ഈ യുദ്ധത്തിൽ ദാവൂദ് عليه السلام സമാനതകളില്ലാത്ത ധീരത പ്രകടിപ്പിച്ചു. ശത്രുപക്ഷത്തെ സൈന്യാധിപനായ ജാലൂത് ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിന് വെല്ലുവിളിച്ചപ്പോൾ, ധൈര്യപൂർവ്വം മുന്നോട്ടുവന്ന് അവനെ നേരിട്ടത് ദാവൂദ് عليه السلام ആയിരുന്നു. ജാലൂതിനെ വധിക്കാൻ അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് വിജയം നൽകി. തുടർന്ന്, ദാവൂദ് عليه السلام യുടെ ധീരതയിൽ ആകൃഷ്ടനായ ത്വാലൂത്ത് രാജാവ് അദ്ദേഹത്തെ തന്നോട് അടുപ്പിച്ചു; ഒടുവിൽ ത്വാലൂത്തിന് ശേഷം ദാവൂദ് عليه السلام ഭരണാധികാരിയായി മാറുകയും ചെയ്തു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

فَهَزَمُوهُم بِإِذْنِ ٱللَّهِ وَقَتَلَ دَاوُۥدُ جَالُوتَ وَءَاتَىٰهُ ٱللَّهُ ٱلْمُلْكَ وَٱلْحِكْمَةَ وَعَلَّمَهُۥ مِمَّا يَشَآءُ ۗ وَلَوْلَا دَفْعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَّفَسَدَتِ ٱلْأَرْضُ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلْعَٰلَمِينَ

അങ്ങനെ അല്ലാഹുവിന്റെഅനുമതി പ്രകാരം അവരെ (ശത്രുക്കളെ) അവര്‍ പരാജയപ്പെടുത്തി. ദാവൂദ് ജാലൂതിനെ കൊലപ്പെടുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന് അല്ലാഹു രാജത്വവും, വിജ്ഞാനവും നല്‍കുകയും, താന്‍ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന പലതും പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. മനുഷ്യരില്‍ ചിലരെ മറ്റു ചിലര്‍ മുഖേന അല്ലാഹു തടുക്കുന്നില്ലായിരുന്നുവെങ്കില്‍ ഭൂലോകം കുഴപ്പത്തിലാകുമായിരുന്നു. പക്ഷെ അല്ലാഹു ലോകരോട് വളരെ ഉദാരനത്രെ. (ഖു൪ആന്‍:2/251)

വിജയശാലിയും മാതൃകാപുരുഷനുമായ ഒരു നേതാവെന്ന നിലയിൽ, ദാവൂദ് عليه السلام നിരവധി നേതൃഗുണങ്ങളാൽ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.അതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം, മുൻപ് പരാമർശിച്ച ആയത്തിൽ പറഞ്ഞ പ്രധാനപ്പെട്ട ആ മൂന്ന് കാര്യങ്ങളാണ്: രാജത്വവും,  (المُلْك), ഹിക്മത്തും (الحكمة), അറിവും (العلم). അതിനാൽ ദാവൂദ് عليه السلام യുടെ വിശേഷണങ്ങളിൽ പെട്ടവയാണ്:

1.രാജത്വം (المُلْك): ഉദ്യോഗസ്ഥരെ നിയമിക്കുക, നീക്കം ചെയ്യുക, ചുമതലകൾ വിഭജിച്ചു നൽകുക തുടങ്ങിയ ഭരണപരമായ എല്ലാ അധികാരങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, നിർമ്മാണം, സമാധാനം, യുദ്ധം, വിവിധ സഹായങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഭരണാധികാരി ഫണ്ട് വകയിരുത്തുന്ന സാമ്പത്തിക അധികാരങ്ങളും ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

2.ഹിക്മത്ത് (الحكمة – വിവേകം): ഓരോ കാര്യവും അതിന്റെ ശരിയായ സ്ഥാനത്ത് വെക്കുക എന്നതാണ് ഹിക്മത്ത്.

قال عبدالله الهروي: الحِكْمَة اسم لإحكام وضع الشيء في موضعه، وهي على ثلاث درجات: الدرجة الأولى: أن تُعطي كل شيء حقه، ولا تعدِّيه حده، ولا تُعجله وقته. والدرجة الثانية: أن تشهد نظر الله – جلَّ جلاله – في وعيده، وتعرف عدله في حكمه، وتلحَظ برَّه في منعِه. الدرجة الثالثة: أن تبلغ في استدلالك البصيرة، وفي إرشادك الحقيقة، وفي إشارتك الغاية.

അബ്ദുല്ലാഹ് അൽ-ഹറവി رحمة الله പറഞ്ഞു: കാര്യങ്ങൾ അവയുടെ കൃത്യമായ സ്ഥാനത്ത് ഭംഗിയായി സ്ഥാപിക്കുന്നതിനാണ് ‘ഹിക്മത്ത്’ എന്ന് പറയുന്നത്. അത് മൂന്ന് പടികളുള്ളതാണ്:

ഒന്നാം പടി: ഓരോ കാര്യത്തിനും അതിനുള്ള അർഹമായ അവകാശം നൽകുക, അതിന്റെ അതിരുകൾ ലംഘിക്കാതിരിക്കുക, അതിന്റെ സമയം ആകുന്നതിന് മുമ്പ് അതിന് തിടുക്കം കൂട്ടാതിരിക്കുക.

രണ്ടാം പടി: അല്ലാഹുവിന്റെ മുന്നറിയിപ്പുകളിൽ അവന്റെ നിരീക്ഷണത്തെയും നീതിയെയും ദർശിക്കുക, അവന്റെ വിധികളിലെ നീതി മനസ്സിലാക്കുക, അവൻ ഒരു കാര്യം തടയുമ്പോൾ അതിലുള്ള അവന്റെ കാരുണ്യവും നന്മയും തിരിച്ചറിയുക.

മൂന്നാം പടി: നിന്റെ ന്യായവാദങ്ങളിൽ നീ ആഴത്തിലുള്ള ദർശനവും തിരിച്ചറിവും കൈവരിക്കണം; നിന്റെ ഉപദേശത്തിലും വഴിനടത്തലിലും നീ പൂർണ്ണമായ സത്യത്തെ  പ്രാപിക്കണം; നിന്റെ സൂചനകളിലും നിർദ്ദേശങ്ങളിലും നീ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത്  എത്തിച്ചേരുകയും വേണം. [منازل السائرين؛ عبدالله الهروي الأنصاري، (ص: 78).]

قال ابن قيم الجوزية – رحمه الله -: الحِكْمَة: فعل ما ينبغي، على الوجه الذي ينبغي، في الوقت الذي ينبغي.

ഇബ്‌നു ഖയ്യിം അൽ-ജൗസിയ്യ رحمه الله പറഞ്ഞു: ഏത് കാര്യം ചെയ്യണമോ അത്, ഏത് രീതിയിൽ ചെയ്യണമോ ആ രീതിയിൽ, ഏത് സമയത്ത് ചെയ്യണമോ ആ സമയത്ത് ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഹിക്മത്ത്. [ مدارج السالكين بين منازلِ إياك نعبد وإياك نستعين؛ ابن قيم الجوزية (2 / 479).]

അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ദാവൂദ് عليه السلام തനിക്ക് ലഭിച്ച വലിയ ആധിപത്യത്തോടും ഭൗതിക വിഭവങ്ങളോടും ഒപ്പം തന്നെ, അല്ലാഹുവിനെ യഥാവിധി ആദരിക്കാനും അവന്റെ ഗാംഭീര്യം മനസ്സിലാക്കാനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘ഹിക്മത്ത്’ അദ്ദേഹത്തിന് അവസരമൊരുക്കി. അല്ലാഹുവിനോടുള്ള നന്ദിയും ഭക്തിയും നിറഞ്ഞ ഒരു  ദാസനായിരിക്കാൻ ആ വിവേകം അദ്ദേഹത്തെ എപ്പോഴും പ്രേരിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.

عن أبي عطاء قال: “كان داود عليه السلام إذا قرب الإناء من فيه ليشرب فذكر خطيئته، بكى حتى يفيض الإناء من دموعه”

അബൂ അത്വ പറഞ്ഞു: ദാവൂദ് عليه السلام വെള്ളം കുടിക്കാൻ പാത്രം വായയോട് അടുപ്പിക്കുമ്പോൾ തന്റെ തെറ്റുകളെക്കുറിച്ച് ഓർത്തുപോയാൽ, കണ്ണുനീർകൊണ്ട് ആ പാത്രം നിറഞ്ഞു കവിയുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം കരയുമായിരുന്നു. [ المطالب العالية؛ للحافظ ابن حجر العسقلاني – كتاب أحاديث الأنبياء – باب ذكْر داود.]

മറ്റൊരിടത്ത് പറയുന്നു:

ദാവൂദ് عليه السلام തന്റെ പാപങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഓർക്കുമ്പോൾ, അല്ലാഹുവിലുള്ള ഭയം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തിലെ അവയവങ്ങളും സന്ധികളും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് തെറിച്ചുപോകും വിധം വിറക്കുമായിരുന്നു. പിന്നീട് പാപം ചെയ്തവരോടുള്ള അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തെയും വാത്സല്യത്തെയും കുറിച്ച് ഓർക്കുമ്പോൾ, ഓരോ അവയവവും വീണ്ടും അതതിന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് തന്നെ മടങ്ങിയെത്തുമായിരുന്നു. [شُعَب الإيمان؛ للبيهقي – الثاني عشر من شعب الإيمان، باب في الرجاء مِن الله تعالى.]

അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു അംറുബ്നുൽ ആസ് رضي الله عنه നോട് അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ ﷺ പറഞ്ഞു:

قَالَ ‏”‏ فَصُمْ صِيَامَ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ‏”‏ ‏.‏ قَالَ وَكَيْفَ كَانَ دَاوُدُ يَصُومُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا وَلاَ يَفِرُّ إِذَا لاَقَى ‏”‏ ‏.

നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “നീ ദാവൂദ് عليه السلام യുടെ നോമ്പ് നോൽക്കുക.” അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു: “പ്രവാചകരേ, ദാവൂദ് عليه السلام എങ്ങനെയായിരുന്നു നോമ്പെടുത്തിരുന്നത്?” നബി ﷺ പറഞ്ഞു: “അദ്ദേഹം ഒരു ദിവസം നോമ്പെടുക്കുകയും അടുത്ത ദിവസം നോമ്പ് ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, ശത്രുവിനെ നേരിടുമ്പോൾ അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും പിന്തിരിഞ്ഞോടുമായിരുന്നില്ല.” (മുസ്ലിം:1159)

ഇനി ദാവൂദ് عليه السلام യുടെ നമസ്കാരത്തെക്കുറിച്ച് പറയുകയാണെങ്കിൽ:

أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ ‏”‏ أَحَبُّ الصَّلاَةِ إِلَى اللَّهِ صَلاَةُ دَاوُدَ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ وَأَحَبُّ الصِّيَامِ إِلَى اللَّهِ صِيَامُ دَاوُدَ، وَكَانَ يَنَامُ نِصْفَ اللَّيْلِ وَيَقُومُ ثُلُثَهُ وَيَنَامُ سُدُسَهُ، وَيَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا

അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു അംറ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്ന് നിവേദനം: നിശ്ചയം നബി ﷺ പറഞ്ഞു: അല്ലാഹുവിന് ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട നമസ്കാരം ദാവൂദ് عليه السلام യുടെ നമസ്കാരമാണ്. അല്ലാഹുവിന് ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട നോമ്പും ദാവൂദ് عليه السلام യുടെ നോമ്പാണ്. രാവിന്റെ പകുതി ഭാഗം ഉറങ്ങുകയും മൂന്നില്‍ ഒരു ഭാഗം നിന്ന് നമസ്കരിക്കുകയും വീണ്ടും ആറിലൊരു ഭാഗം ഉറങ്ങുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പതിവ്. അദ്ദേഹം ഒരു ദിവസം നോമ്പ് അനുഷ്ഠിച്ചാല്‍ അടുത്ത ദിവസം നോമ്പ് ഉപേക്ഷിക്കും.(ബുഖാരി:1131)

ഒരു നേതാവ് വിവേകിയാകണമെങ്കിൽ അവൻ മൂന്ന് സവിശേഷതകൾ ഉള്ളവനായിരിക്കണം:

ഒന്ന്: അറിവ് (العلم). ഇന്ന കാര്യത്തിൽ നന്മയാണോ അതോ അത് തിന്മയുടെ സ്രോതസ്സാണോ ഉള്ളത് എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവില്ലാതെ വിവേകം ഉണ്ടാകുകയില്ല. അങ്ങനെ ഒരു നേതാവ് അത് മനസ്സിലാക്കിക്കഴിഞ്ഞാൽ, കാര്യങ്ങളെ അതിന്റെ ശരിയായ സ്ഥാനത്ത് അവൻ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു.

രണ്ട്: പക്വത (الحلم). ഇതിലൂടെ ഒരു നേതാവ് തന്റെ വൈകാരിക വശത്തെ നിയന്ത്രിക്കുകയും അതിനെ ബുദ്ധിപരവും ചിന്താപരവുമായ വശവുമായി തുലനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. അങ്ങനെ അവന്റെ തീരുമാനങ്ങളോ വിധികളോ വികാരത്തിന്റെ പുറത്തല്ല ഉണ്ടാകുന്നത്, മറിച്ച് അവ കൃത്യമായ സ്ഥാനത്ത് തന്നെ വന്നുചേരുന്നു.

മൂന്ന്: അവധാനത (الأناة). ഒരു നല്ല നേതാവിന്റെ തീരുമാനങ്ങൾക്ക് പക്വമായ ചിന്തയും സാവകാശവും ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ, ഒരു തീരുമാനമെടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിന്തിക്കാനും കൂടിയാലോചിക്കാനും അവൻ ആവശ്യത്തിന് സമയമെടുക്കുന്നു. അങ്ങനെ കൃത്യമായ പഠനത്തിനും ചിന്തയ്ക്കും ശേഷം വരുന്ന ആ തീരുമാനങ്ങൾ ശരിയായി തീരുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഹിക്മത്ത് (വിവേകം) രണ്ട് വിധത്തിലുണ്ട്:

ഒന്ന്: പ്രകൃത്യാ ഉള്ള വിവേകം: അല്ലാഹു തന്റെ ദാസന്മാരിൽ നിന്ന് താൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവർക്ക് നൽകുന്ന ഔദാര്യമാണിത്. അങ്ങനെ അവൻ അത് ഒരു നേതാവിന് നൽകിയാൽ, അവൻ ധാരാളം നന്മയാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ആ വലിയ നന്മ ആ ജനതക്കാകെ ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും; അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ﻳُﺆْﺗِﻰ ٱﻟْﺤِﻜْﻤَﺔَ ﻣَﻦ ﻳَﺸَﺎٓءُ ۚ ﻭَﻣَﻦ ﻳُﺆْﺕَ ٱﻟْﺤِﻜْﻤَﺔَ ﻓَﻘَﺪْ ﺃُﻭﺗِﻰَ ﺧَﻴْﺮًا ﻛَﺜِﻴﺮًا ۗ ﻭَﻣَﺎ ﻳَﺬَّﻛَّﺮُ ﺇِﻻَّٓ ﺃُﻭ۟ﻟُﻮا۟ ٱﻷَْﻟْﺒَٰﺐِ

താന്‍ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവര്‍ക്ക് അല്ലാഹു حِكْمَة (ഹിക്മത്ത്) നല്‍കുന്നു. ഏതൊരുവന് حِكْمَة (ഹിക്മത്ത്) നല്‍കപ്പെടുന്നുവോ അവന് (അതു വഴി) അത്യധികമായ നേട്ടമാണ് നല്‍കപ്പെടുന്നത്‌. എന്നാല്‍ ബുദ്ധിശാലികള്‍ മാത്രമേ ശ്രദ്ധിച്ച് മനസ്സിലാക്കുകയുള്ളൂ.(ഖു൪ആന്‍ :2/269)

ഉമർ ബ്നു ഖത്വാബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ അബൂമൂസൽ അശ്അരി رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിന് എഴുതി:

إنَّ الحِكْمَة ليست عن كِبَر السِّن، ولكنَّه عطاء الله يعطيه من يشاء، فإيَّاك ودناءة الأمور، ومُرَّاق الأخلاق.

‘തീർച്ചയായും ഹിക്മത്ത്  (വിവേകം) പ്രായക്കൂടുതൽ കൊണ്ടുണ്ടാകുന്നതല്ല; മറിച്ച്, അത് അല്ലാഹു താൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവർക്ക് നൽകുന്ന അനുഗ്രഹമാണ്. അതിനാൽ നീ മോശമായ സ്വഭാവങ്ങളെ കുറിച്ച് അതീവ ജാഗ്രത പുലർത്തുക.’ [الإشراف في منازل الأشراف؛ ابن أبي الدنيا (ص: 212).]

രണ്ട്: ആർജിച്ചെടുക്കുന്ന വിവേകം; വിവേകത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന അറിവ് തേടിക്കൊണ്ടും, ചില പ്രോഗ്രാമുകളിലൂടെ പരിശീലനം നേടി അതിലേക്ക് നയിക്കുന്ന കഴിവുകൾ സ്വായത്തമാക്കിക്കൊണ്ടും, അതിന്റെ ഉപാധികൾ സ്വന്തമാക്കിക്കൊണ്ടും, തുടർന്ന് പ്രത്യേക മേഖലയിലോ പൊതുവായ ജീവിതത്തിലോ ആവശ്യമായ പ്രവൃത്തിപരിചയം നേടിക്കൊണ്ടും ഒരു നേതാവ് കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയാണിത്.

അറിവ് (العلم): അല്ലാഹു തന്റെ പ്രവാചകനായ ദാവൂദ് عليه السلام ക്ക് നൽകിയ അറിവ് രണ്ട് വിധമാണ്:

1.ശറഇയ്യായ അറിവ്: ദാവൂദ് عليه السلام അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രവാചകന്മാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു. കൂടാതെ, ഒരു വേദഗ്രന്ഥം അവതരിക്കപ്പെട്ട പ്രവാചകരിൽ ഒരാൾ കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം; അതാണ് സബൂർ. അല്ലാഹുവിന്റെ വലിയ അറിവുകൾ അടങ്ങിയതാണത്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَرَبُّكَ أَعْلَمُ بِمَن فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۗ وَلَقَدْ فَضَّلْنَا بَعْضَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ عَلَىٰ بَعْضٍ ۖ وَءَاتَيْنَا دَاوُۥدَ زَبُورًا

നിന്‍റെ രക്ഷിതാവ് ആകാശങ്ങളിലും ഭൂമിയിലും ഉള്ളവരെപ്പറ്റി നല്ലവണ്ണം അറിയുന്നവനത്രെ. തീര്‍ച്ചയായും പ്രവാചകന്‍മാരില്‍ ചിലര്‍ക്ക് ചിലരേക്കാള്‍ നാം ശ്രേഷ്ഠത നല്‍കിയിട്ടുണ്ട്‌. ദാവൂദിന് നാം സബൂര്‍ എന്ന വേദം നല്‍കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. (ഖു൪ആന്‍:17/55)

2.ഭൗതികമായ അറിവ്: അന്നത്തെ വ്യവസായ ലോകത്ത് മറ്റാരും മുൻപ് ചെയ്തിട്ടില്ലാത്ത ഒരു നിർമ്മാണകല അല്ലാഹു ദാവൂദ് عليه السلام ക്ക് പഠിപ്പിച്ചു കൊടുത്തു; അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَعَلَّمْنَٰهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَّكُمْ لِتُحْصِنَكُم مِّنۢ بَأْسِكُمْ ۖ فَهَلْ أَنتُمْ شَٰكِرُونَ

നിങ്ങള്‍ നേരിടുന്ന യുദ്ധ വിപത്തുകളില്‍ നിന്ന് നിങ്ങള്‍ക്ക് സംരക്ഷണം നല്‍കുവാനായി നിങ്ങള്‍ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പടയങ്കിയുടെ നിര്‍മാണവും അദ്ദേഹത്തെ നാം പഠിപ്പിച്ചു. എന്നിട്ട് നിങ്ങള്‍ നന്ദിയുള്ളവരാണോ? (ഖു൪ആന്‍:21/80)

അല്ലാഹു ദാവൂദ് عليه السلام ക്ക് പുതിയൊരു രീതിയിൽ പടച്ചട്ട (കവചം) നിർമ്മിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ചു കൊടുത്തു. അദ്ദേഹത്തിന് മുമ്പ് പടച്ചട്ട എന്നത് ഒറ്റപ്പെട്ട ഇരുമ്പ് പാളിയായിരുന്നു. എന്നാൽ, ഇരുമ്പ് കൊണ്ട് നെയ്തെടുക്കുന്ന പടച്ചട്ട നിർമ്മാണ വിദ്യ അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് പഠിപ്പിച്ചു. സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെയോ സൈന്യത്തിന്റെയോ യുദ്ധോപകരണങ്ങളുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഒരു നേതാവ് നേരിട്ട് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുകയും ശ്രദ്ധ പുലർത്തുകയും വേണം എന്നതിന്റെ സൂചനയാണ് ഇതിലുള്ളത്; അല്ലാഹു പറയുന്നു:

أَنِ ٱعْمَلْ سَٰبِغَٰتٍ وَقَدِّرْ فِى ٱلسَّرْدِ ۖ وَٱعْمَلُوا۟ صَٰلِحًا ۖ إِنِّى بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

പൂര്‍ണ്ണവലുപ്പമുള്ള കവചങ്ങള്‍ നിര്‍മിക്കുകയും, അതിന്‍റെ കണ്ണികള്‍ ശരിയായ അളവിലാക്കുകയും, നിങ്ങളെല്ലാവരും സല്‍കര്‍മ്മം പ്രവര്‍ത്തിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്ന് (നാം അദ്ദേഹത്തിന് നിര്‍ദേശം നല്‍കി.) തീര്‍ച്ചയായും ഞാന്‍ നിങ്ങള്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നതെല്ലാം കാണുന്നവനാകുന്നു. (ഖു൪ആന്‍:34/11)

ഈ വ്യവസായത്തെ തഖ്‌വയുടെ പ്രതിഫലനമായ സൽക്കർമ്മങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നതും പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധേയമാണ്. കൂടാതെ, ദാവൂദ് عليه السلام ക്ക് മാത്രമായി നൽകിയ ഈ പ്രത്യേക നിർമ്മാണക്കലയുടെ പൂർത്തീകരണമെന്നോണം അല്ലാഹു  അദ്ദേഹത്തിന് ഇരുമ്പിനെ മൃദുവാക്കി കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു; അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَأَلَنَّا لَهُ ٱلْحَدِيدَ

നാം അദ്ദേഹത്തിന് ഇരുമ്പ് മയപ്പെടുത്തികൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. (ഖു൪ആന്‍:34/10)

ദാവൂദ് عليه السلام യുടെ കൈകളിൽ ഇരുമ്പ് മൃദുവാക്കപ്പെട്ടതിന് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു സൂചനയുണ്ട്; ഖുർആന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇരുമ്പ് എന്നത് ശക്തിയുമായും ആയുധബലവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട ഒന്നാണ്; അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَأَنزَلْنَا ٱلْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَٰفِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥ وَرُسُلَهُۥ بِٱلْغَيْبِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ قَوِىٌّ عَزِيزٌ

ഇരുമ്പും നാം ഇറക്കി കൊടുത്തു. അതില്‍ കഠിനമായ ആയോധന ശക്തിയും ജനങ്ങള്‍ക്ക് ഉപകാരങ്ങളുമുണ്ട്‌. അല്ലാഹുവിനെയും അവന്‍റെ ദൂതന്‍മാരെയും അദൃശ്യമായ നിലയില്‍ സഹായിക്കുന്നവരെ അവന്ന് അറിയാന്‍ വേണ്ടിയുമാണ് ഇതെല്ലാം. തീര്‍ച്ചയായും അല്ലാഹു ശക്തനും പ്രതാപിയുമാകുന്നു. (ഖു൪ആന്‍:57/25)

പ്രവാചകനും നേതാവുമായ ദാവൂദ് عليه السلام ക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രക്ഷിതാവ് നൽകിയ അനുഗ്രഹങ്ങളുടെ പൊതുവായ വിവരണം താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

▪️മഹത്തായ രാജാധികാരം നൽകി.

▪️സബൂർ വേദഗ്രന്ഥം പഠിപ്പിച്ചു നൽകി.

▪️വിവേകവും (ഹിക്മത്ത്) കാര്യങ്ങൾ കൃത്യമായി വേർതിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവും (فصْل الخطاب) നൽകി.

▪️നെയ്തെടുത്ത കവചങ്ങൾ (പടച്ചട്ടകൾ) നിർമ്മിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ചു.

▪️അദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി ഇരുമ്പ് മയപ്പെടുത്തിക്കൊടുത്തു.

▪️മലകളെയും പക്ഷികളെയും അദ്ദേഹത്തിന് കീഴ്പെടുത്തിക്കൊടുത്തു; അവ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം സ്തുതി കീർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു.

നന്ദി (الشُّكر): അല്ലാഹുവിനോട് നന്ദി കാണിക്കാൻ ദാവൂദ് عليه السلام യോടേ ഖുർആൻ ആഹ്വാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; അദ്ദേഹം മാത്രമല്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങളും; അല്ലാഹു  പറയുന്നു:

ٱعْمَلُوٓا۟ ءَالَ دَاوُۥدَ شُكْرًا ۚ وَقَلِيلٌ مِّنْ عِبَادِىَ ٱلشَّكُورُ

ദാവൂദ് കുടുംബമേ, നിങ്ങള്‍ നന്ദിപൂര്‍വ്വം പ്രവര്‍ത്തിക്കുക. തികഞ്ഞ നന്ദിയുള്ളവര്‍ എന്‍റെ ദാസന്‍മാരില്‍ അപൂര്‍വ്വമത്രെ. (ഖു൪ആന്‍:34/13)

അല്ലാഹുവിന് കൃതജ്ഞത പുലർത്തുന്ന അടികളിൽ ഒരാളാകാൻ ദാവൂദ് عليه السلام ക്ക് ഭാഗ്യം സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്; അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാരിൽ വളരെ ചുരുക്കം ചിലർ മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ നന്ദിയുള്ളവരായിട്ടുള്ളൂ.

قال فُضَيل في قوله تعالى: ﴿ اعْمَلُوا آلَ دَاوُدَ شُكْرًا ﴾ [سبأ: 13]: قال داود عليه السلام: يا ربِّ، كيف أشكرك، والشكر نعمة منك؟ قال: الآن شكرتني حين قُلتَ: إنَّ النِّعمة منِّي، وعن ثابت البناني قال: كان داود عليه السلام، قد جزَّأ على أهله وولده ونسائه الصلاة، فكان لا تأتي عليهم ساعة من الليل والنهار إلا وإنسان من آل داود قائم يصلي، فغمرتهم هذه الآية: ﴿ اعْمَلُوا آلَ دَاوُدَ شُكْرًا وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ ﴾ [سبأ: 13]”[9].

{ദാവൂദ് കുടുംബമേ, നിങ്ങള്‍ നന്ദിപൂര്‍വ്വം പ്രവര്‍ത്തിക്കുക (34/13)}  എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഫുദൈൽ رحمه الله പറയുന്നു: ദാവൂദ് (അ) ചോദിച്ചു: “എന്റെ രക്ഷിതാവേ, നീ നൽകിയ അനുഗ്രഹത്തിന് ഞാൻ എങ്ങനെയാണ് നിന്നോട് നന്ദി കാണിക്കുക? (കാരണം നന്ദി പറയുക എന്നത് പോലും നീ നൽകിയ മറ്റൊരു അനുഗ്രഹമല്ലേ?)” അപ്പോൾ അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: “ഈ അനുഗ്രഹവും എന്നിൽ നിന്നുള്ളതാണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കിയല്ലോ, അതോടെ നീ എന്നോട് നന്ദി കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.”

താബിത് അൽ-ബനാനി رحمه الله പറയുന്നു: ദാവൂദ് (അ) തന്റെ കുടുംബത്തിനും മക്കൾക്കും ഭാര്യമാർക്കും ആരാധനയ്ക്കായി രാപ്പകലുകൾ ഭാഗിച്ചുനൽകിയിരുന്നു. അങ്ങനെ ദാവൂദ് കുടുംബത്തിലെ ആരെങ്കിലും ഒരാൾ രാവും പകലും എപ്പോഴും നമസ്കാരത്തിൽ നിലകൊള്ളാത്ത ഒരു സമയം പോലും ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല. ഈ വചനം അവരിൽ പൂർണ്ണമായി അന്വർത്ഥമായി തീർന്നു: {ദാവൂദ് കുടുംബമേ, നിങ്ങള്‍ നന്ദിപൂര്‍വ്വം പ്രവര്‍ത്തിക്കുക. തികഞ്ഞ നന്ദിയുള്ളവര്‍ എന്‍റെ ദാസന്‍മാരില്‍ അപൂര്‍വ്വമത്രെ. (34/13)} [تفسير القرآن العظيم؛ ابن كثير الدمشقي (3 / 638)]

നന്ദി പ്രകടനത്തിന് (ശുക്ർ) മൂന്ന് അടിസ്ഥാന സ്തംഭങ്ങളുണ്ട്; അവ യാഥാർത്ഥ്യമായാൽ മാത്രമേ ദാസൻ യഥാർത്ഥ നന്ദിയുള്ളവനാകുകയുള്ളൂ. ആ സ്തംഭങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. ദാസൻ താൻ അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിലാണ് കഴിയുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കി അംഗീകരിക്കുക: നിലവിലുള്ള അവസ്ഥയിൽ തന്നെ അല്ലാഹു നൽകിയ അനുഗ്രഹത്തിലാണ് താൻ ഉള്ളതെന്ന് തിരിച്ചറിയുക. അനുഗ്രഹങ്ങളുടെ കാര്യത്തിലുള്ള നന്ദി അളക്കേണ്ടത് ലോകത്ത് തന്നെക്കാൾ താഴെ നിൽക്കുന്നവരെ (പരീക്ഷണങ്ങളിൽ പെട്ടവരെ) നോക്കിക്കൊണ്ടാണ്. രണ്ട് കണ്ണുകളുമുള്ളയാൾ, രണ്ട് കണ്ണുകളും നഷ്ടപ്പെട്ടവനെക്കാൾ വലിയ അനുഗ്രഹത്തിലാണ്. ഒരു ദിർഹമുള്ളയാൾ, ഒരു ദിർഹം പോലുമില്ലാത്തവനെക്കാൾ വലിയ അനുഗ്രഹത്തിലാണ്. ഒന്നുമില്ലാത്തവൻ, കടബാധ്യതയുള്ളവനെക്കാൾ വലിയ അനുഗ്രഹത്തിലാണ്. ഇങ്ങനെ പോകുന്നു അതിന്റെ അളവുകോൽ.

2. താൻ അനുഭവിക്കുന്ന ഈ അനുഗ്രഹം അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് മാത്രമുള്ളതാണ് എന്ന് ബോധ്യപ്പെടുക: അത് തന്റെയോ തന്റെ പിതാവിന്റെയോ കഠിനാധ്വാനം കൊണ്ടോ, തന്റെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ കഴിവുകൾ കൊണ്ടോ ലഭിച്ചതല്ല. കാരണം, അല്ലാഹു അനുഗ്രഹങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്ത് തന്റെ ദാസന്മാരിൽ താൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവർക്ക് നൽകുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അല്ലാഹു  പറയുന്നു:

ذَٰلِكَ فَضْلُ ٱللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٌ

അത് അല്ലാഹുവിന്‍റെ അനുഗ്രഹമത്രെ. അവന്‍ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവര്‍ക്ക് അത് നല്‍കുന്നു. അല്ലാഹു വിപുലമായ കഴിവുള്ളവനും സര്‍വ്വജ്ഞനുമത്രെ. (ഖുർആൻ:5/54)

ذَٰلِكَ فَضْلُ ٱللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ ذُو ٱلْفَضْلِ ٱلْعَظِيمِ

അത് അല്ലാഹുവിന്‍റെ അനുഗ്രഹമാകുന്നു. അവന്‍ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവര്‍ക്ക് അവന്‍ അത് നല്‍കുന്നു. അല്ലാഹു മഹത്തായ പ്രതിഫലം നല്‍കുന്നവനത്രെ. (ഖുർആൻ:62/4)

3. തനിക്ക് ലഭിച്ച ഈ അനുഗ്രഹം അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതിക്കുവേണ്ടി മാത്രം ഉപയോഗിക്കുക: അല്ലാഹു ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന മാർഗ്ഗങ്ങളിലായിരിക്കണം തന്റെ അനുഗ്രഹങ്ങൾ ചെലവഴിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ്, അല്ലാഹു തനിക്ക് നൽകിയ യുദ്ധക്കുതിരകളുടെ പ്രൗഢി തന്റെ പരമപ്രധാനമായ ലക്ഷ്യമായ അല്ലാഹുവിന്റെ സ്മരണയിൽ നിന്നും ആരാധനയിൽ നിന്നും തന്നെ അൽപ്പം മാറ്റിപ്പരിചിച്ചു എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയപ്പോൾ, സുലൈമാൻ നബി (അ) അതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു ശരിയായ തീരുമാനം എടുത്തത്. അല്ലാഹു ഖുർആനിൽ അദ്ദേഹത്തെ അതിനായി പ്രശംസിച്ചിട്ടുണ്ട്; അല്ലാഹു പറയുന്നു:

إِذْ عُرِضَ عَلَيْهِ بِٱلْعَشِىِّ ٱلصَّٰفِنَٰتُ ٱلْجِيَادُ ‎﴿٣١﴾‏ فَقَالَ إِنِّىٓ أَحْبَبْتُ حُبَّ ٱلْخَيْرِ عَن ذِكْرِ رَبِّى حَتَّىٰ تَوَارَتْ بِٱلْحِجَابِ ‎﴿٣٢﴾‏ رُدُّوهَا عَلَىَّ ۖ فَطَفِقَ مَسْحَۢا بِٱلسُّوقِ وَٱلْأَعْنَاقِ ‎﴿٣٣﴾

കുതിച്ചോടാന്‍ തയ്യാറായി നില്‍ക്കുന്ന വിശിഷ്ടമായ കുതിരകള്‍ വൈകുന്നേരം അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ മുമ്പില്‍ പ്രദര്‍ശിപ്പിക്കപ്പെട്ട സന്ദര്‍ഭം. അപ്പോള്‍ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: എന്‍റെ രക്ഷിതാവിന്‍റെ സ്മരണയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഐശ്വര്യത്തെ ഞാന്‍ സ്നേഹിച്ചിട്ടുള്ളത്‌. അങ്ങനെ അവ (കുതിരകള്‍) മറവില്‍ പോയി മറഞ്ഞു. (അപ്പോള്‍ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:) നിങ്ങള്‍ അവയെ എന്‍റെ അടുത്തേക്ക് തിരിച്ചു കൊണ്ട് വരൂ. എന്നിട്ട് അദ്ദേഹം (അവയുടെ) കണങ്കാലുകളിലും കഴുത്തുകളിലും തടവാന്‍ തുടങ്ങി. (ഖുർആൻ:38/31-33)

അതിനാൽ, ഒരു നല്ല നേതാവ് തന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട ലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്നും കടമകളിൽ നിന്നും – പ്രത്യേകിച്ചും തന്റെ രക്ഷിതാവിനെ അനുസരിക്കുന്നതിൽ നിന്നും – ഐഹിക ലോകത്തിന്റെയും അതിന്റെ അലങ്കാരങ്ങളുടെയും പിന്നാലെയുള്ള പരക്കംപാച്ചിൽ കാരണം വ്യതിചലിച്ചു പോകാൻ പാടില്ല.

▪️അദ്ധേഹം أوَّاب (നിരന്തരം പശ്ചാതപിച്ചു മടങ്ങുന്നവന്‍) ആയിരുന്നു: വിശുദ്ധ ഖുർആൻ അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ഇപ്രകാരമാണ്:

ٱصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَٱذْكُرْ عَبْدَنَا دَاوُۥدَ ذَا ٱلْأَيْدِ ۖ إِنَّهُۥٓ أَوَّابٌ

(നബിയേ,) അവര്‍ പറയുന്നതിനെപ്പറ്റി നീ ക്ഷമിച്ചു കൊള്ളുക. നമ്മുടെ കൈയ്യൂക്കുള്ള ദാസനായ ദാവൂദിനെ നീ അനുസ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുക. തീര്‍ച്ചയായും അദ്ദേഹം (അല്ലാഹുവിങ്കലേക്ക്‌) ഏറ്റവും അധികം ഖേദിച്ചുമടങ്ങിയവനാകുന്നു. (ഖു൪ആന്‍:38/17)

لأنباري യുടെ الزاهر في معاني كلمات الناس എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ വന്നിരിക്കുന്നു: ‘അവ്വാബ് ആയ മനുഷ്യൻ’ എന്ന പ്രയോഗത്തെക്കുറിച്ച്, അബൂബക്കർ (لأنباري) ഏഴ് അഭിപ്രായങ്ങൾ ഉദ്ധരിച്ചിരിക്കുന്നു:

1.ഒരു വിഭാഗം പണ്ഡിതർ പറഞ്ഞു: “അവ്വാബ്” എന്നാൽ الراحم കരുണയുള്ളവൻ (കാരുണ്യം കാണിക്കുന്നവൻ).

2.മറ്റൊരു വിഭാഗം പറഞ്ഞു: “അവ്വാബ്” എന്നാൽ التائب പശ്ചാതപിച്ചു മടങ്ങുന്നവൻ (തൈബ്).

3.സഈദ് ബിൻ ജുബൈർ رحمه الله പറഞ്ഞു: “അവ്വാബ്” എന്നാൽ المُسبِّح അല്ലാഹുവെ നിരന്തരം സ്തുതിക്കുന്നവൻ.

4.സഈദ് ബിൻ അൽ-മുസൈബ് رحمه الله പറഞ്ഞു: “അവ്വാബ്” എന്നാൽ പാപം ചെയ്തുപോയാൽ ഉടൻ പശ്ചാതപിക്കുകയും, വീണ്ടും അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാൽ വീണ്ടും പശ്ചാതപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ.

5.ഖതാദ رحمه الله പറഞ്ഞു: “അവ്വാബ്” എന്നാൽ المُطيع അനുസരണയുള്ളവൻ.

6.ചില പണ്ഡിതർ പറഞ്ഞു: “അവ്വാബ്” എന്നാൽ സംസാരം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ‘ബിസ്മില്ലാഹ്’ ചൊല്ലുകയും, അവസാനിപ്പിക്കുമ്പോൾ ‘ബിസ്മില്ലാഹ്’ കൊണ്ട് അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന വ്യക്തിയാണ് (അതായത് എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അല്ലാഹുവിന്റെ നാമത്തിൽ മാത്രം ചെയ്യുകയും അവനിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നവൻ).

7.ഉബൈദ് ബിൻ ഉമൈർ رحمه الله പറഞ്ഞു: “അവ്വാബ്” എന്നാൽ താൻ ചെയ്ത പാപം ഏകാന്തതയിൽ ഓർത്തെടുക്കുകയും, അതിനായി അല്ലാഹുവിനോട് പാപമോചനം തേടുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ്.

ഭാഷാ പണ്ഡിതന്മാർ പറഞ്ഞു: പശ്ചാതാപത്തിലേക്കും അനുസരണത്തിലേക്കും നിരന്തരം മടങ്ങിവരുന്നവനാണ് “അവ്വാബ്”. آب يؤوب أَوْبًا എന്നാൽ ‘മടങ്ങിവന്നു’ എന്നാണർത്ഥം. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٍ

അല്ലാഹുവിങ്കലേക്ക് ഏറ്റവും അധികം മടങ്ങുന്നവനും, (ജീവിതം) കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവനും ആയ ഏതൊരാള്‍ക്കും …  (ഖുർആൻ:50/32)

കവി ഉബൈദ് ബിൻ അൽ-അബ്രാസ് പറഞ്ഞു:

പ്രശസ്ത അറബി കവി عَبيد بن الأبرص പാടിയ വരികൾ കാണുക:

وكلُّ ذي غيبةٍ يؤوبُ – وغائبُ الموتِ لا يؤوبُ

എല്ലാ യാത്രക്കാരനും ഒടുവിൽ തിരിച്ചെത്തും; എന്നാൽ മരണമെന്ന യാത്രികനോ ഒരിക്കലും തിരിച്ചുവരില്ല.

▪️സത്യത്തിനുമുന്നിൽ വിനയത്തോടെ നിലയുറപ്പിക്കുന്നവൻ (وقَّافٌ عند الحق): ഒപ്പമുള്ളവർക്ക് മാതൃകയാണ് നേതാവ് എന്നതിനാൽ, സത്യം എവിടെയായാലും എപ്പോഴായാലും അതിലേക്ക് തിരികെ വരാനുള്ള ഗുണം അയാൾക്ക് ഉണ്ടായിരിക്കണം. ആടുകളുടെ കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് രണ്ട് എതിർ കക്ഷികൾ തമ്മിൽ വിധിച്ചതിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ യഥാർത്ഥ വിധി എന്താണെന്ന് മനസ്സിലായ ഉടൻ തന്നെ പ്രവാചകൻ ദാവൂദ് عليه السلام തന്റെ നിലപാടിൽ നിന്ന് പിന്മാറുകയുണ്ടായി. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

إِنَّ هَٰذَآ أَخِى لَهُۥ تِسْعٌ وَتِسْعُونَ نَعْجَةً وَلِىَ نَعْجَةٌ وَٰحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَعَزَّنِى فِى ٱلْخِطَابِ ‎﴿٢٣﴾‏ قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَىٰ نِعَاجِهِۦ ۖ وَإِنَّ كَثِيرًا مِّنَ ٱلْخُلَطَآءِ لَيَبْغِى بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَقَلِيلٌ مَّا هُمْ ۗ وَظَنَّ دَاوُۥدُ أَنَّمَا فَتَنَّٰهُ فَٱسْتَغْفَرَ رَبَّهُۥ وَخَرَّ رَاكِعًا وَأَنَابَ ۩ ‎﴿٢٤﴾

ഇതാ, ഇവന്‍ എന്‍റെ സഹോദരനാകുന്നു. അവന്ന് തൊണ്ണൂറ്റി ഒമ്പതു പെണ്ണാടുകളുണ്ട്‌. എനിക്ക് ഒരു പെണ്ണാടും. എന്നിട്ട് അവന്‍ പറഞ്ഞു; അതിനെയും കൂടി എനിക്ക് ഏല്‍പിച്ചു തരണമെന്ന്‌. സംഭാഷണത്തില്‍ അവന്‍ എന്നെ തോല്‍പിച്ച് കളയുകയും ചെയ്തു. (23) അദ്ദേഹം (ദാവൂദ്‌) പറഞ്ഞു: തന്‍റെ പെണ്ണാടുകളുടെ കൂട്ടത്തിലേക്ക് നിന്‍റെ പെണ്ണാടിനെ കൂടി ആവശ്യപ്പെട്ടതു മുഖേന അവന്‍ നിന്നോട് അനീതി കാണിക്കുക തന്നെ ചെയ്തിരിക്കുന്നു. തീര്‍ച്ചയായും പങ്കാളികളില്‍ (കൂട്ടുകാരില്‍) പലരും പരസ്പരം അതിക്രമം കാണിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്‌. വിശ്വസിക്കുകയും സല്‍കര്‍മ്മങ്ങള്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുകയും ചെയ്തവരൊഴികെ. വളരെ കുറച്ച് പേരേയുള്ളു അത്തരക്കാര്‍. ദാവൂദ് വിചാരിച്ചു; നാം അദ്ദേഹത്തെ പരീക്ഷിക്കുക തന്നെയാണ് ചെയ്തതെന്ന്‌. തുടര്‍ന്ന് അദ്ദേഹം തന്‍റെ രക്ഷിതാവിനോട് പാപമോചനം തേടുകയും അദ്ദേഹം കുമ്പിട്ടു കൊണ്ട് വീഴുകയും ഖേദിച്ചുമടങ്ങുകയും ചെയ്തു. (ഖു൪ആന്‍:38/23-24)

അതുപോലെതന്നെ, ആടുകളുടെ ഉടമസ്ഥനും മുന്തിരിത്തോട്ടത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥനും തമ്മിലുള്ള തർക്കത്തിൽ താൻ പുറപ്പെടുവിച്ച വിധിയിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം (ദാവൂദ് عليه السلام) പിന്മാറുകയുണ്ടായി. ഈ സംഭവത്തിൽ ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായ കാര്യം എന്തെന്നാൽ, രാജാവായ ദാവൂദ് عليه السلام ക്ക് ഈ തിരുത്തൽ നൽകിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം മകനായ സുലൈമാൻ عليه السلام ആണ് എന്നതാണ്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَدَاوُۥدَ وَسُلَيْمَٰنَ إِذْ يَحْكُمَانِ فِى ٱلْحَرْثِ إِذْ نَفَشَتْ فِيهِ غَنَمُ ٱلْقَوْمِ وَكُنَّا لِحُكْمِهِمْ شَٰهِدِينَ ‎﴿٧٨﴾‏ فَفَهَّمْنَٰهَا سُلَيْمَٰنَ ۚ وَكُلًّا ءَاتَيْنَا حُكْمًا وَعِلْمًا ۚ … ‎﴿٧٩﴾‏

ദാവൂദിനെയും (പുത്രന്‍) സുലൈമാനെയും (ഓര്‍ക്കുക.) ഒരു ജനവിഭാഗത്തിന്‍റെ ആടുകള്‍ വിളയില്‍ കടന്ന് മേഞ്ഞ പ്രശ്നത്തില്‍ അവര്‍ രണ്ട് പേരും വിധികല്‍പിക്കുന്ന സന്ദര്‍ഭം. അവരുടെ വിധിക്ക് നാം സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നുണ്ടായിരിന്നു. അപ്പോള്‍ സുലൈമാന്ന് നാം അത് (പ്രശ്നം) ഗ്രഹിപ്പിച്ചു അവര്‍ ഇരുവര്‍ക്കും നാം വിധികര്‍ത്തൃത്വവും വിജ്ഞാനവും നല്‍കിയിരുന്നു. (ഖു൪ആന്‍:21/78-79)

ദാവൂദ് عليه السلام തന്റെ തീരുമാനത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറുകയും സത്യത്തിലേക്ക് മടങ്ങുകയും അതിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ സ്വന്തം മകനാണ് ആ തെറ്റ് ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു തന്നത് എന്നതിൽ അദ്ദേഹം ഒട്ടും അഹങ്കാരമോ മടിയോ കാണിച്ചില്ല.

ഒരു നേതാവ് സത്യത്തിനുമുന്നിൽ വിനയത്തോടെ നിലയുറപ്പിക്കുന്നവനാകുമ്പോൾ, അത് ഒട്ടനവധി പ്രയോജനങ്ങൾ നേടിത്തരുന്നു. അവയിൽ ചിലതാണ് താഴെ പറയുന്നവ:

1.സത്യത്തിനുമുന്നിൽ നിലയുറപ്പിക്കുക എന്നത് നേതാവിന് തന്റെ ദൗത്യത്തോടുള്ള ആത്മാർത്ഥതയെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. സത്യത്തോട് നീതി പുലർത്തുന്ന ഒരാൾക്ക് തന്റെ വ്യക്തിപരമായ താൽപ്പര്യങ്ങൾക്കോ വ്യക്തിപരമായ നേട്ടങ്ങ യാതൊരു സ്ഥാനവുമുണ്ടാകില്ല; അതൊരു വലിയ ആത്മസമർപ്പണത്തിന്റെ തെളിവുമാണ്.

2.സത്യത്തിന് മുന്നിൽ കീഴടങ്ങാൻ നേതാവിന്റെ മനസ്സിനെ പരിശീലിപ്പിക്കുക: കാരണം, ഈ ഗുണം ആർജിച്ചെടുക്കാനും നിലനിർത്താനും നിരന്തരമായ പരിശീലനവും ആത്മനിയന്ത്രണവും ആവശ്യമാണ്.

3.താൻ നയിക്കുന്ന ടീമിലെ അംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ സത്യബോധവും നീതിയും വ്യാപിപ്പിക്കുക: ഈ ഗുണത്തിൽ നേതാവ് തന്നെ അവർക്ക് മാതൃകയാകുന്നതിനാൽ, അനുയായികളും ഈ സ്വഭാവം സ്വായത്തമാക്കാൻ ശ്രമിക്കും.

 

 

www.kanzululoom.com