അന്ത്യദിനം: വിചാരണയ്ക്കും പ്രതിഫലത്തിനുമായി മനുഷ്യർ എഴുന്നേൽപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ദിനം (يوم القيامة).
അതിന് ആ പേര് വരാൻ കാരണം, അതിനുശേഷം മറ്റൊരു ദിനമില്ലാത്തതുകൊണ്ടാണ്; (അന്ന്) ജനങ്ങൾ സ്വര്ഗവാസികൾ അവരവരുടെ താമസസ്ഥലങ്ങളിലും നരകവാസികൾ അവരവരുടെ താമസസ്ഥലങ്ങളിലും സ്ഥിരപ്പെടുന്നതാണ്.
അന്ത്യദിനത്തിലുള്ള വിശ്വാസം മൂന്ന് കാര്യങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു:
ഒന്നാമത്തേത്: ഉയിർത്തെഴുന്നേല്പിലുള്ള (البعث) വിശ്വാസം; അതായത്, കാഹളത്തിൽ രണ്ടാമത്തെ ഊത്ത് ഊതപ്പെടുമ്പോൾ മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിച്ച് എഴുന്നേൽപ്പിക്കുക എന്നത്. അങ്ങനെ മനുഷ്യർ ചെരിപ്പില്ലാത്തവരായി, വസ്ത്രമില്ലാത്തവരായി, ചേലാകർമ്മം ചെയ്യപ്പെടാത്തവരായി ലോകങ്ങളുടെ റബ്ബിലേക്ക് എഴുന്നേറ്റ് നിൽക്കും. അല്ലാഹു പറയുന്നു:
كَمَا بَدَأْنَآ أَوَّلَ خَلْقٍ نُّعِيدُهُۥ ۚ وَعْدًا عَلَيْنَآ ۚ إِنَّا كُنَّا فَٰعِلِينَ
ആദ്യമായി സൃഷ്ടി ആരംഭിച്ചത് പോലെത്തന്നെ നാം അത് ആവര്ത്തിക്കുന്നതുമാണ്. നാം ബാധ്യതയേറ്റ ഒരു വാഗ്ദാനമത്രെ അത്. നാം (അത്) നടപ്പിലാക്കുക തന്നെ ചെയ്യുന്നതാണ്. (ഖു൪ആന്:21/104)
ഉയിർത്തെഴുന്നേല്പ് (البعث): ഖുർആനും സുന്നത്തും മുസ്ലിംകളുടെ ഇജ്മാഉം (ഏകോപനവും) അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം തെളിയിച്ചിട്ടുള്ള ഉറച്ച സത്യമാകുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:
ثُمَّ إِنَّكُم بَعْدَ ذَٰلِكَ لَمَيِّتُونَ ﴿١٥﴾ ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ تُبْعَثُونَ ﴿١٦﴾
പിന്നീട് തീര്ച്ചയായും നിങ്ങള് അതിനു ശേഷം മരിക്കുന്നവരാകുന്നു. പിന്നീട് ഉയിര്ത്തെഴുന്നേല്പിന്റെ നാളില് തീര്ച്ചയായും നിങ്ങള് എഴുന്നേല്പിക്കപ്പെടുന്നതാണ്. (ഖു൪ആന്:23/15-16)
قال النبي صلى الله عليه وسلم:حْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حُفَاةً عُرَاةً غُرْلاً.
നബി ﷺ പറഞ്ഞു: അവസാന നാളില് ജനങ്ങള് ഒരുമിച്ച് കൂട്ടപ്പെടുന്നത് നഗ്നപാദരായി, പരിപൂര്ണ നഗ്നരായി, ചേലാകര്മം ചെയ്യപ്പെടാത്തവരായി ആയിരിക്കും. (ബുഖാരി, മുസ്ലിം)
മുസ്ലിംകൾ അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഏകോപിച്ചിരിക്കുന്നു. അത് യുക്തിയുടെ താത്പര്യമാകുന്നു. തന്റെ ദൂതന്മാരിലൂടെ (തന്റെ) സൃഷ്ടികൾക്കായി അല്ലാഹു നിശ്ചയിച്ചുനൽകിയ നിയമങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചതിന് അവർക്ക് പ്രതിഫലം നൽകാൻ വേണ്ടി അവര്ക്ക് ഒരു തിരിച്ചുവരവിന്റെ ഭവനം നിശ്ചയിക്കണമെന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ യുക്തിയുടെ താത്പര്യമാകുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:
أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَٰكُمْ عَبَثًا وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ
അപ്പോള് നാം നിങ്ങളെ വൃഥാ സൃഷ്ടിച്ചതാണെന്നും നമ്മുടെ അടുക്കലേക്ക് നിങ്ങള് മടക്കപ്പെടുകയില്ലെന്നും നിങ്ങള് കണക്കാക്കിയിരിക്കുകയാണോ? (ഖു൪ആന്:23/115)
തന്റെ പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് നബി ﷺ യോട് അല്ലാഹു പറയുന്നു:
إِنَّ ٱلَّذِى فَرَضَ عَلَيْكَ ٱلْقُرْءَانَ لَرَآدُّكَ إِلَىٰ مَعَادٍ
തീര്ച്ചയായും നിനക്ക് ഈ ഖുര്ആന് നിയമമായി നല്കിയവന് തിരിച്ചെത്തേണ്ട സ്ഥാനത്തേക്ക് നിന്നെ തിരിച്ചു കൊണ്ട് വരിക തന്നെ ചെയ്യും. (ഖു൪ആന്:28/85)
രണ്ടാമത്തേത്: വിചാരണയിലും പ്രതിഫലത്തിലുമുള്ള വിശ്വാസം; അടിമ തന്റെ കർമ്മത്തിന്റെ പേരിൽ വിചാരണ ചെയ്യപ്പെടുകയും അതിന് പ്രതിഫലം നൽകപ്പെടുകയും ചെയ്യും. ഖുർആനും സുന്നത്തും മുസ്ലിംകളുടെ ഇജ്മാഉം അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം തെളിയിച്ചിട്ടുള്ളതാണ്.
إِنَّ إِلَيْنَآ إِيَابَهُمْ ﴿٢٥﴾ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا حِسَابَهُم ﴿٢٦﴾
തീര്ച്ചയായും നമ്മുടെ അടുത്തേക്കാണ് അവരുടെ മടക്കം. പിന്നീട്, തീര്ച്ചയായും നമ്മുടെ ബാധ്യതയാണ് അവരുടെ വിചാരണ. (ഖു൪ആന്:88/25-26)
مَن جَآءَ بِٱلْحَسَنَةِ فَلَهُۥ عَشْرُ أَمْثَالِهَا ۖ وَمَن جَآءَ بِٱلسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَىٰٓ إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ
വല്ലവനും ഒരു നന്മ കൊണ്ടു വന്നാല് അവന് അതിന്റെ പതിന്മടങ്ങ് ലഭിക്കുന്നതാണ്. വല്ലവനും ഒരു തിന്മകൊണ്ടു വന്നാല് അതിന് തുല്യമായ പ്രതിഫലം മാത്രമേ അവന്ന് നല്കപ്പെടുകയുള്ളൂ. അവരോട് യാതൊരു അനീതിയും കാണിക്കപ്പെടുകയില്ല. (ഖു൪ആന്:6/160)
وَنَضَعُ ٱلْمَوَٰزِينَ ٱلْقِسْطَ لِيَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ فَلَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْـًٔا ۖ وَإِن كَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِّنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنَا بِهَا ۗ وَكَفَىٰ بِنَا حَٰسِبِينَ
ഉയിര്ത്തെഴുന്നേല്പിന്റെ നാളില് നീതിപൂര്ണ്ണമായ തുലാസുകള് നാം സ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. അപ്പോള് ഒരാളോടും ഒട്ടും അനീതി കാണിക്കപ്പെടുകയില്ല. അത് (കര്മ്മം) ഒരു കടുക്മണിത്തൂക്കമുള്ളതാണെങ്കിലും നാമത് കൊണ്ട് വരുന്നതാണ്. കണക്ക് നോക്കുവാന് നാം തന്നെ മതി. (ഖു൪ആന് :21/47)
عن ابن عمر – رضي الله عنهما – أن النبي صلى الله عليه وسلم قال:) إن الله يدني المؤمن؛ فيضع عليه كنفه – أي ستره – ويسترهُ، فيقول: أتعرف ذنب كذا؟ أتعرف ذنب كذا؟ فيقول: نعم، أي رب، حتى إذا قَرَّرَهُ بذنوبه، ورأى أنه قد هلك؛ قال:قد سترتها عليك في الدنيا، وأنا أغفرها لك اليوم؛ فيعطى كتاب حسناته، وأما الكفار والمنافقون؛ فينادى بهم على رؤوس الخلائق: )هَؤُلاَءِ الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى رَبِّهِمْ، أَلاَ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ)
ഇബ്നു ഉമർ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ വിൽ നിന്ന് നിവേദനം: നബി ﷺ പറഞ്ഞു; തീർച്ചയായും അല്ലാഹു വിശ്വാസിയെ (തന്റെ അടുക്കലേക്ക്) അടുപ്പിക്കും. അങ്ങനെ അവൻ തന്റെ സംരക്ഷണം – അതായത്, മറ – അവന്റെ മേൽ വെക്കുകയും അവനെ (മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന്) മറയ്ക്കുകയും ചെയ്യും. എന്നിട്ട് ചോദിക്കും: ‘ഇന്ന പാപം നീ അറിയുന്നുണ്ടോ? ഇന്ന പാപം നീ അറിയുന്നുണ്ടോ?’ അവൻ പറയും: ‘ഉണ്ട്, എന്റെ രക്ഷിതാവേ.’ അങ്ങനെ അവൻ തന്റെ പാപങ്ങളെല്ലാം ഏറ്റുപറയാൻ പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെടുകയും, താൻ നശിച്ചുപോയി എന്ന് അവൻ കരുതുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ അല്ലാഹു പറയും: ‘ദുൻയാവിൽ വെച്ച് ഞാൻ അവയെ നിന്റെ മേൽ മറച്ചുവെച്ചിരുന്നു; ഇന്നത്തെ ദിവസം ഞാൻ നിനക്കത് പൊറുത്തുതരികയും ചെയ്യുന്നു.’ തുടർന്ന് അവന് അവന്റെ നന്മകളുടെ രേഖ (കർമ്മപത്രം) നൽകപ്പെടും. എന്നാൽ സത്യനിഷേധികളും കപടവിശ്വാസികളും ആകട്ടെ, സുമൂഹത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ വെച്ച് വിളിച്ചുകൂടപ്പെടും: {ഇവരാകുന്നു തങ്ങളുടെ റബ്ബിന്റെ പേരിൽ കള്ളം പറഞ്ഞവർ. അറിയുക: അല്ലാഹുവിന്റെ ശാപം ആ അക്രമികളുടെ മേൽ ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്} ( ഖു൪ആന്:11/18).(ബുഖാരി: 2441)
നബി ﷺ യിൽ നിന്ന് സ്വഹീഹായി നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു:
أن من همَّ بحسنة فعملها؛ كتبها الله عنده عشر حسنات إلى سبعمائة ضعف إلى أضعاف كثيرة، وأن من همَّ بسيئة فعملها؛ كتبها الله سيئة واحدة.
തീർച്ചയായും ആരെങ്കിലും ഒരു നന്മ ഉദ്ദേശിക്കുകയും പിന്നീട് അത് പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അല്ലാഹു അത് തന്റെ അടുക്കൽ പത്ത് നന്മകളായി രേഖപ്പെടുത്തും; എഴുനൂറു മടങ്ങ് വരെ, അതിലധികവും ഇരട്ടികളായും അത് വർദ്ധിപ്പിക്കപ്പെടും. എന്നാൽ ആരെങ്കിലും ഒരു തിന്മ ഉദ്ദേശിക്കുകയും പിന്നീട് അത് പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അല്ലാഹു അത് ഒരു തിന്മയായി മാത്രം രേഖപ്പെടുത്തും.
കർമ്മങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ വിചാരണയും പ്രതിഫലവുമുണ്ട് എന്നത് മുസ്ലിംകൾ ഏകോപിച്ച് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുള്ള കാര്യമാണ്. അത് യുക്തിയുടെ താത്പര്യവുമാകുന്നു. കാരണം, അല്ലാഹു വേദഗ്രന്ഥങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ദൂതന്മാരെ അയക്കുകയും ചെയ്തു. ദൂതന്മാർ കൊണ്ടുവന്നവ സ്വീകരിക്കലും അവയിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടവ അനുഷ്ഠിക്കലും അവൻ ദാസന്മാർക്ക് നിർബന്ധമാക്കി. അതിനെ എതിർക്കുന്നവരോട് യുദ്ധം ചെയ്യലും അവരുടെ രക്തങ്ങളും സന്താനങ്ങളും സ്ത്രീകളും സ്വത്തുക്കളും അനുവദനീയമാക്കലും അവൻ വിധിക്കുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ വിചാരണയോ പ്രതിഫലമോ ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ, ഇത് കേവലം വിഫലമായ ഒരു കാര്യമായി മാറുമായിരുന്നു; സർവ്വജ്ഞനായ അല്ലാഹു അത്തരം വിഫലമായ കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പരിശുദ്ധനാണ്. അല്ലാഹു ഇതിലേക്ക് തന്റെ താഴെ പറയുന്ന വചനത്തിലൂടെ സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു:
فَلَنَسْـَٔلَنَّ ٱلَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَلَنَسْـَٔلَنَّ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿٦﴾ فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِم بِعِلْمٍ ۖ وَمَا كُنَّا غَآئِبِينَ ﴿٧﴾
എന്നാല് (നമ്മുടെ ദൂതന്മാര്) ആര്ക്കിടയിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടുവോ അവരെ തീര്ച്ചയായും നാം ചോദ്യം ചെയ്യും. അയക്കപ്പെട്ട ദൂതന്മാരെയും തീര്ച്ചയായും നാം ചോദ്യം ചെയ്യും. എന്നിട്ട് ശരിയായ അറിവോടുകൂടി നാം അവര്ക്കു (കാര്യം) വിവരിച്ചുകൊടുക്കുന്നതാണ്. ഒരിക്കലും നമ്മുടെ അസാന്നിദ്ധ്യം ഉണ്ടായിട്ടില്ല. (ഖു൪ആന്:7/6-7)
മൂന്നാമത്തേത്: സ്വർഗ്ഗത്തിലും നരകത്തിലുമുള്ള വിശ്വാസവും, അവയാണ് സൃഷ്ടികളുടെ ശാശ്വതമായ മടക്കയാത്രാ കേന്ദ്രം എന്ന യാഥാർത്ഥ്യത്തിലുള്ള വിശ്വാസവും.
അതിൽ സ്വർഗ്ഗം എന്നത്, സൂക്ഷ്മതയുള്ളവരായ (ഭയഭക്തിയുള്ളവരായ) വിശ്വാസികൾക്കായി അല്ലാഹു ഒരുക്കിവെച്ച അനുഗ്രഹങ്ങളുടെ ഭവനമാണ്. അല്ലാഹു വിശ്വസിക്കണമെന്ന് നിർബന്ധമാക്കിയ കാര്യങ്ങളിൽ വിശ്വസിക്കുകയും, അല്ലാഹുവിനും അവന്റെ റസൂലിനും അനുസരണം പാലിക്കുകയും ചെയ്തവരാണവർ; അല്ലാഹുവിന് ആത്മാർത്ഥത (ഇഖ്ലാസ്) കാണിച്ചുകൊണ്ടും അവന്റെ ദൂതനെ പിൻപറ്റിക്കൊണ്ടും (ഇത്തിബാഅ്) ജീവിച്ചവർ. ഒരു കണ്ണും കാണാത്തതും, ഒരു കാതും കേൾക്കാത്തതും, ഒരു മനുഷ്യന്റെയും മനസ്സിൽ പോലും തോന്നാത്തതുമായ വിവിധതരം അനുഗ്രഹങ്ങൾ അതിലുണ്ട്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ أُو۟لَٰٓئِكَ هُمْ خَيْرُ ٱلْبَرِيَّةِ ﴿٧﴾ جَزَآؤُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّٰتُ عَدْنٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًا ۖ رَّضِىَ ٱللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا۟ عَنْهُ ۚ ذَٰلِكَ لِمَنْ خَشِىَ رَبَّهُۥ ﴿٨﴾
തീര്ച്ചയായും വിശ്വസിക്കുകയും സല്കര്മ്മങ്ങള് പ്രവര്ത്തിക്കുകയും ചെയ്തവരാരോ അവര് തന്നെയാകുന്നു സൃഷ്ടികളില് ഉത്തമര്. അവര്ക്ക് അവരുടെ രക്ഷിതാവിങ്കലുള്ള പ്രതിഫലം താഴ്ഭാഗത്തു കൂടി അരുവികള് ഒഴുകുന്ന, സ്ഥിരവാസത്തിനുള്ള സ്വര്ഗത്തോപ്പുകളാകുന്നു. അവരതില് നിത്യവാസികളായിരിക്കും; എന്നെന്നേക്കുമായിട്ട്. അല്ലാഹു അവരെ പറ്റി തൃപ്തിപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവര് അവനെ പറ്റിയും തൃപ്തിപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഏതൊരുവന് തന്റെ രക്ഷിതാവിനെ ഭയപ്പെട്ടുവോ അവന്നുള്ളതാകുന്നു അത്. (ഖു൪ആന്:98/7-8)
ﻓَﻼَ ﺗَﻌْﻠَﻢُ ﻧَﻔْﺲٌ ﻣَّﺎٓ ﺃُﺧْﻔِﻰَ ﻟَﻬُﻢ ﻣِّﻦ ﻗُﺮَّﺓِ ﺃَﻋْﻴُﻦٍ ﺟَﺰَآءًۢ ﺑِﻤَﺎ ﻛَﺎﻧُﻮا۟ ﻳَﻌْﻤَﻠُﻮﻥَ
എന്നാല് അവര് പ്രവര്ത്തിച്ചിരുന്നതിനുള്ള പ്രതിഫലമായിക്കൊണ്ട് കണ്കുളിര്പ്പിക്കുന്ന എന്തെല്ലാം കാര്യങ്ങളാണ് അവര്ക്ക് വേണ്ടി (സ്വ൪ഗ്ഗത്തില്) രഹസ്യമാക്കിവെക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് എന്ന് ഒരാള്ക്കും അറിയാവുന്നതല്ല. (ഖു൪ആന് :32/17)
എന്നാൽ നരകം: തന്നിൽ അവിശ്വസിക്കുകയും തന്റെ ദൂതന്മാരെ ധിക്കരിക്കുകയും ചെയ്ത സത്യനിഷേധികളായ അക്രമികൾക്കായി അല്ലാഹു ഒരുക്കിവെച്ച ശിക്ഷയുടെ ഭവനമാണത്. മനസ്സിൽ സങ്കൽപ്പിക്കാൻപോലും കഴിയാത്തവിധം വിവിധതരം ശിക്ഷകളും പീഡനങ്ങളും അതിലുണ്ട്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:
وَٱتَّقُوا۟ ٱلنَّارَ ٱلَّتِىٓ أُعِدَّتْ لِلْكَٰفِرِينَ
സത്യനിഷേധികള്ക്ക് ഒരുക്കിവെക്കപ്പെട്ട നരകാഗ്നിയെ നിങ്ങള് സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക. (ഖുര്ആൻ:3/131)
وَقُلِ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّكُمْ ۖ فَمَن شَآءَ فَلْيُؤْمِن وَمَن شَآءَ فَلْيَكْفُرْ ۚ إِنَّآ أَعْتَدْنَا لِلظَّٰلِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا ۚ وَإِن يَسْتَغِيثُوا۟ يُغَاثُوا۟ بِمَآءٍ كَٱلْمُهْلِ يَشْوِى ٱلْوُجُوهَ ۚ بِئْسَ ٱلشَّرَابُ وَسَآءَتْ مُرْتَفَقًا.
പറയുക: സത്യം നിങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിങ്കല് നിന്നുള്ളതാകുന്നു. അതിനാല് ഇഷ്ടമുള്ളവര് വിശ്വസിക്കട്ടെ. ഇഷ്ടമുള്ളവര് അവിശ്വസിക്കട്ടെ. അക്രമികള്ക്ക് നാം നരകാഗ്നി ഒരുക്കി വെച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ കൂടാരം അവരെ വലയം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. അവര് വെള്ളത്തിനപേക്ഷിക്കുന്ന പക്ഷം ഉരുക്കിയ ലോഹം പോലുള്ള ഒരു വെള്ളമായിരിക്കും. അവര്ക്ക് കുടിക്കാന് നല്കപ്പെടുന്നത്. അത് മുഖങ്ങളെ എരിച്ച് കളയും. വളരെ ദുഷിച്ച പാനീയം തന്നെ. അത് (നരകം) വളരെ ദുഷിച്ച വിശ്രമ സ്ഥലം തന്നെ. (ഖുര്ആൻ:18/29)
إِنَّ ٱللَّهَ لَعَنَ ٱلْكَٰفِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمْ سَعِيرًا ﴿٦٤﴾ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًا ۖ لَّا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا ﴿٦٥﴾ يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِى ٱلنَّارِ يَقُولُونَ يَٰلَيْتَنَآ أَطَعْنَا ٱللَّهَ وَأَطَعْنَا ٱلرَّسُولَا۠ ﴿٦٦﴾
തീര്ച്ചയായും അല്ലാഹു സത്യനിഷേധികളെ ശപിക്കുകയും അവര്ക്കുവേണ്ടി ജ്വലിക്കുന്ന നരകാഗ്നി ഒരുക്കിവെക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. എന്നെന്നും അവരതില് ശാശ്വതവാസികളായിരിക്കും. യാതൊരു രക്ഷാധികാരിയെയും സഹായിയെയും അവര് കണ്ടെത്തുകയില്ല. അവരുടെ മുഖങ്ങള് നരകത്തില് കീഴ്മേല് മറിക്കപ്പെടുന്ന ദിവസം. അവര് പറയും: ഞങ്ങള് അല്ലാഹുവെയും റസൂലിനെയും അനുസരിച്ചിരുന്നെങ്കില് എത്ര നന്നായിരുന്നേനെ! (ഖുര്ആൻ:33/64-66)
അന്ത്യദിനത്തിലുള്ള വിശ്വാസത്തിന് അതിമഹത്തായ ഫലങ്ങളുണ്ട്; അവയിൽ ചിലത് താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
ഒന്നാമത്തേത്: ആ ദിവസത്തെ പ്രതിഫലം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് അല്ലാഹുവിനെ അനുസരിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ (ഇബാദത്തുകളിൽ) താല്പര്യമുണ്ടാകലും, അത് ചെയ്യുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ പുലർത്തലുമാണ്.
രണ്ടാമത്തേത്: ആ ദിവസത്തെ ശിക്ഷയെ ഭയന്നുകൊണ്ട് പാപങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്നും, അതിൽ തൃപ്തിയടയുന്നതിൽ നിന്നും ഭയഭക്തിയും (അകൽച്ചയും) പുലർത്തലാണ്.
മൂന്നാമത്തേത്: പരലോകത്തെ സുഖാനുഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചും അതിലെ മഹത്തായ പ്രതിഫലത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള പ്രതീക്ഷ നൽകിക്കൊണ്ട്, ഐഹിക ലോകത്ത് സത്യവിശ്വാസിക്ക് നഷ്ടപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ അവന് ആശ്വാസവും സമാധാനവും ലഭിക്കലാണ്.
സത്യനിഷേധികൾ മരണശേഷമുള്ള ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പിനെ അത് സാധ്യമല്ലാത്ത ഒന്നാണെന്ന് വാദിച്ചുകൊണ്ട് നിഷേധിച്ചിരിക്കുന്നു; ഈ വാദം തികച്ചും നിരര്ത്ഥകമാണ്. (ഈ വാദം) നിരര്ത്ഥകമാണെന്നതിന് ശറഇയ്യായ പ്രമാണങ്ങളും, ഇന്ദ്രിയാനുഭവങ്ങളും ബുദ്ധിയും ഒരുപോലെ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്.
ശറഇയ്യായ തെളിവ്
അല്ലാഹു പറയുന്നു:
زَعَمَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَن لَّن يُبْعَثُوا۟ ۚ قُلْ بَلَىٰ وَرَبِّى لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِمَا عَمِلْتُمْ ۚ وَذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٌ
തങ്ങള് ഉയിര്ത്തെഴുന്നേല്പിക്കപ്പെടുകയില്ലെന്ന് ആ അവിശ്വാസികള് ജല്പിച്ചു.(നബിയെ) താങ്കൾ പറയുക: അതെ; എന്റെ റബ്ബിനെ തന്നെയാണെ സത്യം, നിങ്ങള് ഉയിര്ത്തെഴുന്നേല്പിക്കപ്പെടും. പിന്നീട് നിങ്ങള് പ്രവര്ത്തിച്ചതിനെപ്പറ്റി നിങ്ങള്ക്ക് വിവരമറിയിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും. അത് അല്ലാഹുവെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം എളുപ്പമുള്ളതാകുന്നു. (ഖുർആൻ:64/7)
എല്ലാ വേദഗ്രന്ഥങ്ങളും ഇതിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഏകോപിച്ചിരിക്കുന്നു (ഏകകണ്ഠമായി സമ്മതിച്ചിരിക്കുന്നു).
ഇന്ദ്രിയാനുഭവപരമായ തെലിവ്
ഈ ദുനിയാവിൽ വെച്ചുതന്നെ മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നത് അല്ലാഹു തന്റെ ദാസന്മാർക്ക് കാണിച്ചുകൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. സൂറത്തുൽ ബഖറയിൽ ഇതിന് അഞ്ച് ഉദാഹരണങ്ങളുണ്ട്; അവ ഇവയാണ്:
ഒന്നാമത്തെ ഉദാഹരണം: മൂസാ നബിയുടെ ജനം അദ്ദേഹത്തോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞ സന്ദർഭമാണ്:
لَن نُّؤْمِنَ لَكَ حَتَّىٰ نَرَى ٱللَّهَ جَهْرَةً
ഞങ്ങള് അല്ലാഹുവെ പ്രത്യക്ഷമായി കാണുന്നത് വരെ താങ്കളെ ഞങ്ങള് വിശ്വസിക്കുകയേ ഇല്ല. (ഖു൪ആന്:2/55)
അങ്ങനെ അല്ലാഹു അവരെ മരിപ്പിച്ചു; പിന്നീട് അവരെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇസ്രാഈൽ സന്തതികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് അല്ലാഹു പറയുന്നതിൽ ഇതേക്കുറിച്ചാണ് പറയുന്നത്:
وَإِذْ قُلْتُمْ يَٰمُوسَىٰ لَن نُّؤْمِنَ لَكَ حَتَّىٰ نَرَى ٱللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ ٱلصَّٰعِقَةُ وَأَنتُمْ تَنظُرُونَ ﴿٥٥﴾ ثُمَّ بَعَثْنَٰكُم مِّنۢ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿٥٦﴾
ഓ; മൂസാ, ഞങ്ങള് അല്ലാഹുവെ പ്രത്യക്ഷമായി കാണുന്നത് വരെ താങ്കളെ ഞങ്ങള് വിശ്വസിക്കുകയേ ഇല്ല എന്ന് നിങ്ങള് പറഞ്ഞ സന്ദര്ഭം (ഓര്ക്കുക.) തന്നിമിത്തം നിങ്ങള് നോക്കി നില്ക്കെ ഇടിത്തീ നിങ്ങളെ പിടികൂടി. പിന്നീട് നിങ്ങളുടെ മരണത്തിന് ശേഷം നിങ്ങളെ നാം എഴുന്നേല്പിച്ചു. നിങ്ങള് നന്ദിയുള്ളവരായിത്തീരാന് വേണ്ടി. (ഖു൪ആന്:2/55-56)
രണ്ടാമത്തെ ഉദാഹരണം: ഇസ്രാഈൽ സന്തതികൾ തർക്കത്തിലേർപ്പെട്ട, കൊല്ലപ്പെട്ട ഒരാളുടെ സംഭവത്തിലാണ്. അവനോട് അങ്ങനെ ചെയ്തത് (കൊല ചെയ്തത്) ആരാണെന്ന് അവർക്ക് പറഞ്ഞു കൊടുക്കുന്നതിനായി ഒരു പശുവിനെ അറുക്കാനും, അതിന്റെ ഒരു ഭാഗം കൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടയാളെ അടിക്കാനും അല്ലാഹു അവരോട് കൽപ്പിച്ചു. ഇതിനെക്കുറിച്ചാണ് അല്ലാഹു ഇപ്രകാരം പറയുന്നത്:
وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا فَٱدَّٰرَْٰٔتُمْ فِيهَا ۖ وَٱللَّهُ مُخْرِجٌ مَّا كُنتُمْ تَكْتُمُونَ ﴿٧٢﴾ فَقُلْنَا ٱضْرِبُوهُ بِبَعْضِهَا ۚ كَذَٰلِكَ يُحْىِ ٱللَّهُ ٱلْمَوْتَىٰ وَيُرِيكُمْ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ﴿٧٣﴾
(ഇസ്രായീല് സന്തതികളേ), നിങ്ങള് ഒരാളെ കൊലപ്പെടുത്തുകയും, അന്യോന്യം കുറ്റം ആരോപിച്ചുകൊണ്ട് ഒഴിഞ്ഞ് മാറുകയും ചെയ്ത സന്ദര്ഭവും (ഓര്ക്കുക.) എന്നാല് നിങ്ങള് ഒളിച്ച് വെക്കുന്നത് അല്ലാഹു വെളിയില് കൊണ്ടുവരിക തന്നെ ചെയ്യും. അപ്പോള് നാം പറഞ്ഞു: നിങ്ങള് അതിന്റെ (പശുവിന്റെ) ഒരംശംകൊണ്ട് ആ മൃതദേഹത്തില് അടിക്കുക. അപ്രകാരം അല്ലാഹു മരണപ്പെട്ടവരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു. നിങ്ങള് ചിന്തിക്കുവാന് വേണ്ടി അവന്റെ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങള് നിങ്ങള്ക്കവന് കാണിച്ചുതരുന്നു. (ഖു൪ആന്:2/72-73)
മൂന്നാമത്തെ ഉദാഹരണം: മരണത്തെ ഭയന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളായി തങ്ങളുടെ വീടുകളിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെട്ട ജനതയുടെ സംഭവത്തിലാണ്. അങ്ങനെ അല്ലാഹു അവരെ മരിപ്പിച്ചു; പിന്നീട് അവരെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെക്കുറിച്ചാണ് അല്ലാഹു ഇപ്രകാരം പറയുന്നത്:
أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ خَرَجُوا۟ مِن دِيَٰرِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ ٱلْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ ٱللَّهُ مُوتُوا۟ ثُمَّ أَحْيَٰهُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ
ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളുണ്ടായിട്ടും മരണഭയം കൊണ്ട് സ്വന്തം വീട് വിട്ട് ഇറങ്ങിപ്പോയ ഒരു ജനതയെപ്പറ്റി നീ അറിഞ്ഞില്ലേ? അപ്പോൾ അല്ലാഹു അവരോട് പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ മരിച്ചുകൊള്ളുക. പിന്നീട് അല്ലാഹു അവർക്ക് ജീവൻ നൽകി. അല്ലാഹു തീർച്ചയായും മനുഷ്യരോട് ഔദാര്യം കാണിക്കുന്നവനാകുന്നു. പക്ഷെ മനുഷ്യരിൽ അധികപേരും നന്ദികാണിക്കുന്നില്ല. (ഖുർആൻ:2/243)
നാലാമത്തെ ഉദാഹരണം: വിജനവും നിർജ്ജീവവുമായ ഒരു പ്രദേശത്തുകൂടി നടന്നുപോയ ഒരാളുടെ സംഭവത്തിലാണ്. ഈ പ്രദേശത്തെ ഇനി എങ്ങനെയാണ് അല്ലാഹു ജീവിപ്പിക്കുക എന്ന് അവൻ അസാധ്യമായി കണ്ടു (ചോദിച്ചു); അങ്ങനെ അല്ലാഹു അവനെ 100 വർഷം മരിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെക്കുറിച്ചാണ് അല്ലാഹു ഇപ്രകാരം പറയുന്നത്:
أَوْ كَٱلَّذِى مَرَّ عَلَىٰ قَرْيَةٍ وَهِىَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّىٰ يُحْىِۦ هَٰذِهِ ٱللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا ۖ فَأَمَاتَهُ ٱللَّهُ مِا۟ئَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُۥ ۖ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ ۖ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ ۖ قَالَ بَل لَّبِثْتَ مِا۟ئَةَ عَامٍ فَٱنظُرْ إِلَىٰ طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ ۖ وَٱنظُرْ إِلَىٰ حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ ءَايَةً لِّلنَّاسِ ۖ وَٱنظُرْ إِلَى ٱلْعِظَامِ كَيْفَ نُنشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا ۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُۥ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ
അല്ലെങ്കിലിതാ, മറ്റൊരാളുടെ ഉദാഹരണം. മേല്ക്കൂരകളോടെ വീണടിഞ്ഞ് കിടക്കുകയായിരുന്ന ഒരു പട്ടണത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം സഞ്ചരിക്കുകയായിരുന്നു. (അപ്പോള്) അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: നിര്ജീവമായിപ്പോയതിനു ശേഷം ഇതിനെ എങ്ങനെയായിരിക്കും അല്ലാഹു ജീവിപ്പിക്കുന്നത്. തുടര്ന്ന് അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തെ നൂറു വര്ഷം നിര്ജീവാവസ്ഥയിലാക്കുകയും പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തെ ഉയിര്ത്തെഴുന്നേല്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അനന്തരം അല്ലാഹു ചോദിച്ചു: നീ എത്രകാലം (നിര്ജീവാവസ്ഥയില്) കഴിച്ചുകൂട്ടി? ഒരു ദിവസമോ, ഒരു ദിവസത്തിന്റെ അല്പഭാഗമോ (ആണ് ഞാന് കഴിച്ചുകൂട്ടിയത്); അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു. അല്ല, നീ നൂറു വര്ഷം കഴിച്ചുകൂട്ടിയിരിക്കുന്നു. നിന്റെ ആഹാരപാനീയങ്ങള് നോക്കൂ അവയ്ക്ക് മാറ്റം വന്നിട്ടില്ല. നിന്റെ കഴുതയുടെ നേര്ക്ക് നോക്കൂ. (അതെങ്ങനെയുണ്ടെന്ന്). നിന്നെ മനുഷ്യര്ക്കൊരു ദൃഷ്ടാന്തമാക്കുവാന് വേണ്ടിയാകുന്നു നാമിത് ചെയ്തത്. ആ എല്ലുകള് നാം എങ്ങനെ കൂട്ടിയിണക്കുകയും എന്നിട്ടവയെ മാംസത്തില് പൊതിയുകയും ചെയ്യുന്നു വെന്നും നീ നോക്കുക എന്ന് അവന് (അല്ലാഹു) പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ അദ്ദേഹത്തിന് (കാര്യം) വ്യക്തമായപ്പോള് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: തീര്ച്ചയായും അല്ലാഹു എല്ലാകാര്യങ്ങള്ക്കും കഴിവുള്ളവനാണ് എന്ന് ഞാന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. (ഖുർആൻ:2/259)
അഞ്ചാമത്തെ ഉദാഹരണം: അല്ലാഹുവിന്റെ ഖലീലായ (ഉറ്റമിത്രമായ) ഇബ്റാഹീം നബിയുടെ സംഭവത്തിലാണ്; മരിച്ചവരെ അവൻ എങ്ങനെയാണ് ജീവിപ്പിക്കുന്നത് എന്ന് കാണിച്ചുതരാൻ അദ്ദേഹം അല്ലാഹുവിനോട് അപേക്ഷിച്ച സന്ദർഭം. അപ്പോൾ നാല് പക്ഷികളെ അറുക്കാനും, അവയുടെ കഷണങ്ങൾ തന്റെ ചുറ്റുമുള്ള മലകളിൽ വിഭജിച്ചു വെക്കാനും, പിന്നീട് അവയെ വിളിക്കാനും അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തോട് കൽപ്പിച്ചു. അങ്ങനെ ആ ശരീരഭാഗങ്ങൾ പരസ്പരം കൂട്ടിയോജിക്കുകയും, അവ ഇബ്റാഹീം നബിയുടെ അടുത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ ഓടി (പറന്നു) വരികയും ചെയ്തു. ഇതിനെക്കുറിച്ചാണ് അല്ലാഹു ഇപ്രകാരം വ്യക്തമാക്കുന്നത്:
وَإِذْ قَالَ إِبْرَٰهِـۧمُ رَبِّ أَرِنِى كَيْفَ تُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ ۖ قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِن ۖ قَالَ بَلَىٰ وَلَٰكِن لِّيَطْمَئِنَّ قَلْبِى ۖ قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِّنَ ٱلطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ ٱجْعَلْ عَلَىٰ كُلِّ جَبَلٍ مِّنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ٱدْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا ۚ وَٱعْلَمْ أَنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
എന്റെനാഥാ! മരണപ്പെട്ടവരെ നീ എങ്ങനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു വെന്ന് എനിക്ക് നീ കാണിച്ചുതരേണമേ എന്ന് ഇബ്രാഹീം പറഞ്ഞ സന്ദര്ഭവും (ശ്രദ്ധേയമാകുന്നു.) അല്ലാഹു ചോദിച്ചു: നീ വിശ്വസിച്ചിട്ടില്ലേ? ഇബ്രാഹീം പറഞ്ഞു: അതെ. പക്ഷെ, എന്റെ മനസ്സിന് സമാധാനം ലഭിക്കാന് വേണ്ടിയാകുന്നു . അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: എന്നാല് നീ നാലു പക്ഷികളെ പിടിക്കുകയും അവയെ നിന്നിലേക്ക് അടുപ്പിക്കുകയും (അവയെ കഷ്ണിച്ചിട്ട്) അവയുടെ ഓരോ അംശം ഓരോ മലയിലും വെക്കുകയും ചെയ്യുക. എന്നിട്ടവയെ നീ വിളിക്കുക. അവ നിന്റെ അടുക്കല് ഓടിവരുന്നതാണ്. അല്ലാഹു പ്രതാപവാനും യുക്തിമാനുമാണ് എന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യുക. (ഖു൪ആന്:2/260)
ഇവയെല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യമായ, കൺമുന്നിൽ നടന്ന ഇന്ദ്രിയാനുഭവപരമായ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്; മരണപ്പെട്ടവരെ ജീവിപ്പിക്കുക എന്നത് തികച്ചും സാധ്യമായ കാര്യമാണെന്ന് ഇവ തെളിയിക്കുന്നു. അല്ലാഹുവിന്റെ തൗഫീഖോടെയും അനുവാദത്തോടെയും ഈസാ ബ്നു മർയം (അ) ക്ക് അല്ലാഹു നൽകിയ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളിൽ മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നതും, അവരെ ഖബറുകളിൽ നിന്ന് പുറത്തെടുക്കുന്നതും ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ബുദ്ധിപരമായ തെളിവ്
അത് രണ്ട് വശങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉള്ളത്:
ഒന്നാമത്തേത്: അല്ലാഹു ആകാശങ്ങളുടെയും ഭൂമിയുടെയും അവയിലുള്ള സർവ്വ വസ്തുക്കളുടെയും സ്രഷ്ടാവും, യാതൊരു മുൻമാതൃകയുമില്ലാതെ ആദ്യമായി അവയെ പടച്ചുണ്ടാക്കിയവനുമാണ്. തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഒരു സൃഷ്ടിയെ പടച്ചുണ്ടാക്കാൻ കഴിവുള്ളവന്, അതിനെ വീണ്ടും പുനഃസൃഷ്ടിക്കാൻ യാതൊരു പ്രയാസവുമുണ്ടാകില്ല. അല്ലാഹു അക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്:
وَهُوَ ٱلَّذِى يَبْدَؤُا۟ ٱلْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ ۚ
അവനാകുന്നു സൃഷ്ടി ആരംഭിക്കുന്നവന്. പിന്നെ അവന് അത് ആവര്ത്തിക്കുന്നു. അത് അവനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം കൂടുതല് എളുപ്പമുള്ളതാകുന്നു. (ഖു൪ആന്:30/27)
كَمَا بَدَأْنَآ أَوَّلَ خَلْقٍ نُّعِيدُهُۥ ۚ وَعْدًا عَلَيْنَآ ۚ إِنَّا كُنَّا فَٰعِلِينَ
ആദ്യമായി സൃഷ്ടി ആരംഭിച്ചത് പോലെത്തന്നെ നാം അത് ആവര്ത്തിക്കുന്നതുമാണ്. നാം ബാധ്യതയേറ്റ ഒരു വാഗ്ദാനമത്രെ അത്. നാം (അത്) നടപ്പിലാക്കുക തന്നെ ചെയ്യുന്നതാണ്. (ഖു൪ആന്:21/104)
ദ്രവിച്ചുപോയ അസ്ഥികൾ ജീവിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതിനെ നിഷേധിച്ചവർക്ക് മറുപടി നൽകാൻ കൽപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അല്ലാഹു പറഞ്ഞു:
قُلْ يُحْيِيهَا ٱلَّذِىٓ أَنشَأَهَآ أَوَّلَ مَرَّةٍ ۖ وَهُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ
പറയുക: ആദ്യതവണ അവയെ ഉണ്ടാക്കിയവനാരോ അവന് തന്നെ അവയ്ക്ക് ജീവന് നല്കുന്നതാണ്. അവന് എല്ലാതരം സൃഷ്ടിപ്പിനെപ്പറ്റിയും അറിവുള്ളവനത്രെ. (ഖു൪ആന്:36/79)
രണ്ടാമത്തേത്: ഭൂമി യാതൊരു പച്ചപ്പുപോലുമില്ലാതെ ഉണങ്ങി വരണ്ട് നിർജ്ജീവമായി കിടക്കുന്നു; അപ്പോൾ അല്ലാഹു അതിലേക്ക് മഴ പെയ്യിക്കുന്നു. അങ്ങനെ അത് ഇളകുകയും, പച്ചപിടിക്കുകയും, ജീവസ്സുറ്റതായി വളരുകയും, കൺകുളിർപ്പിക്കുന്ന എല്ലാത്തരം സസ്യജോഡികളെയും മുളപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മരണപ്പെട്ടതിന് ശേഷം (അതായത് ഉണങ്ങി വരണ്ട) ഭൂമിയെ ജീവിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ളവന് മരണപ്പെട്ട മനുഷ്യരെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കാനും സാധിക്കുന്നതാണ്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:
وَمِنْ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنَّكَ تَرَى ٱلْأَرْضَ خَٰشِعَةً فَإِذَآ أَنزَلْنَا عَلَيْهَا ٱلْمَآءَ ٱهْتَزَّتْ وَرَبَتْ ۚ إِنَّ ٱلَّذِىٓ أَحْيَاهَا لَمُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰٓ ۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ
നീ ഭൂമിയെ വരണ്ടുണങ്ങിയതായി കാണുന്നു. എന്നിട്ട് അതില് നാം വെള്ളം വര്ഷിച്ചാല് അതിന് ചലനമുണ്ടാവുകയും അത് വളരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതും അവന്റെ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളില് പെട്ടതത്രെ. അതിന് ജീവന് നല്കിയവന് തീര്ച്ചയായും മരിച്ചവര്ക്കും ജീവന് നല്കുന്നവനാകുന്നു. തീര്ച്ചയായും അവന് ഏതുകാര്യത്തിനും കഴിവുള്ളവനാകുന്നു. (ഖുർആൻ:41/39)
وَنَزَّلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً مُّبَٰرَكًا فَأَنۢبَتْنَا بِهِۦ جَنَّٰتٍ وَحَبَّ ٱلْحَصِيدِ ﴿٩﴾ وَٱلنَّخْلَ بَاسِقَٰتٍ لَّهَا طَلْعٌ نَّضِيدٌ ﴿١٠﴾ رِّزْقًا لِّلْعِبَادِ ۖ وَأَحْيَيْنَا بِهِۦ بَلْدَةً مَّيْتًا ۚ كَذَٰلِكَ ٱلْخُرُوجُ ﴿١١﴾
ആകാശത്തുനിന്ന് നാം അനുഗൃഹീതമായ വെള്ളം വര്ഷിക്കുകയും എന്നിട്ട് അതുമൂലം പലതരം തോട്ടങ്ങളും കൊയ്തെടുക്കുന്ന ധാന്യങ്ങളും നാം മുളപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അടുക്കടുക്കായി കുലകളുള്ള ഉയരമുള്ള ഈന്തപ്പനകളും. (നമ്മുടെ) ദാസന്മാര്ക്ക് ഉപജീവനമായിട്ടുള്ളതത്രെ അവ. നിര്ജീവമായ നാടിനെ അതുമൂലം ജീവനുള്ളതാക്കുകയും ചെയ്തു. അപ്രകാരം തന്നെയാകുന്നു (ക്വബ്റുകളില്നിന്നുള്ള) പുറപ്പാട്. (ഖു൪ആന് :50/9-11)
അന്ത്യദിനത്തിലുള്ള വിശ്വാസത്തോട് അനുബന്ധമായി ചേരുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ്, മരണത്തിന് ശേഷം സംഭവിക്കുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലുമുള്ള വിശ്വാസം; ഉദാഹരണത്തിന്:
1.ഖബ്റിലെ പരീക്ഷണം: അത് മയ്യത്തിനെ ഖബറടക്കിയ ശേഷം തന്റെ റബ്ബിനെയും ദീനിനെയും നബിയെയും കുറിച്ച് ചോദ്യം ചെയ്യലാണ്. അപ്പോൾ വിശ്വസിച്ചവരെ സ്ഥിരതയുള്ള വാക്ക് കൊണ്ട് അല്ലാഹു ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തുന്നു. അങ്ങനെ അവൻ പറയും: ‘എന്റെ റബ്ബ് അല്ലാഹുവും, എന്റെ ദീൻ ഇസ്ലാമും, എന്റെ നബി മുഹമ്മദ് ﷺ യുമാകുന്നു.’ എന്നാൽ അക്രമികളെ അല്ലാഹു വഴികേടിലാക്കുന്നു; അപ്പോൾ അവിശ്വാസി പറയും: ‘ഹേ! ഹേ! എനിക്കറിയില്ല!’ എന്നാൽ കപടവിശ്വാസിയോ സംശയാലുവായ വ്യക്തിയോ പറയും: ‘എനിക്കറിയില്ല, ആളുകൾ എന്തോ പറയുന്നത് കേട്ടു, അപ്പോൾ ഞാനും അത് പറഞ്ഞു.’
2. ഖബ്റിലെ ശിക്ഷയും അതിലെ സുഖാനുഭവങ്ങളും: അക്രമികളായ കപടവിശ്വാസികൾക്കും അവിശ്വാസികൾക്കും ഉള്ളതായിരിക്കും (ഖബ്റിലെ ശിക്ഷ). അല്ലാഹു അക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്:
وَلَوْ تَرَىٰٓ إِذِ ٱلظَّٰلِمُونَ فِى غَمَرَٰتِ ٱلْمَوْتِ وَٱلْمَلَٰٓئِكَةُ بَاسِطُوٓا۟ أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوٓا۟ أَنفُسَكُمُ ۖ ٱلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ ٱلْهُونِ بِمَا كُنتُمْ تَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ غَيْرَ ٱلْحَقِّ وَكُنتُمْ عَنْ ءَايَٰتِهِۦ تَسْتَكْبِرُونَ
ആ അക്രമികള് മരണവെപ്രാളത്തിലായിരിക്കുന്ന രംഗം നീ കണ്ടിരുന്നുവെങ്കില്! നിങ്ങള് നിങ്ങളുടെ ആത്മാക്കളെ പുറത്തിറക്കുവിന് എന്ന് പറഞ്ഞ് കൊണ്ട് മലക്കുകള് അവരുടെ നേരെ തങ്ങളുടെ കൈകള് നീട്ടികൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. നിങ്ങള് അല്ലാഹുവിന്റെ പേരില് സത്യമല്ലാത്തത് പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നതിന്റെയും, അവന്റെ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളെ നിങ്ങള് അഹങ്കരിച്ച് തള്ളിക്കളഞ്ഞിരുന്നതിന്റെയും ഫലമായി ഇന്ന് നിങ്ങള്ക്ക് ഹീനമായ ശിക്ഷ നല്കപ്പെടുന്നതാണ്. (എന്ന് മലക്കുകള് പറയും.) (ഖു൪ആന്:6/93)
ഫിർഔന്റെ ആളുകളെ കുറിച്ച് അല്ലാഹു ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു:
ٱلنَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا ۖ وَيَوْمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ أَدْخِلُوٓا۟ ءَالَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ ٱلْعَذَابِ
നരകം! രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും അവര് അതിനുമുമ്പില് പ്രദര്ശിപ്പിക്കപ്പെടും. ആ അന്ത്യസമയം നിലവില് വരുന്ന ദിവസം ഫിര്ഔന്റെ ആളുകളെ ഏറ്റവും കഠിനമായ ശിക്ഷയില് നിങ്ങള് പ്രവേശിപ്പിക്കുക. (എന്ന് കല്പിക്കപ്പെടും)(ഖുർആൻ:40/46)
സ്വഹീഹ് മുസ്ലിമിൽ സൈദ് ബ്നു സാബിത് رضى الله عنه വിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസിൽ നബി ﷺ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു:
فَلَوْلاَ أَنْ لاَ تَدَافَنُوا لَدَعَوْتُ اللَّهَ أَنْ يُسْمِعَكُمْ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ الَّذِي أَسْمَعُ مِنْهُ ” . ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ ” تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ النَّارِ ” . قَالُوا نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ النَّارِ فَقَالَ ” تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ” . قَالُوا نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ . قَالَ ” تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنَ الْفِتَنِ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ ” . قَالُوا نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الْفِتَنِ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ قَالَ ” تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ ” . قَالُوا نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ .
നിങ്ങൾ (ഭയന്ന്) പരസ്പരം (മയ്യിത്തിനെ) അടക്കം ചെയ്യാതിരിക്കില്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ, ഖബ്റിലെ ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് ഞാൻ കേൾക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ നിങ്ങളെയും കേൾപ്പിച്ചുതരുവാൻ ഞാൻ അല്ലാഹുവിനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുമായിരുന്നു. പിന്നീട് അവിടുന്ന് തന്റെ മുഖം ഞങ്ങളുടെ നേരെ തിരിച്ച് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: ‘നരക ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനോട് കാവൽ തേടുവിൻ!’ അവർ പറഞ്ഞു: ‘നരക ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനോട് കാവൽ തേടുന്നു.’ അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: ‘ഖബ്റിലെ ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനോട് കാവൽ തേടുവിൻ!’ അവർ പറഞ്ഞു: ‘ഖബ്റിലെ ശിക്ഷയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനോട് കാവൽ തേടുന്നു.’ അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: ‘പ്രത്യക്ഷമായതും പരോക്ഷമായതുമായ സകല ഫിത്നകളിൽ (കുഴപ്പങ്ങളിൽ) നിന്നും നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനോട് കാവൽ തേടുവിൻ!’ അവർ പറഞ്ഞു: ‘പ്രത്യക്ഷമായതും പരോക്ഷമായതുമായ സകല ഫിത്നകളിൽ നിന്നും ഞങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനോട് കാവൽ തേടുന്നു.’ അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: ‘ദജ്ജാലിന്റെ ഫിത്നയിൽ നിന്നും നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനോട് കാവൽ തേടുവിൻ!’ അവർ പറഞ്ഞു: ‘ദജ്ജാലിന്റെ ഫിത്നയിൽ നിന്നും ഞങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനോട് കാവൽ തേടുന്നു.’ (മുസ്ലിം)
എന്നാൽ ഖബ്റിലെ സുഖാനുഭവങ്ങളെയും അനുഗ്രഹങ്ങളെയും സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം: അത് സത്യവിശ്വാസികളായ ഭക്തന്മാർക്കുള്ളതാണ്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:
إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُوا۟ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسْتَقَٰمُوا۟ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا۟ وَلَا تَحْزَنُوا۟ وَأَبْشِرُوا۟ بِٱلْجَنَّةِ ٱلَّتِى كُنتُمْ تُوعَدُونَ
ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവ് അല്ലാഹുവാണെന്ന് പറയുകയും, പിന്നീട് നേരാംവണ്ണം നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്തിട്ടുള്ളവരാരോ അവരുടെ അടുക്കല് മലക്കുകള് ഇറങ്ങിവന്നുകൊണ്ട് ഇപ്രകാരം പറയുന്നതാണ്: നിങ്ങള് ഭയപ്പെടുകയോ ദുഃഖിക്കുകയോ വേണ്ട നിങ്ങള്ക്ക് വാഗ്ദാനം നല്കപ്പെട്ടിരുന്ന സ്വര്ഗത്തെപ്പറ്റി നിങ്ങള് സന്തോഷമടഞ്ഞ് കൊള്ളുക. (ഖുർആൻ:41/30)
فَلَوْلَآ إِذَا بَلَغَتِ ٱلْحُلْقُومَ ﴿٨٣﴾ وَأَنتُمْ حِينَئِذٍ تَنظُرُونَ ﴿٨٤﴾ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنكُمْ وَلَٰكِن لَّا تُبْصِرُونَ ﴿٨٥﴾ فَلَوْلَآ إِن كُنتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ ﴿٨٦﴾ تَرْجِعُونَهَآ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ ﴿٨٧﴾ فَأَمَّآ إِن كَانَ مِنَ ٱلْمُقَرَّبِينَ ﴿٨٨﴾ فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّتُ نَعِيمٍ ﴿٨٩﴾
എന്നാല് അത് (ജീവന്) തൊണ്ടക്കുഴിയില് എത്തുമ്പോള് എന്തുകൊണ്ടാണ് (നിങ്ങള്ക്കത് പിടിച്ചു നിര്ത്താനാകാത്തത്?) നിങ്ങള് അന്നേരത്ത് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമല്ലോ. നാമാണ് ആ വ്യക്തിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നിങ്ങളെക്കാളും അടുത്തവന്. പക്ഷെ നിങ്ങള് കണ്ടറിയുന്നില്ല. അപ്പോള് നിങ്ങള് (ദൈവിക നിയമത്തിന്) വിധേയരല്ലാത്തവരാണെങ്കില്, നിങ്ങള്ക്കെന്തുകൊണ്ട് അത് (ജീവന്) മടക്കി എടുക്കാനാവുന്നില്ല; നിങ്ങള് സത്യവാദികളാണെങ്കില്. അപ്പോള് അവന് (മരിച്ചവന്) സാമീപ്യം സിദ്ധിച്ചവരില് പെട്ടവനാണെങ്കില്- (അവന്ന്) ആശ്വാസവും വിശിഷ്ടമായ ഉപജീവനവും സുഖാനുഭൂതിയുടെ സ്വര്ഗത്തോപ്പും ഉണ്ടായിരിക്കും. (ഖുർആൻ:56/83-89)
ബറാഅ് ബ്നു ആസിബ് رضى الله عنه വിൽ നിന്ന് നിവേദനം: സത്യവിശ്വാസിയായ വ്യക്തി ഖബ്റിൽ വെച്ച് മലക്കുകളുടെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം നൽകിക്കഴിഞ്ഞാൽ, നബി ﷺ അതിനെക്കുറിച്ച് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു:
ينادي منادٍ من السماء: أن صدق عبدي، فأفرشوه من الجنة، وألبسوه من الجنة، وافتحوا له بابًا إلى الجنة، قال: فيأتيه من رَوحها وطِيبها، ويفسحُ له في قبره مدَّ بصره.
ആകാശത്തുനിന്ന് ഒരു വിളിക്കുന്നയാൾ ഇപ്രകാരം വിളിച്ചുപറയും: ‘എന്റെ അടിമ സത്യം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു! അതിനാൽ നിങ്ങൾ അവന് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നുള്ള വിരിപ്പുകൾ വിരിച്ചുകൊടുക്കുക, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിപ്പിക്കുക, അവന് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഒരു വാതിൽ തുറന്നുകൊടുക്കുക!’ നബി ﷺ പറഞ്ഞു: ‘അങ്ങനെ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ സുഗന്ധവും കുളിർക്കാറ്റും അവനിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുകയും, അവന്റെ കണ്ണെത്തുന്ന ദൂരത്തോളം അവന്റെ ഖബ്റ് അവന് വിശാലമാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും.’ (അഹ്മദ്, അബൂദാവൂദ്)
ദുർമാർഗ്ഗികളായ ഒരു കൂട്ടർ ഖബ്റിലെ ശിക്ഷയെയും അതിലെ അനുഗ്രഹങ്ങളെയും നിഷേധിച്ചുകൊണ്ട് വഴിപിഴച്ചു പോയിട്ടുണ്ട്. യാഥാർത്ഥ്യത്തിന് എതിരാണ് എന്നതിനാലാണ് അതൊരിക്കലും സാധ്യമല്ല എന്ന് അവർ വാദിക്കുന്നത്. അവർ പറഞ്ഞു: ‘ഖബ്റിലുള്ള മയ്യിത്തിനെ തുറന്നു പരിശോധിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവനെ അടക്കപ്പെട്ട അതേ അവസ്ഥയിൽ തന്നെ കാണാൻ സാധിക്കും. ഖബ്റാവട്ടെ വിശാലമാക്കപ്പെടുകയോ ഇടുങ്ങിയതാവുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല!’
ഈ (നിഷേധികളുടെ) ശറഇയ്യായ പ്രമാണങ്ങളും, ഇന്ദ്രിയാനുഭവങ്ങളും ബുദ്ധിയും മുഖേന പൂർണ്ണമായും നിരര്ത്ഥകമാണ്.
ശറഇയ്യായ തെളിവുകളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം: ഖബ്റിലെ ശിക്ഷയും അതിലെ സുഖാനുഭവങ്ങളും സ്ഥിരപ്പെട്ടതാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന പ്രമാണങ്ങൾ മുമ്പ് വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരിയിൽ ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضى الله عنه വിൽ നിന്നുള്ള ഹദീസിൽ ഇപ്രകാരം വന്നിട്ടുണ്ട്: അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു:
خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَعْضِ حِيطَانِ الْمَدِينَةِ، فَسَمِعَ صَوْتَ إِنْسَانَيْنِ يُعَذَّبَانِ فِي قُبُورِهِمَا
നബി ﷺ മദീനയിലെ ചില തോട്ടങ്ങളിൽ (മതിലുകൾക്കുള്ളിൽ) നിന്ന് പുറത്തേക്കിറങ്ങി. അപ്പോൾ തങ്ങളുടെ ഖബ്റുകളിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് മനുഷ്യരുടെ ശബ്ദം അവിടുന്ന് കേട്ടു.’
ഈ ഹദീസിൽ ഇപ്രകാരമുണ്ട്:
أن أحدهما كان لا يستتر من البول
‘അതിൽ ഒരാൾ മൂത്രമൊഴിക്കുമ്പോൾ മറ സ്വീകരിക്കാത്തവനായിരുന്നു
മറ്റൊരു നിവേദനത്തിൽ: من بوله (തന്റെ മൂത്രത്തിൽ നിന്ന് സൂക്ഷ്മത പാലിക്കാത്തവനായിരുന്ന എന്നാണുള്ളത്.
രണ്ടാമത്തെയാൾ ഏഷണി പറഞ്ഞു നടക്കുന്നവനായിരുന്നു. മുസ്ലിമിന്റെ ഒരു നിവേദനത്തിൽ:
لا يستنزه من البول
‘മൂത്രത്തിൽ നിന്ന് ശുചിത്വം പാലിക്കാത്തവനായിരുന്നു’ എന്നുമുണ്ട്.
ഇന്ദ്രിയാനുഭവത്തിന്റെ തെളിവ് (الحس): ഉറങ്ങുന്ന ഒരാൾ തന്റെ സ്വപ്നത്തിൽ വിശാലവും മനോഹരവുമായ ഒരു സ്ഥലത്താണെന്നും അവിടെ അവൻ ആനന്ദത്തിലാണെന്നും കാണുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതും ഇടുങ്ങിയതുമായ ഒരു സ്ഥലത്താണെന്നും അതിൽ നിന്ന് അവൻ വേദന തിന്നുകയാണെന്നും കാണുന്നു. ചിലപ്പോൾ കണ്ട കാര്യത്തിൽ നിന്നും അവൻ ഞെട്ടിയുണരാറുമുണ്ട്. ഇതിനൊക്കെ ശേഷവും അവൻ തന്റെ മുറിയിലെ കിടക്കയിൽ തന്നെയാണ് ഉള്ളത്. ഉറക്കം എന്നാൽ മരണത്തിന്റെ സഹോദരനാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് അല്ലാഹു അതിനെ ‘മരണം’ എന്ന് വിളിച്ചത്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:
ٱﻟﻠَّﻪُ ﻳَﺘَﻮَﻓَّﻰ ٱﻷَْﻧﻔُﺲَ ﺣِﻴﻦَ ﻣَﻮْﺗِﻬَﺎ ﻭَٱﻟَّﺘِﻰ ﻟَﻢْ ﺗَﻤُﺖْ ﻓِﻰ ﻣَﻨَﺎﻣِﻬَﺎ ۖ ﻓَﻴُﻤْﺴِﻚُ ٱﻟَّﺘِﻰ ﻗَﻀَﻰٰ ﻋَﻠَﻴْﻬَﺎ ٱﻟْﻤَﻮْﺕَ ﻭَﻳُﺮْﺳِﻞُ ٱﻷُْﺧْﺮَﻯٰٓ ﺇِﻟَﻰٰٓ ﺃَﺟَﻞٍ ﻣُّﺴَﻤًّﻰ ۚ
ആത്മാവുകളെ അവയുടെ മരണവേളയില് അല്ലാഹു പൂര്ണ്ണമായി ഏറ്റെടുക്കുന്നു. മരണപ്പെടാത്തവയെ അവയുടെ ഉറക്കത്തിലും. എന്നിട്ട് ഏതൊക്കെ ആത്മാവിന് അവന് മരണം വിധിച്ചിരിക്കുന്നുവോ അവയെ അവന് പിടിച്ചു വെയ്ക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവയെ നിശ്ചിതമായ ഒരു അവധിവരെ അവന് വിട്ടയക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.. (ഖു൪ആന് :39/42)
ബുദ്ധിപരമായ തെളിവ് : ഉറങ്ങുന്ന ഒരാൾ തന്റെ സ്വപ്നത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന് തികച്ചും യോജിക്കുന്ന സത്യസന്ധമായ സ്വപ്നങ്ങൾ കാണുന്നു. ചിലപ്പോൾ നബി ﷺ തങ്ങളെ അവിടുത്തെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ തന്നെ സ്വപ്നത്തിൽ ദർശിക്കുന്നു. ഒരാൾ അവിടുത്തെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ കണ്ടാൽ, അവൻ സത്യമായും അവിടുത്തെ കണ്ടുകഴിഞ്ഞു. ഇഇതിനൊക്കെ ശേഷവും, ഉറങ്ങുന്നവൻ തന്റെ മുറിയിലെ കിടക്കയിൽ തന്നെയാണ് ഉള്ളത്; താൻ (സ്വപ്നത്തിൽ) കണ്ട കാര്യങ്ങളിൽ നിന്നെല്ലാം അവൻ വളരെ വിദൂരത്തുമാണ്! ഐഹികജീവിതത്തിന്റെ (ദുൻയാവിന്റെ) അവസ്ഥകളിൽ തന്നെ ഇത് സാധ്യമാണെങ്കിൽ, പാരത്രിക ലോകത്തിന്റെ (ആഖിറത്തിന്റെ) അവസ്ഥകളിൽ ഇത് സാധ്യമാകാതിരിക്കുമോ?!
എന്നാൽ നിഷേധികൾ വാദിച്ചതുപോലെ: ‘മയ്യത്തിനെ ഖബ്റിൽ തുറന്നു പരിശോധിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവനെ അടക്കപ്പെട്ട അതേ അവസ്ഥയിൽ തന്നെ കാണാൻ സാധിക്കും; ഖബ്റാവട്ടെ വിശാലത കൊണ്ടോ ഇടുക്കം കൊണ്ടോ മാറിയിട്ടുമില്ല’ എന്ന കാര്യത്തിലുള്ള അവരുടെ അവലംബത്തിനുള്ള (സംശയത്തിനുള്ള) മറുപടി പല കോണുകളിൽ (കാരണങ്ങളിലൂടെ) നിന്നുള്ളതാണ്. അവയിൽ ചിലത് താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
ഒന്നാമതായി: ശറഅ് കൊണ്ടുവന്ന പ്രമാണങ്ങളെ, പൂർണ്ണമായും തള്ളിപ്പോകുന്നതും വിഫലവുമായ ഇത്തരം സംശയങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചുകൊണ്ട് എതിർക്കാൻ പാടില്ലാത്തതാണ്. ശറഅ് കൊണ്ടുവന്ന പ്രമാണങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൃത്യമായി ചിന്തിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, ഇത്തരം സംശയങ്ങളുടെ അസത്യതയെക്കുറിച്ച് അത്തരക്കാർക്ക് ബോധ്യപ്പെടുമായിരുന്നു. കവി പറഞ്ഞതുപോലെ: ‘എത്രയോ ആളുകൾ ശരിയായ ഒരു കാര്യത്തെ അധിക്ഷേപിക്കുകയും കുറ്റപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു; എന്നാൽ അവരുടെ തകരാറാവട്ടെ (അവരുടെ തന്നെ) അബദ്ധജഡിലമായ ഗ്രഹണശേഷി (അജ്ഞത) മാത്രമായിരിക്കും!’
രണ്ടാമതായി: ബർസഖീ ലോകത്തിന്റെ (ഖബ്ർ ജീവിതത്തിന്റെ) അവസ്ഥകൾ പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങൾ കൊണ്ട് തൊട്ടറിയാനോ അനുഭവിക്കാനോ കഴിയാത്ത അദൃശ്യ കാര്യങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ്. ഇനിയിപ്പോൾ അവ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കൊണ്ട് ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നുവെങ്കിൽ, ‘അദൃശ്യ കാര്യങ്ങളിൽ വിശ്വസിക്കുക’ എന്നതിന്റെ ലക്ഷ്യം തന്നെ ഇല്ലാതായിപ്പോകുമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അദൃശ്യ കാര്യങ്ങളിൽ വിശ്വസിക്കുന്ന സത്യവിശ്വാസികളും അത് നിഷേധിക്കുന്നവരും ഇക്കാര്യങ്ങൾ സത്യപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഒരുപോലെ സമന്മാരായി മാറുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു!
മൂന്നാമതായി: ഖബ്റിലെ ശിക്ഷയും, അതിലെ സുഖാനുഭവങ്ങളും, ഖബ്റിന്റെ വിശാലതയും, അതിന്റെ ഇടുക്കവും എല്ലാം തന്നെ മരണപ്പെട്ട ആൾ മാത്രമാണ് അനുഭവിച്ചറിയുന്നത്, മറ്റുള്ളവരല്ല. ഉറങ്ങുന്ന ഒരാൾ തന്റെ സ്വപ്നത്തിൽ ഭയാനകമായ ഒരു ഇടുങ്ങിയ സ്ഥലത്തോ, അല്ലെങ്കിൽ വിശാലവും മനോഹരവുമായ സ്ഥലത്തോ ആണെന്ന് കാണുന്നതിന് തുല്യമാണിത്; എന്നാൽ അവന്റെ അരികിലുള്ളയാൾ അത് കാണുകയോ അനുഭവിച്ചറിയുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. നബി ﷺ തന്റെ സ്വഹാബികൾക്കിടയിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അവിടുത്തേക്ക് അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് ദിവ്യബോധനം (വഹ്യ്) ഇറങ്ങാറുണ്ടായിരുന്നു; അവിടുന്ന് അത് കേൾക്കുമ്പോൾ ഒപ്പമുള്ള സ്വഹാബികൾ അത് കേൾക്കാറില്ലായിരുന്നു. ചിലപ്പോൾ മലക്ക് ഒരു മനുഷ്യന്റെ രൂപത്തിൽ വന്ന് അവിടുത്തോട് സംസാരിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു; എന്നാൽ സ്വഹാബികൾ ആ മലക്കിനെ കാണുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംസാരം കേൾക്കുകയോ ചെയ്തിരുന്നില്ല.
നാലാമതായി: സൃഷ്ടികളുടെ ഗ്രഹണശേഷി അല്ലാഹു അവരെ എന്ത് അനുഭവിക്കാൻ പ്രാപ്തരാക്കിയോ അതിൽ മാത്രം പരിമിതമാണ്. നിലവിലുള്ള സകല കാര്യങ്ങളെയും കണ്ടറിയാനോ ഗ്രഹിക്കാനോ അവർക്ക് സാധിക്കുകയില്ല. ഏഴ് ആകാശങ്ങളും, ഭൂമിയും, അവയിലുള്ളവരും, മറ്റ് സകല വസ്തുക്കളും അല്ലാഹുവിനെ യഥാർത്ഥ രീതിയിൽ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് തസ്ബീഹ് ചെയ്യുന്നുണ്ട്; തന്റെ സൃഷ്ടികളിൽ നിന്ന് താൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവരെ അല്ലാഹു ചിലപ്പോൾ അത് കേൾപ്പിക്കാറുമുണ്ട്. ഇതിനൊക്കെ ശേഷവും ആ തസ്ബീഹ് (കേൾക്കാൻ കഴിയാത്ത വിധം) നമ്മിൽ നിന്ന് മറയ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ് . അതിനെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹു പറയുന്നതിങ്ങനെയാണ്:
تُسَبِّحُ لَهُ ٱلسَّمَٰوَٰتُ ٱلسَّبْعُ وَٱلْأَرْضُ وَمَن فِيهِنَّ ۚ وَإِن مِّن شَىْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِۦ وَلَٰكِن لَّا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ۗ
ഏഴ് ആകാശങ്ങളും ഭൂമിയും അവയിലുള്ളവരും അവന്റെ പരിശുദ്ധിയെ പ്രകീര്ത്തിക്കുന്നു യാതൊരു വസ്തുവും അവനെ സ്തുതിച്ച് കൊണ്ട് (അവന്റെ) പരിശുദ്ധിയെ പ്രകീര്ത്തിക്കാത്തതായി ഇല്ല. പക്ഷെ അവരുടെ കീര്ത്തനം നിങ്ങള് ഗ്രഹിക്കുകയില്ല. (ഖു൪ആന്:17/44)
ഇതുപോലെ തന്നെയാണ് പിശാചുക്കളും ജിന്നുകളും; അവർ ഭൂമിയിൽ അങ്ങോട്ടുമിങ്ങോട്ടും സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ജിന്നുകൾ അല്ലാഹുവിന്റെ ﷺ യുടെ തങ്ങളുടെ അടുത്തേക്ക് വരികയും, അവിടുത്തെ (ഖുർആൻ) പാരായണം ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുകയും, നിശബ്ദരായിരിക്കുകയും, തുടർന്ന് തങ്ങളുടെ ജനതയിലേക്ക് താക്കീതുകാരായി തിരിച്ചുപോവുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇതിനൊക്കെ ശേഷവും അവർ നമ്മിൽ നിന്ന് മറയ്ക്കപ്പെട്ടവരാണ് (നമുക്ക് അവരെ കാണാൻ സാധിക്കില്ല). അതിനെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹു പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്:
ﻳَٰﺒَﻨِﻰٓ ءَاﺩَﻡَ ﻻَ ﻳَﻔْﺘِﻨَﻨَّﻜُﻢُ ٱﻟﺸَّﻴْﻄَٰﻦُ ﻛَﻤَﺎٓ ﺃَﺧْﺮَﺝَ ﺃَﺑَﻮَﻳْﻜُﻢ ﻣِّﻦَ ٱﻟْﺠَﻨَّﺔِ ﻳَﻨﺰِﻉُ ﻋَﻨْﻬُﻤَﺎ ﻟِﺒَﺎﺳَﻬُﻤَﺎ ﻟِﻴُﺮِﻳَﻬُﻤَﺎ ﺳَﻮْءَٰﺗِﻬِﻤَﺎٓ ۗ ﺇِﻧَّﻪُۥ ﻳَﺮَﻯٰﻛُﻢْ ﻫُﻮَ ﻭَﻗَﺒِﻴﻠُﻪُۥ ﻣِﻦْ ﺣَﻴْﺚُ ﻻَ ﺗَﺮَﻭْﻧَﻬُﻢْ ۗ ﺇِﻧَّﺎ ﺟَﻌَﻠْﻨَﺎ ٱﻟﺸَّﻴَٰﻄِﻴﻦَ ﺃَﻭْﻟِﻴَﺎٓءَ ﻟِﻠَّﺬِﻳﻦَ ﻻَ ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ
ആദം സന്തതികളേ, നിങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കളെ ആ തോട്ടത്തില് നിന്ന് പുറത്താക്കിയത് പോലെ ശൈത്വാന് നിങ്ങളെ കുഴപ്പത്തിലാക്കാതിരിക്കട്ടെ. അവര് ഇരുവരുടെയും ഗോപ്യസ്ഥാനങ്ങള് അവര്ക്ക് കാണിച്ചുകൊടുക്കുവാനായി അവന് അവരില് നിന്ന് അവരുടെ വസ്ത്രം എടുത്തുനീക്കുകയായിരുന്നു. തീര്ച്ചയായും അവനും അവന്റെ വര്ഗക്കാരും നിങ്ങളെ കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കും; നിങ്ങള്ക്ക് അവരെ കാണാന് പറ്റാത്ത വിധത്തില്. തീര്ച്ചയായും വിശ്വസിക്കാത്തവര്ക്ക് ശൈത്വാന്മാരെ നാം മിത്രങ്ങളാക്കി കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. (ഖു൪ആന് :7/27)
അങ്ങനെ സൃഷ്ടികൾക്ക് നിലവിലുള്ള സകല കാര്യങ്ങളെയും കണ്ടറിയാനും ഗ്രഹിക്കാനും സാധിക്കില്ലെന്നിരിക്കെ, തങ്ങൾക്ക് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കൊണ്ട് തൊട്ടറിയാൻ സാധിച്ചിട്ടില്ല എന്ന ഒറ്റക്കാരണത്താൽ പ്രമാണങ്ങളിലൂടെ സ്ഥിരപ്പെട്ട അദൃശ്യ കാര്യങ്ങളെ അവർ നിഷേധിക്കാൻ പാടില്ലാത്തതാണ്.
അവലംബം: മുഹമ്മദ് ബ്നു സ്വാലിഹ് അല്-ഉഥൈമീന് رحمه الله യുടെ كتاب نبذة في العقيدة الإسلامية എന്ന കൃതിയിൽ നിന്നും
www.kanzululoom.com