عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ الدُّعَاءُ هُوَ الْعِبَادَةُ ‏”‏

നുഅ്മാനുബ്‌നു ബശീർ‌ؓ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്ന് നിവേദനം: നബി ﷺ പറഞ്ഞു: പ്രാർത്ഥന, അതുതന്നെയാണ്‌ ആരാധന. (തിർമിദി)

തിർമിദി നിവേദനം ചെയ്ത ഈ ഹദീസ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ദുആ (പ്രാർത്ഥന) എന്നത് ഇബാദത്തിന്റെ (ആരാധനയുടെ) ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഇനങ്ങളിൽ പെടുന്നു എന്നാണ്. നമസ്കാരം ഏതെങ്കിലും ഒരു പ്രവാചകനോ വലിയ്യിനോ  ചെയ്യാൻ പാടില്ലാത്തതുപോലെ, പ്രാര്‍ത്ഥനയും അവരോട് പാടില്ല.

1. يا رسول الله (അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂലേ) എന്നോ മുഹ്‌യിദ്ദീൻ ശൈഖേ, ഇന്ന വലിയ്യേ എന്നോ വിളിച്ചുകൊണ്ട് സഹായവും രക്ഷയും തേടുന്ന ഏതൊരാളും ചെയ്യുന്നത് അല്ലാഹുവല്ലാത്തവർക്കു വേണ്ടിയുള്ള പ്രാർത്ഥനയും ആരാധനയുമാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ സഹായം നൽകുന്നത് അല്ലാഹുവാണ് എന്നാണ് തന്റെ ഉദ്ദേശ്യമെന്ന് അയാൾ വാദിച്ചാൽ പോലും ശരിയല്ല; അല്ലാഹുവോട് പങ്കുചേർക്കുകയും, എന്നിട്ട് ‘അല്ലാഹു ഏകനാണ്’ എന്ന് പറയുകയും ചെയ്ത ഒരു മനുഷ്യനെപ്പോലെ തന്നെയാണ് ഇയാൾ. അത്തരക്കാരന്റെ ഈ വാദം സ്വീകരിക്കപ്പെടുകയില്ല; കാരണം അവന്റെ വാക്കുകൾ അവന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തിന് എതിരാണ് എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതിനാൽ വാക്കുകൾ ഉദ്ദേശ്യത്തോടും വിശ്വാസത്തോടും ഒത്തുപോകേണ്ടത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. അല്ലാത്തപക്ഷം, പശ്ചാത്താപത്തിലൂടെയല്ലാതെ അല്ലാഹു പൊറുക്കാത്ത ശിർക്കോ കുഫ്റോ ആയി അത് മാറും.

2.  ‘അല്ലാഹുവിന്റെ അടുക്കലേക്ക് എത്തിപ്പെടാൻ ഞാൻ അവരെ ഒരു ഇടയാളനായി സ്വീകരിക്കുക മാത്രമാണ് എന്റെ ഉദ്ദേശ്യം; ഒരു രാജാവിന്റെ അരികിലേക്ക് ഇടയാളനല്ലാതെ എനിക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയില്ലല്ലോ, അതുപോലെയാണ് ഇത്’ എന്ന് ഇയാൾ പറയുകയാണെങ്കിൽ, ഇത് സ്രഷ്ടാവിനെ, ആരുടെ അടുത്തേക്കും ഇടയാളനല്ലാതെ ആർക്കും പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന നിലയിലുള്ള അന്യായം ചെയ്യുന്ന സൃഷ്ടിയോട് ഉപമിക്കലാകുന്നു. ഈ ഉപമ കുഫ്റിൽ പെട്ടതാണ്.

തന്റെ സത്തയെയും വിശേഷണങ്ങളെയും പ്രവൃത്തികളെയും എല്ലാവിധ കുറവുകളിൽ നിന്നും പരിശുദ്ധനാക്കിക്കൊണ്ട് അല്ലാഹു പറയുന്നു:

لَيْسَ كَمِثْلِهِۦ شَىْءٌ ۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْبَصِيرُ

അവന് തുല്യമായി യാതൊന്നുമില്ല. അവന്‍ എല്ലാം കാണുന്നവനും എല്ലാം കേള്‍ക്കുന്നവനുമാകുന്നു. (ഖു൪ആന്‍ :42/11)

അപ്പോൾ, അല്ലാഹുവെ നീതിമാനായ ഒരു സൃഷ്ടിയോട് ഉപമിക്കുന്നത് പോലും കുഫ്റും ശിർക്കുമാണ്; പിന്നെയെങ്ങനെയാണ് അവനെ ഒരു അടിച്ചമർത്തുന്ന അന്യായം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യനോട് ഉപമിക്കുക?! അക്രമികൾ പറയുന്നതിൽ നിന്നെല്ലാം അല്ലാഹു എത്രയോ ഉന്നതനും മഹാനുമാണ്.

3. മുഹമ്മദ് നബി ﷺ യുടെ കാലഘട്ടത്തിലെ മുശ്രിക്കുകൾ വിശ്വസിച്ചിരുന്നത് അല്ലാഹുവാണ് സ്രഷ്ടാവും (الخالق) അന്നം നൽകുന്നവനും (الرازق) എന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ അവർ അല്ലാഹുവിലേക്ക് തങ്ങളെ അടുപ്പിക്കുന്ന ഇടയാളന്മാരായി  വിഗ്രഹങ്ങളുടെ രൂപത്തിലുള്ള ഔലിയാക്കളെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിച്ചു. അവരുടെ ഈ ഇടയാളനാക്കിയ പ്രവൃത്തി അല്ലാഹു തൃപ്തിപ്പെട്ടില്ല; പകരം അവരെ അവിശ്വാസികളായി  പ്രഖ്യാപിക്കുകയും അവരെക്കുറിച്ച് ഇപ്രകാരം പറയുകയും ചെയ്തു:

ﻭَٱﻟَّﺬِﻳﻦَ ٱﺗَّﺨَﺬُﻭا۟ ﻣِﻦ ﺩُﻭﻧِﻪِۦٓ ﺃَﻭْﻟِﻴَﺎٓءَ ﻣَﺎ ﻧَﻌْﺒُﺪُﻫُﻢْ ﺇِﻻَّ ﻟِﻴُﻘَﺮِّﺑُﻮﻧَﺎٓ ﺇِﻟَﻰ ٱﻟﻠَّﻪِ ﺯُﻟْﻔَﻰٰٓ ﺇِﻥَّ ٱﻟﻠَّﻪَ ﻳَﺤْﻜُﻢُ ﺑَﻴْﻨَﻬُﻢْ ﻓِﻰ ﻣَﺎ ﻫُﻢْ ﻓِﻴﻪِ ﻳَﺨْﺘَﻠِﻔُﻮﻥَ ۗ ﺇِﻥَّ ٱﻟﻠَّﻪَ ﻻَ ﻳَﻬْﺪِﻯ ﻣَﻦْ ﻫُﻮَ ﻛَٰﺬِﺏٌ ﻛَﻔَّﺎﺭٌ

അവന് പുറമെ രക്ഷാധികാരികളെ സ്വീകരിച്ചവര്‍ (പറയുന്നു:) അല്ലാഹുവിങ്കലേക്ക് ഞങ്ങള്‍ക്ക് കൂടുതല്‍ അടുപ്പമുണ്ടാക്കിത്തരാന്‍ വേണ്ടിമാത്രമാകുന്നു ഞങ്ങള്‍ അവരെ ആരാധിക്കുന്നത്‌. അവര്‍ ഏതൊരു കാര്യത്തില്‍ ഭിന്നത പുലര്‍ത്തുന്നുവോ അതില്‍ അല്ലാഹു അവര്‍ക്കിടയില്‍ വിധികല്‍പിക്കുക തന്നെ ചെയ്യും. തീര്‍ച്ചയായും നുണയനും നന്ദികെട്ടവനു-മായിട്ടുള്ളവനാരോ അവനെ അല്ലാഹു നേര്‍വഴിയിലാക്കുകയില്ല.(ഖു൪ആന്‍:39/3)

അല്ലാഹു സൃഷ്ടികളോട് അങ്ങേയറ്റം അടുത്തവനും എല്ലാം കേൾക്കുന്നവനുമാണ്, അവന് യാതൊരു ഇടയാളന്റെയും ആവശ്യമില്ല. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ﻭَﺇِﺫَا ﺳَﺄَﻟَﻚَ ﻋِﺒَﺎﺩِﻯ ﻋَﻨِّﻰ ﻓَﺈِﻧِّﻰ ﻗَﺮِﻳﺐٌ ۖ

നിന്നോട് എന്റെ ദാസന്‍മാര്‍ എന്നെപ്പറ്റി ചോദിച്ചാല്‍ ഞാന്‍ (അവര്‍ക്ക് ഏറ്റവും) അടുത്തുള്ളവനാകുന്നു (എന്ന് പറയുക.). (ഖു൪ആന്‍:2/186)

4.ഈ മുശ്രിക്കുകൾ പ്രയാസഘട്ടങ്ങളിൽ അല്ലാഹുവിനെ മാത്രം വിളിച്ചു പ്രാർത്ഥിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു; അല്ലാഹു പറയുന്നു:

…. حَتَّىٰٓ إِذَا كُنتُمْ فِى ٱلْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِم بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُوا۟ بِهَا جَآءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَجَآءَهُمُ ٱلْمَوْجُ مِن كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُّوٓا۟ أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ ۙ دَعَوُا۟ ٱللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ لَئِنْ أَنجَيْتَنَا مِنْ هَٰذِهِۦ لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلشَّٰكِرِينَ

….. അങ്ങനെ നിങ്ങള്‍ കപ്പലുകളിലായിരിക്കുകയും, നല്ല ഒരു കാറ്റ് നിമിത്തം യാത്രക്കാരെയും കൊണ്ട് അവ സഞ്ചരിക്കുകയും, അവരതില്‍ സന്തുഷ്ടരായിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോഴതാ ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് അവര്‍ക്ക് വന്നെത്തി. എല്ലായിടത്തുനിന്നും തിരമാലകള്‍ അവരുടെ നേര്‍ക്ക് വന്നു. തങ്ങള്‍ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് അവര്‍ വിചാരിച്ചു. അപ്പോള്‍ കീഴ്‌വണക്കം അല്ലാഹുവിന്ന് നിഷ്കളങ്കമാക്കിക്കൊണ്ട് അവനോടവര്‍ പ്രാര്‍ത്ഥിച്ചു: ഞങ്ങളെ നീ ഇതില്‍ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുത്തുന്ന പക്ഷം തീര്‍ച്ചയായും ഞങ്ങള്‍ നന്ദിയുള്ളവരുടെ കൂട്ടത്തിലായിരിക്കും. (ഖുർആൻ:10/22)

സുഖസുഭിക്ഷമായ സമയത്താകട്ടെ, വിഗ്രഹങ്ങളിൽ പ്രതിനിധീകരിക്കപ്പെട്ട തങ്ങളുടെ ഔലിയാക്കളെ അവർ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അങ്ങനെ ഖുർആൻ അവരെ അവിശ്വാസികളായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

പിന്നെ, എന്തിനാണ് ചില മുസ്ലീങ്ങൾ പ്രവാചകന്മാരെയും ഔലിയാക്കളെയും സ്വാലിഹീങ്ങളെയും വിളിച്ചു പ്രാർത്ഥിക്കുകയും, അവരോട് സഹായം തേടുകയും ചെയ്യുന്നത്? അവർ അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനം വായിച്ചിട്ടില്ലേ?

وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّن يَدْعُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَن لَّا يَسْتَجِيبُ لَهُۥٓ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ وَهُمْ عَن دُعَآئِهِمْ غَٰفِلُونَ ‎﴿٥﴾‏وَإِذَا حُشِرَ ٱلنَّاسُ كَانُوا۟ لَهُمْ أَعْدَآءً وَكَانُوا۟ بِعِبَادَتِهِمْ كَٰفِرِينَ ‎﴿٦﴾‏

അല്ലാഹുവിന് പുറമെ, ഉയിര്‍ത്തെഴുന്നേല്‍പ്പിന്റെ നാളുവരെയും തനിക്ക് ഉത്തരം നല്‍കാത്തവരെ വിളിച്ചു പ്രാര്‍ത്ഥിക്കുന്നവനെക്കാള്‍ വഴിപിഴച്ചവന്‍ ആരുണ്ട്‌? അവരാകട്ടെ ഇവരുടെ പ്രാര്‍ത്ഥനയെപ്പറ്റി ബോധമില്ലാത്തവരാകുന്നു. മനുഷ്യരെല്ലാം ഒരുമിച്ചു കൂട്ടപ്പെടുന്ന സന്ദര്‍ഭത്തില്‍ അവര്‍ ഇവരുടെ ശത്രുക്കളായിരിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇവര്‍ അവരെ ആരാധിച്ചിരുന്നതിനെ അവര്‍ നിഷേധിക്കുന്നവരായി തീരുകയും ചെയ്യും. (ഖു൪ആന്‍:46/5-6)

5.ഖുർആനിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള മുശ്രിക്കുകൾ കല്ലുകൊണ്ടുള്ള വിഗ്രഹങ്ങളെയാണ് വിളിച്ചിരുന്നത് എന്ന് ധാരാളം ആളുകൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഇത് തെറ്റാണ്; അവര്‍ സ്വാലിഹീങ്ങളായ മനുഷ്യർ ആയിരുന്നു.

وَقَالُوا۟ لَا تَذَرُنَّ ءَالِهَتَكُمْ وَلَا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلَا سُوَاعًا وَلَا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْرًا

അവര്‍ പറഞ്ഞു: (ജനങ്ങളേ,) നിങ്ങള്‍ നിങ്ങളുടെ ഇലാഹുകളെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്‌. വദ്ദ്‌, സുവാഅ്‌, യഗൂഥ്‌, യഊഖ്‌, നസ്‌റ് എന്നിവരെ നിങ്ങള്‍ ഉപേക്ഷിക്കരുത്‌. (ഖു൪ആന്‍ : 71/23)

ഈ ആയത്തിനെ വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട് ഇബ്നു അബ്ബാസ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പറയുന്നു:

هذه أسماءُ رجال صالحين من قوم نوح، فلما هلَكَ أولئك أَوحى الشيطانُ إلى قومهم: أنِ انصبوا إلى مجالسهم التي كانوا يجلسون فيها أنصابًا، وسمُّوها بأسمائهم، ففعلوا ولم تُعبَد، حتى إذا هلك أولئك ونُسِي العلم بها، عُبِدَتْ.

ഇവ നൂഹ് നബി عليه السلام യുടെ ജനതയിലെ സ്വാലിഹീങ്ങളായ ചില മനുഷ്യരുടെ പേരുകളാണ്. അങ്ങനെ അവർ (സ്വാലിഹീങ്ങൾ) മരണപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവരുടെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ – അവർ ഇരുന്നിരുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ – ചില സ്മാരകങ്ങൾ (പ്രതിമകൾ) സ്ഥാപിക്കാനും, അവയ്ക്ക് ആ മനുഷ്യരുടെ പേരുകൾ നൽകാനും ശൈത്വാൻ അവരുടെ ജനതയ്ക്ക് ബോധനം നൽകി. അങ്ങനെ അവർ അത് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു (അന്ന്) അവ ആരാധിക്കപ്പെട്ടില്ല. എന്നാൽ ആ തലമുറയും നശിക്കുകയും, അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് വിസ്മരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, അവ (ആ വിഗ്രഹങ്ങൾ) ആരാധിക്കപ്പെട്ടു. (ബുഖാരി)

6.പ്രവാചകന്മാരെയും ഔലിയാക്കളെയും സ്വാലിഹീങ്ങളെയും വിളിച്ചു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവരെ ആക്ഷേപിച്ചുകൊണ്ട് അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ﻗُﻞِ ٱﺩْﻋُﻮا۟ ٱﻟَّﺬِﻳﻦَ ﺯَﻋَﻤْﺘُﻢ ﻣِّﻦ ﺩُﻭﻧِﻪِۦ ﻓَﻼَ ﻳَﻤْﻠِﻜُﻮﻥَ ﻛَﺸْﻒَ ٱﻟﻀُّﺮِّ ﻋَﻨﻜُﻢْ ﻭَﻻَ ﺗَﺤْﻮِﻳﻼً ﺃُﻭ۟ﻟَٰٓﺌِﻚَ ٱﻟَّﺬِﻳﻦَ ﻳَﺪْﻋُﻮﻥَ ﻳَﺒْﺘَﻐُﻮﻥَ ﺇِﻟَﻰٰ ﺭَﺑِّﻬِﻢُ ٱﻟْﻮَﺳِﻴﻠَﺔَ ﺃَﻳُّﻬُﻢْ ﺃَﻗْﺮَﺏُ ﻭَﻳَﺮْﺟُﻮﻥَ ﺭَﺣْﻤَﺘَﻪُۥ ﻭَﻳَﺨَﺎﻓُﻮﻥَ ﻋَﺬَاﺑَﻪُۥٓ ۚ ﺇِﻥَّ ﻋَﺬَاﺏَ ﺭَﺑِّﻚَ ﻛَﺎﻥَ ﻣَﺤْﺬُﻭﺭًا

(നബിയേ) പറയുക: അല്ലാഹുവിന് പുറമെ നിങ്ങള്‍ (ദൈവങ്ങളെന്ന്‌) വാദിച്ച് പോന്നവരെ നിങ്ങള്‍ വിളിച്ച് നോക്കൂ. നിങ്ങളില്‍ നിന്ന് ഉപദ്രവം നീക്കുവാനോ (നിങ്ങളുടെ സ്ഥിതിക്ക്‌) മാറ്റം വരുത്തുവാനോ ഉള്ള കഴിവ് അവരുടെ അധീനത്തിലില്ല.അവര്‍ വിളിച്ച് പ്രാര്‍ത്ഥിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത് ആരെയാണോ അവര്‍ തന്നെ തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിങ്കലേക്ക് സമീപനമാര്‍ഗം തേടിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്‌. അതെ, അവരുടെ കൂട്ടത്തില്‍ അല്ലാഹുവോട് ഏറ്റവും അടുത്തവര്‍ തന്നെ (അപ്രകാരം തേടുന്നു.) അവര്‍ അവന്റെ കാരുണ്യം ആഗ്രഹിക്കുകയും അവന്റെ ശിക്ഷ ഭയപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു, നിന്റെ രക്ഷിതാവിന്റെ ശിക്ഷ തീര്‍ച്ചയായും ഭയപ്പെടേണ്ടതാകുന്നു. (ഖു൪ആന്‍ :17/56-57)

ഈ ആയത്ത് അവതരിച്ചത്, ജിന്നുകളെ ആരാധിക്കുകയും അല്ലാഹുവിന് പുറമെ അവരെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വിഭാഗം മനുഷ്യരെ കുറിച്ചാണ്. എന്നാൽ ആ ജിന്നുകൾ ഇസ്‌ലാം സ്വീകരിക്കുകയാണുണ്ടായത്.

മറ്റൊരു അഭിപ്രായത്തിൽ: ഈസാ നബിയെയും മലക്കുകളെയും വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിച്ചിരുന്ന ഒരു വിഭാഗം മനുഷ്യരെക്കുറിച്ചാണ് ഈ ആയത്ത് അവതരിച്ചത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. (ഇബ്നുകസീർ കാണുക)

അതിനാൽ ആരെങ്കിലും പ്രവാചകന്മാരെയും ഔലിയാക്കളെയും സ്വാലിഹീങ്ങളെയും വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അവരെ ഈ ആയത്ത് ശക്തമായി ആക്ഷേപിക്കുകയും ഖണ്ഡിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്.

7.ചിലർ വാദിക്കുന്നത് അല്ലാഹുവല്ലാത്തവരോട് സഹായം തേടുന്നത് (ഇസ്തിഗാസ) അനുവദനീയമാണെന്നാണ്. അവർ പറയുന്നു: ‘യഥാർത്ഥത്തിൽ സഹായം നൽകുന്നവൻ  അല്ലാഹുവാണ്. എന്നാൽ പ്രവാചകനോടും ഔലിയാക്കളോടും സ്വാലിഹീങ്ങളോടും സഹായം തേടുന്നത് ഒരു ആലങ്കാരിക പ്രയോഗം  മാത്രമാണ്; (ഉദാഹരണത്തിന്) ‘മരുന്നും ഡോക്ടറും എന്നെ സുഖപ്പെടുത്തി’ എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ.’ എന്നാൽ ഇബ്രാഹിം നബി عليه السلام പറഞ്ഞ താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ അവരുടെ ഈ വാദത്തിനുള്ള ഖണ്ഢനമാണ്.

ٱلَّذِى خَلَقَنِى فَهُوَ يَهْدِينِ ‎﴿٧٨﴾‏ وَٱلَّذِى هُوَ يُطْعِمُنِى وَيَسْقِينِ ‎﴿٧٩﴾‏ وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ ‎﴿٨٠﴾

എന്നെ സൃഷ്ടിച്ച് എനിക്ക് മാര്‍ഗദര്‍ശനം നല്‍കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നവനും എനിക്ക് ആഹാരം തരികയും കുടിനീര്‍ തരികയും ചെയ്യുന്നവനും (അല്ലാഹുവാണ്). എനിക്ക് രോഗം ബാധിച്ചാല്‍ അവനാണ് എന്നെ സുഖപ്പെടുത്തുന്നത്‌. (ഖു൪ആന്‍ :26/78-80)

ഓരോ ആയത്തിലും هو (അവൻ) എന്ന സർവ്വനാമം ഉപയോഗിച്ച് അല്ലാഹുവാണ് അവയെല്ലാം ചെയ്യുന്നതെന്ന് ഊന്നിപ്പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; വഴിനടത്തുന്നവനും, ആഹാരം നൽകുന്നവനും, രോഗശമനം നൽകുന്നവനും അല്ലാഹുവല്ലാതെ മറ്റാരുമല്ലെന്നും, മരുന്ന് രോഗശമനത്തിനുള്ള ഒരു നിമിത്തം മാത്രമാണെന്നും, അത് സ്വയം രോഗം മാറ്റുന്നതല്ലെന്നും ഇത് വ്യക്തമാക്കാനാണ്.

8.ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരോട് സഹായം തേടുന്നതും മരിച്ചവരോട് സഹായം തേടുന്നതും തമ്മിൽ ധാരാളം ആളുകൾ വേർതിരിച്ചു കാണുന്നില്ല; എന്നാൽ അല്ലാഹു പറയുന്നത് കാണുക:

وَمَا يَسْتَوِى ٱلْأَحْيَآءُ وَلَا ٱلْأَمْوَٰتُ ۚ

ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരും മരിച്ചവരും സമമാകുകയില്ല. (ഖു൪ആന്‍:35/22)

മൂസാ നബി عليه السلام യോട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗോത്രത്തില്‍ പെട്ട ഒരു വ്യക്തി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശത്രുവിനെതിരില്‍ സഹായമ൪ത്ഥിച്ചതിനെ കുറിച്ച് അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ﻓَﭑﺳْﺘَﻐَٰﺜَﻪُ ٱﻟَّﺬِﻯ ﻣِﻦ ﺷِﻴﻌَﺘِﻪِۦ ﻋَﻠَﻰ ٱﻟَّﺬِﻯ ﻣِﻦْ ﻋَﺪُﻭِّﻩِۦ

അപ്പോള്‍ തന്റെ കക്ഷിയില്‍ പെട്ടവന്‍ തന്റെ ശത്രുവിഭാഗത്തില്‍ പെട്ടവനെതിരില്‍ അദ്ദേഹത്തോട് ഇസ്തിഗാസചെയ്തു (സഹായം തേടി). (ഖു൪ആന്‍ :28/15)

എന്നാൽ മരിച്ച വ്യക്തിയോട്  ഇസ്തിഗാസ (സഹായം തേടൽ) അനുവദനീയമല്ല; കാരണം, അയാൾ പ്രാർത്ഥന കേൾക്കുകയില്ല. ഇനി കേട്ടുവെന്ന് വിചാരിച്ചാലും അയാൾക്ക് ഉത്തരം നൽകാൻ സാധിക്കുകയുമില്ല; അല്ലാഹു പറയുന്നു:

إِن تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا۟ دُعَآءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا۟ مَا ٱسْتَجَابُوا۟ لَكُمْ ۖ وَيَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ ۚ

നിങ്ങള്‍ അവരോട് പ്രാര്‍ഥിക്കിന്ന പക്ഷം അവര്‍ നിങ്ങളുടെ പ്രാര്‍ഥന കേള്‍ക്കുകയില്ല. അവര്‍ കേട്ടാലും നിങ്ങള്‍ക്കവര്‍ ഉത്തരം നല്‍കുന്നതല്ല. ഉയിര്‍ത്തെഴുന്നേല്‍പിന്റെ നാളിലാകട്ടെ നിങ്ങള്‍ അവരെ പങ്കാളികളാക്കിയതിനെ അവര്‍ നിഷേധിക്കുന്നതുമാണ്. (ഖു൪ആന്‍ :35/14)

മരിച്ചവരെ വിളിച്ചുപ്രാർത്ഥിക്കുന്നത് ശിർക്കാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന സ്പഷ്ടമായ ഒരു തെളിവാണ് ഇത്.

وَٱلَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَخْلُقُونَ شَيْـًٔا وَهُمْ يُخْلَقُونَ ‎﴿٢٠﴾‏ أَمْوَٰتٌ غَيْرُ أَحْيَآءٍ ۖ وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ ‎﴿٢١﴾

അല്ലാഹുവിന് പുറമെ നിങ്ങള്‍ ആരെയൊക്കെ വിളിച്ച് പ്രാര്‍ത്ഥിച്ച് കൊണ്ടിരിക്കുന്നുവോ അവര്‍ യാതൊന്നും സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല. അവരാകട്ടെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നവരുമാണ്‌. അവര്‍ (പ്രാര്‍ത്ഥിക്കപ്പെടുന്നവര്‍) മരിച്ചവരാണ്‌. ജീവനുള്ളവരല്ല. ഏത് സമയത്താണ് അവര്‍ ഉയിര്‍ത്തെഴുന്നേല്‍പ്പിക്കപ്പെടുക എന്ന് പോലും അവര്‍ അറിയുന്നുമില്ല.(ഖു൪ആന്‍ :16/20-21)

9.അന്ത്യനാളിൽ ജനങ്ങൾ പ്രവാചകന്മാരുടെ അടുത്തുചെന്ന് അവരോട് ശഫാഅത്ത് (ശുപാർശ) തേടുമെന്നും, ഒടുവിൽ തങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രയാസം ഒഴിവാക്കാൻ അവർ മുഹമ്മദ് നബി ﷺ യുടെ അടുക്കൽ ചെന്ന് ശുപാർശ തേടുമെന്നും സ്വഹീഹായ ഹദീസുകളിൽ സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അപ്പോൾ നബി ﷺ പറയും: ‘ഞാന്‍ ചെയ്യാം.’ പിന്നീട് അദ്ദേഹം അർശിന്റെ താഴെ ചെന്ന് സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിക്കുകയും, പ്രയാസം നീക്കാനും വിചാരണ വേഗത്തിലാക്കാനും അല്ലാഹുവിനോട് തേടുകയും ചെയ്യും. ഈ ശുപാർശയാകട്ടെ, അല്ലാഹുവിങ്കൽ തങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ശുപാർശ ചെയ്യാനും പ്രയാസം നീങ്ങാൻ പ്രാർത്ഥിക്കാനും ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട്, ജനങ്ങളോട് സംസാരിക്കുകയും അവർ അദ്ദേഹത്തോട് സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവനായ നബി ﷺ യോട് (നേരിട്ട്) ആവശ്യപ്പെടുന്നതാണ്.

10.ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരോട് സഹായം തേടുന്നതും മരിച്ചവരോട് സഹായം തേടുന്നതും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തെളിവ്, ഉമറുബ്നുൽ ഖത്വാബ് رضي الله عنه ചെയ്ത കാര്യമാണ്. നബി ﷺ യുടെ വഫാത്തിന് ശേഷം അവർക്ക് കടുത്ത പട്ടിണിയും വരൾച്ചയും ബാധിച്ചപ്പോൾ, നബി ﷺ യുടെ പിതൃവ്യനായ അബ്ബാസ് رضي الله عنه വിനോടാണ് അദ്ദേഹം മഴക്കുവേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടത്.

11.ചിലര്‍ തവസ്സുലും (അല്ലാഹുവിലേക്ക് മാർഗ്ഗം തേടലും) ഇസ്തിഗാസയും (സഹായം തേടലും) ഒന്നുതന്നെയാണെന്ന് ധരിക്കുന്നു; എന്നാൽ അവരണ്ടും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്. തവസ്സുൽ എന്നാൽ ഒരു സല്‍കർമ്മത്തെയോ പുണ്യത്തെയോ മുൻനിർത്തി അല്ലാഹുവോട് നേരിട്ട് ചോദിക്കലാണ്; ഉദാഹരണത്തിന് നീ ഇപ്രകാരം പറയുന്നു: {അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ സ്നേഹത്തെയും പ്രവാചകനോടുള്ള ഞങ്ങളുടെ സ്നേഹത്തെയും മുൻനിർത്തി ഞങ്ങളുടെ പ്രയാസം നീക്കിത്തരേണമേ}. ഇത് അനുവദനീയമാണ്. എന്നാൽ ഇസ്തിഗാസയാകട്ടെ, അല്ലാഹുവല്ലാത്തവരോട് നേരിട്ട് സഹായം തേടലാണ്; അതായത് നീ ഇപ്രകാരം പറയുന്നു: {ഓ റസൂലേ, ഞങ്ങളുടെ പ്രയാസം നീക്കിത്തരേണമേ}. ഇത് അനുവദനീയമല്ല, അത് വലിയ ശിർക്കാകുന്നു; അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَلَا تَدْعُ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَ ۖ فَإِن فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذًا مِّنَ ٱلظَّٰلِمِينَ

അല്ലാഹുവിനു പുറമെ നിനക്ക് ഉപകാരം ചെയ്യാത്തതും, നിനക്ക് ഉപദ്രവം ചെയ്യാത്തതുമായ യാതൊന്നിനോടും നീ പ്രാര്‍ഥിക്കരുത്. നീ അപ്രകാരം ചെയ്യുന്ന പക്ഷം തീര്‍ച്ചയായും നീ അക്രമികളുടെ കൂട്ടത്തിലായിരിക്കും. (ഖു൪ആന്‍ : 10/106)

അല്ലാഹു തന്റെ ദൂതനായ മുഹമ്മദ് നബി ﷺ യോട് ജനങ്ങളോട് ഇപ്രകാരം പറയാൻ കൽപ്പിക്കുന്നു:

قُلْ إِنِّى لَآ أَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا رَشَدًا ‎

പറയുക: നിങ്ങള്‍ക്ക് ഉപദ്രവം ചെയ്യുക എന്നതോ (നിങ്ങളെ) നേര്‍വഴിയിലാക്കുക എന്നതോ എന്‍റെ അധീനതയിലല്ല. (ഖു൪ആന്‍:72/21-22)

ﻗُﻞْ ﺇِﻧَّﻤَﺎٓ ﺃَﺩْﻋُﻮا۟ ﺭَﺑِّﻰ ﻭَﻻَٓ ﺃُﺷْﺮِﻙُ ﺑِﻪِۦٓ ﺃَﺣَﺪًا

(നബിയേ)പറയുക: ഞാന്‍ എന്റെ രക്ഷിതാവിനെ മാത്രമേ വിളിച്ചു പ്രാര്‍ത്ഥിക്കുകയുള്ളൂ. അവനോട് യാതൊരാളെയും ഞാന്‍ പങ്കുചേര്‍ക്കുകയില്ല. (ഖു൪ആന്‍:72/20)

നബി ﷺ ഒരിക്കൽ ഇബ്നു അബ്ബാസ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിനോട് പറഞ്ഞു :

إِذَا سَأَلْتَ فَاسْأَلِ اللَّهَ وَإِذَا اسْتَعَنْتَ فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ

നീ വല്ലതും ചോദിക്കുകയാണെങ്കിൽ അല്ലാഹുവിണോട് ചോദിക്കുക. നീ സഹായം തേടുകയാണെങ്കിൽ അല്ലാഹുവിനോട് സഹായം തേടുക.. (തിർമിദി:2516)

കവി പറഞ്ഞതുപോലെ:

اللهَ أسألُ أنْ يُفرِّجَ كَرْبَنا – فالكربُ لا يَمحوهُ إلا اللهُ

അല്ലാഹുവിനോട് മാത്രമാണ് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നത്, അവൻ നമ്മുടെ പ്രയാസം നീക്കിത്തരുമെന്ന് – കാരണം, പ്രയാസങ്ങളെ (ദുരിതങ്ങളെ) നീക്കം ചെയ്യാൻ അല്ലാഹുവല്ലാതെ ആർക്കും സാധ്യമല്ല.

 

www.kanzululoom.com