അല്ലാഹു തൗഫീഖ് നൽകി, തന്റെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് പശ്ചാത്തപിക്കുകയും അതിൽ ഖേദിക്കുകയും ചെയ്തവനാണ് യഥാർത്ഥ ഭാഗ്യവാൻ. എന്നാൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് പശ്ചാത്തപിക്കാതെയും അതിൽ ഖേദിക്കാതെയുമിരുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ നിർഭാഗ്യവാൻ; അങ്ങനെയുള്ളവന്റെ അന്ത്യം വലിയ ഖേദവും നഷ്ടബോധവുമായിരിക്കും. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَأَسَرُّوا۟ ٱلنَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا۟ ٱلْعَذَابَ ۖ

ശിക്ഷ കാണുമ്പോള്‍ അവര്‍ ഖേദം മനസ്സില്‍ ഒളിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. (ഖു൪ആന്‍:10/54)

{‏وَأَسَرُّوا‏}‏ ‏[‏أي‏]‏ الذين ظلموا ‏{‏النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ‏}‏ ندموا على ما قدموا، ولات حين مناص،

അക്രമം പ്രവർത്തിച്ചവർ തങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി ചെയ്തുവെച്ച കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഖേദിച്ചു; എന്നാൽ രക്ഷപ്പെടാൻ ഒരു വഴിയുമില്ല. (തഫ്സീറുസ്സഅ്ദി)

കവി പറഞ്ഞു:

نَدِمَ البغاةُ ولاتَ ساعة مندمِ – والبغيُ مرتعٌ مبتغيه وخيم

അക്രമികൾ ഖേദിച്ചു, എന്നാൽ അതുകൊണ്ട് യാതൊരു പ്രയോജനവുമില്ലാത്ത (ഖേദിക്കാൻ അവസരമില്ലാത്ത) സമയമായിരുന്നു അത്; അക്രമം അതിന്റെ അന്വേഷകർക്ക് വളരെ ദോഷകരമായ ഒരു താവളമാണ്.

അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَتَرَى ٱلظَّٰلِمِينَ لَمَّا رَأَوُا۟ ٱلْعَذَابَ يَقُولُونَ هَلْ إِلَىٰ مَرَدٍّ مِّن سَبِيلٍ

ശിക്ഷ നേരില്‍ കാണുമ്പോള്‍ ഒരു തിരിച്ചുപോക്കിന് വല്ല മാര്‍ഗവുമുണ്ടോ എന്ന് അക്രമകാരികള്‍ പറയുന്നതായി നിനക്ക് കാണാം. (ഖു൪ആന്‍:42/44)

يظهرون الندم العظيم، والحزن على ما سلف منهم، و {يَقُولُونَ هَلْ إِلَى مَرَدٍّ مِنْ سَبِيلٍ} أي: هل لنا طريق أو حيلة إلى رجوعنا إلى الدنيا، لنعمل غير الذي كنا نعمل، وهذا طلب للأمر المحال الذي لا يمكن.

തങ്ങൾ ചെയ്തുതീർത്ത മുൻകാല തിന്മകളെക്കുറിച്ച് അവർ വലിയ ഖേദവും  കടുത്ത ദുഃഖവും പ്രകടിപ്പിക്കും. ഒപ്പം അവർ ചോദിക്കുകയും ചെയ്യും:{(ഇഹലോകത്തേക്ക്) ഒരു തിരിച്ചുപോക്കിന് വല്ല മാര്‍ഗവുമുണ്ടോ?} അതായത്: ഞങ്ങൾ മുമ്പ് ചെയ്തിരുന്നതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ നല്ല പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്യാനായി ഞങ്ങൾക്ക് ഇനിയൊരിക്കൽ കൂടി ഇഹലോകത്തേക്ക് മടങ്ങിവരാൻ എന്തെങ്കിലും വഴിയോ ഉപായമോ ഉണ്ടോ?. ഒരിക്കലും സാധ്യമാകാത്ത ഒരു കാര്യത്തിനായുള്ള ഒരു ആവശ്യമാണിത്. (തഫ്സീറുസ്സഅ്ദി)

തീർച്ചയായും, തങ്ങളുടെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് പശ്ചാത്തപിക്കുകയോ അതിൽ ഖേദിക്കുകയോ ചെയ്യാത്തവർ, തങ്ങളിൽ ശിക്ഷ ഇറങ്ങിവരുമ്പോൾ അതിൽ ഖേദിക്കേണ്ടി വരും.

അല്ലാമ ഇബ്‌നുൽ ഖയ്യിം رحمه الله ലൂത്ത് عليه السلام യുടെ ജനതയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു: ‘അല്ലാഹു അവരുടെ വീടുകളെ തലകീഴായി മറിച്ചിട്ടു – അതിന്റെ മുകൾഭാഗം താഴെയാക്കി. അങ്ങനെ അവരെ ലോകർക്ക് ഒരു ദൃഷ്ടാന്തവും സൂക്ഷ്മത പാലിക്കുന്നവർക്ക് ഒരു ഉപദേശവും, ആ കുറ്റവാളികളുടെ പ്രവൃത്തികളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നവർക്ക് ഒരു മാതൃകയും ഗുണപാഠവുമാക്കി മാറ്റി. അവർ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ, തികച്ചും അശ്രദ്ധരായിരിക്കെ അല്ലാഹു അവരെ പിടികൂടി. അവർ തങ്ങളുടെ അന്ധമായ ലഹരിയിൽ ഉഴലുമ്പോൾ അവന്റെ ശിക്ഷ അവരിലേക്ക് വന്നുചേർന്നു. അവർ സമ്പാദിച്ചു വെച്ചിരുന്നതൊന്നും അവർക്ക് പ്രയോജനപ്പെട്ടില്ല. അങ്ങനെ ആ താൽക്കാലിക സുഖങ്ങൾ കഠിനമായ വേദനകളായി മാറി, അതിനാൽ അവർ ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവരായിത്തീർന്നു. അവർ കുറച്ചുസമയം ആസ്വദിച്ചു, എന്നാൽ ദീർഘകാലം ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. അവർ അപകടകരമായ ഒരു മേച്ചിൽപ്പുറത്ത് ആനന്ദിച്ചു, അത് അവർക്ക് കഠിനമായ ശിക്ഷ വന്യമായി അവശേഷിപ്പിച്ചു. ആ വികാരശമനത്തിന്റെ ലഹരി അവരെ മയക്കിക്കളഞ്ഞു; ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ലോകത്ത് എത്തിയപ്പോഴല്ലാതെ അവർക്ക് ബോധം വന്നില്ല. ആ അശ്രദ്ധ അവരെ ഉറക്കിക്കളഞ്ഞു; നശിച്ചവരുടെ സങ്കേതങ്ങളിൽ എത്തിയപ്പോഴല്ലാതെ അവർ ഉണർന്നതുമില്ല. ഖേദം യാതൊരു ഫലവും ചെയ്യാത്ത ആ സമയത്ത്, അവർ കഠിനമായി ഖേദിച്ചു; തങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി ചെയ്തുവെച്ച പാപങ്ങളെയോർത്ത് കണ്ണീരിനു പകരം ചോരയൊഴുക്കി അവർ കരഞ്ഞു.’ [الداء والدواء]

തന്റെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് പശ്ചാത്തപിക്കാത്തവൻ തന്റെ മരണവേളയിലും ആത്മാവ് പിരിയുന്ന വേളയിലും തീർച്ചയായും ഖേദിക്കേണ്ടി വരും.

ഇമാം ഇബ്‌നു അൽ-ജൗസി رحمه الله പറഞ്ഞു:’തന്റെ മനസ്സിനെ അതിന്റെ ഇച്ഛകൾക്കനുസരിച്ച് അഴിച്ചുവിടുകയും, ഹലാലോ ഹറാമോ എന്ന് നോക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തവൻ, മരണവേളയിൽ താൻ ആസ്വദിച്ചതിന്റെ പലമടങ്ങ് ഖേദിക്കേണ്ടി വരും. ആസ്വദിച്ച ഓരോ ചെറിയ സുഖത്തിന്റെ തരിമ്പോളം പോലും ചെറുത്തുനിൽക്കാനാവാത്തത്ര കയ്പേറിയ നഷ്ടബോധങ്ങളായിരിക്കും അവൻ കണ്ടുമുട്ടുക. ഇത് മാത്രമാണ് കാര്യമെങ്കിൽ പോലും ദുഃഖിക്കാൻ അതത്രയും ധാരാളമായിരുന്നു; അങ്ങനെയിരിക്കെ, ശാശ്വതമായ പ്രതിഫലം (നരകശിക്ഷ) അവന്റെ കൺമുമ്പിൽ കാത്തുനിൽക്കുകയാണെങ്കിലോ? [صيد الخاطر]

അപരാധികൾക്ക് പ്രയാസങ്ങൾ മൂടുകയും, ഖേദം അവരെ വലയം ചെയ്യുകയും, കൈവിട്ടുപോയ കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കടം അവരെ തളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് നീ കണ്ടാൽ, കുറ്റവാളി ‘എന്റെ രക്ഷിതാവേ, എന്നെ നീ (ഇഹലോകത്തേക്ക്) തിരിച്ചയക്കണേ’ എന്ന് കേഴുന്നതിനും, അപ്പോൾ ‘സമയം അതിക്രമിച്ചു കഴിഞ്ഞു (ഇനി മടക്കമില്ല)’ എന്ന് മറുപടി ലഭിക്കുന്നതിനും മുമ്പായി നിങ്ങൾ അതിവേഗം സൽകർമ്മങ്ങളിലേക്കും പശ്ചാത്താപത്തിലേക്കും കുതിക്കുക.

അല്ലാഹു പറയുന്നു:

 كـَلَّآ إِذَا بَلَغَتِ ٱلتَّرَاقِىَ

അല്ല, (പ്രാണന്‍) തൊണ്ടക്കുഴിയില്‍ എത്തുകയും, (ഖു൪ആന്‍:75/26)

ഹാ! അതിനോട് ഉപമിക്കാൻ മറ്റൊന്നുമില്ലാത്തവിധം എത്രയോ ഭയാനകമായ ഒരു സമയമാണത്! തഖ്‌വയുടെ ആളുകള്‍ പോലും ഖേദിച്ചുപോകുന്ന ആ വേളയിൽ, ജീവിതം പാഴാക്കിക്കളഞ്ഞവരുടെ അവസ്ഥ എന്തായിരിക്കും? മരണത്തിന്റെ കഠിനമായ വേദനയും, നന്മകൾ ചെയ്ത് തീർക്കാൻ ലഭിച്ച അവസരങ്ങൾ കൈവിട്ടുപോയതിലുള്ള ആഴത്തിലുള്ള നഷ്ടബോധവും ഒത്തുചേരുന്ന നിമിഷമാണത്.

സത്യവിശ്വാസികളെ, കാര്യങ്ങളെ ഒരു ദീർഘവീക്ഷണത്തോടെ ഗൗരവമായി ചിന്തിച്ചു നോക്കൂ; നിങ്ങളുടെ ഹൃദയം സന്നിഹിതമായിരിക്കെ നിങ്ങളുടെ ഉപദേഷ്ടാവിന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ; മുൻകൂട്ടി ജാഗ്രത പാലിക്കൂ… പാപി ഖേദിക്കുന്നതിനും, ദുർമ്മാർഗ്ഗി നഷ്ടത്തിലാകുന്നതിനും, മരണവേളയിൽ ഹൃദയങ്ങൾ തൊണ്ടക്കുഴിയിലേക്ക് ഉയരുന്നതിനും മുമ്പായി!

حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَ أَحَدَهُمُ ٱلْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ٱرْجِعُونِ ‎﴿٩٩﴾‏ لَعَلِّىٓ أَعْمَلُ صَٰلِحًا فِيمَا تَرَكْتُ ۚ كـَلَّآ ۚ إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَآئِلُهَا ۖ وَمِن وَرَآئِهِم بَرْزَخٌ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ

അങ്ങനെ അവരില്‍ ഒരാള്‍ക്ക് മരണം വന്നെത്തുമ്പോള്‍ അവന്‍ പറയും: എന്റെ രക്ഷിതാവേ, എന്നെ (ജീവിതത്തിലേക്ക്‌) തിരിച്ചയക്കേണമേ. ഞാന്‍ ഉപേക്ഷ വരുത്തിയിട്ടുള്ള കാര്യത്തില്‍ ഞാന്‍ നല്ല നിലയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നവനായേക്കാം. ഒരിക്കലുമില്ല, അതൊരു വെറും വാക്കാണ്‌. അതവന്‍ പറഞ്ഞു കൊണ്ടിരിക്കും. അവരുടെ പിന്നില്‍ അവര്‍ ഉയിര്‍ത്തെഴുന്നേല്‍പിക്കപ്പെടുന്ന ദിവസം വരെ ഒരു മറയുണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്‌. (ഖു൪ആന്‍:23/99-100)

{അങ്ങനെ അവരില്‍ ഒരാള്‍ക്ക് മരണം വന്നെത്തുമ്പോള്‍ അവന്‍ പറയും: എന്റെ രക്ഷിതാവേ, എന്നെ (ജീവിതത്തിലേക്ക്‌) തിരിച്ചയക്കേണമേ} അല്ലാഹു ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നത്, അതിരുകടന്നവരും അക്രമികളുമായ ആളുകൾക്ക് മരണവേള സമാഗതമാകുമ്പോൾ അവർ അനുഭവിക്കുന്ന അവസ്ഥയെക്കുറിച്ചാണ്. തന്റെ പര്യവസാനവും താൻ ചെയ്തുവെച്ച ദുഷ്പ്രവൃത്തികളുടെ ഭീകരതയും കാണുമ്പോൾ അവർ ആ ഘട്ടത്തിൽ കടുത്ത ഖേദത്തിലാകുന്നു. തുടർന്ന് അവർ ഇഹലോകത്തേക്ക് തിരികെ പോകാൻ ആവശ്യപ്പെടും; ഭൗതിക സുഖങ്ങൾ ആസ്വദിക്കാനോ അതിന്റെ ആസക്തികൾ നുകരാനോ അല്ല, അവന്‍ ഇപ്രകാരമാണ് പറയുക: {ഞാന്‍ ഉപേക്ഷ വരുത്തിയിട്ടുള്ള കാര്യത്തില്‍ ഞാന്‍ നല്ല നിലയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നവനായേക്കാം.} കര്‍മ്മങ്ങളില്‍ (ഞാൻ വീഴ്ചവരുത്തി), അല്ലാഹുവിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഞാൻ അശ്രദ്ധ കാണിച്ചു’. {ഒരിക്കലുമില്ല}അതായത്: അവന് ഇനി (ഇഹലോകത്തേക്ക്) മടക്കമില്ല, യാതൊരു സാവകാശവും നീട്ടിനൽകുകയുമില്ല. അവർ ഒരിക്കലും തിരിച്ചുപോകില്ല എന്ന് അല്ലാഹു വിധി പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. (തഫ്സീറുസ്സഅ്ദി)

തന്റെ ഇഹലോക ജീവിതത്തിൽ പാപങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഖേദിക്കാത്തവൻ, പരലോകത്ത് വിചാരണാ വേളയിൽ ഏറ്റവും കടുത്തതും ഭയാനകവുമായ ഖേദത്തിന് വിധേയനാകും.

قال عبدالله بن مسعود رضي الله عنه: إن شرَّ الندامة ندامة يوم القيامة.

അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു മസ്ഊദ് رضي الله عنه പറഞ്ഞു: ‘തീർച്ചയായും ഏറ്റവും ദാരുണമായ ഖേദം പരലോക നാളിലെ ഖേദമാണ്.’

ഇമാം ഇബ്നുൽ ജൗസി رحمه الله പറയുന്നു: ‘ആകാശങ്ങൾ പൊട്ടിപ്പിളരുകയും, നരകാഗ്നികൾ വെളിപ്പെടുത്തപ്പെടുകയും, സ്വർഗ്ഗങ്ങൾ അടുത്തുകൊണ്ടുവരുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ – താൻ ചെയ്തുപോയ ധിക്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ചും, പരമകാരുണികനായ അല്ലാഹുവിനുള്ള അനുസരണത്തിൽ താൻ വരുത്തിയ വീഴ്ചകളെക്കുറിച്ചും പാപി ഖേദിക്കുന്നവനായിരിക്കും. അതിനാ‍ല്‍ ഹേ സഹോദരന്മാരെ, ഈ ഭീകരസംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ ബോധവാന്മാരാകുവിൻ! അല്ലാഹുവാണെ സത്യം, ആ ഭീതി കടുത്തതാണ്; ആ വിപത്ത് വളരെ വലുതും ഭീമാകാരവുമാണ്.

അന്ത്യദിനത്തിൽ ശിക്ഷ കാണുമ്പോൾ പാപി തീർച്ചയായും ഖേദിക്കേണ്ടി വരും; അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَأَسَرُّوا۟ ٱلنَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا۟ ٱلْعَذَابَ

ശിക്ഷ കാണുമ്പോള്‍ അവര്‍ ഖേദം മനസ്സില്‍ ഒളിപ്പിക്കും. (ഖു൪ആന്‍:34/33)

قال الإمام الطبري رحمه الله: ندموا على ما فرطوا من طاعة الله في الدنيا حين عاينوا عذاب الله الذي أعَدَّه لهم،

ഇമാം ത്വബ്രി رحمه الله പറഞ്ഞു:തങ്ങൾക്കായി അല്ലാഹു ഒരുക്കിവെച്ച ശിക്ഷ നേരിൽ കാണുമ്പോൾ, ഇഹലോകത്ത് വെച്ച് അല്ലാഹുവിനുള്ള അനുസരണത്തിൽ വരുത്തിയ വീഴ്ചകളെ ഓർത്ത് അവർ അന്ന് ഖേദിക്കുന്നു.

قال العلَّامة محمد بن صالح العثيمين رحمه الله: وأسرُّوا الندامة؛ لكن والله لا ينفع الندم حينذاك، فالندمُ حين يرى الإنسانُ العذاب لا ينفعه، إنما ينفع قبل أن يرى العذاب.

ശൈഖ് മുഹമ്മദ്‌ ബ്നു സ്വാലിഹ്‌ അൽ ഉസൈമാൻ رَحِمـهُ الله പറഞ്ഞു : ‘അവർ ഖേദം രഹസ്യമാക്കി വെച്ചു; എന്നാൽ, അല്ലാഹുവാണ് സത്യം, ആ സമയത്ത് ആ ഖേദം യാതൊരു ഉപകാരവും ചെയ്യുകയില്ല! ശിക്ഷ കാണുന്ന വേളയിലുള്ള ഖേദം യാതൊരു പ്രയോജനവും നൽകില്ല; ശിക്ഷ കാണുന്നതിന് മുമ്പ് ഖേദിക്കുന്നതു മാത്രമാണ് (യഥാർത്ഥത്തിൽ) ഉപകരിക്കുന്നത്.’

അതുകൊണ്ട്, പാപങ്ങളിലും ധിക്കാരങ്ങളിലും മുഴുകി മുന്നോട്ടുപോയവരേ, ഖേദം യാതൊരു ഫലവും ചെയ്യാത്ത ആ സമയത്ത് നിങ്ങൾ ഖേദിക്കേണ്ടി വരുന്നതിന് മുൻപായി, അതിൽ നിന്ന് പശ്ചാത്തപിക്കാനും അതിനെക്കുറിച്ച് ഖേദിക്കാനും വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് വരുവിൻ!

ഇമാം ഇബ്‌നു അൽ-ജൗസി رَحِمـهُ الله പറഞ്ഞു: ‘നാഥന്മാരുടെ നാഥനായ അല്ലാഹുവിനുള്ള ധിക്കാരത്തിൽ മുഴുകിപ്പോയവനേ, സ്വർഗ്ഗത്തെയും അതിന്റെ മനോഹരമായ പര്യവസാനത്തെയും മറന്നുകളഞ്ഞവനേ… ഖേദം യാതൊരു ഫലവും ചെയ്യാത്ത അവസ്ഥ വരുന്നതിനും, അനുഗ്രഹങ്ങൾ നീങ്ങിക്കൊണ്ട് ശിക്ഷകൾ ഇറങ്ങിവരുന്നതിനും മുൻപായി – നീ നിന്റെ കാര്യത്തിൽ സ്വയം ചിന്തിക്കുക… അതിനാൽ (പരലോകത്തെ) ചോദ്യം ചെയ്യലിനായി തയ്യാറെടുക്കുക, (അല്ലാഹുവിന്റെ മുന്നിലെ) വാദപ്രതിവാദങ്ങൾക്കായി ഒരുങ്ങിക്കൊള്ളുക!

അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാരെ, നിങ്ങളുടെ ആത്മാക്കളെ നരക ശിക്ഷയിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കാൻ നിങ്ങൾ പരിശ്രമിക്കുവിൻ; അവ പിടിക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് അതിനായി നിങ്ങളുടെ കഴിവിന്റെ പരമാവധി ആത്മാർത്ഥമായി പ്രയത്നിക്കുക! കാരണം, അല്ലാഹുവാണ് സത്യം, നിങ്ങളിൽ ഒരാളും നഷ്ടബോധത്തിലാകുന്നതിനും, തനിക്ക് കാൽതെറ്റിപ്പോയി എന്ന് പൂർണ്ണമായി ബോധ്യപ്പെടുന്നതിനും ഇടയിലുള്ള അകലം ഇത്രമാത്രം മാത്രമാണ്: മരണത്തിന്റെ പക്ഷികൾ അവന്റെ മേൽ വട്ടമിട്ടു പറക്കുന്നതും, അതിന്റെ വിധിത്തൂവലുകൾ അവനു നേരെ എയ്യപ്പെടുന്നതും മാത്രം! ആ നിമിഷം എത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ (ആകാശത്തോളം ഖേദിച്ചാലും) യാതൊരു ഖേദവും ഉപകരിക്കുകയില്ല.

അതിനാ‍ല്‍‍ അവസരങ്ങൾ മുതലെടുത്ത് ലാഭം കൊയ്യുവിൻ! നന്മകൾ ചെയ്യുന്നതിൽ അതിവേഗം മുന്നേറുവിൻ! അന്ത്യം വന്നെത്തുന്നതിനു മുമ്പായി തിടുക്കം കൂട്ടുവിൻ! വീഴ്ച വരുത്തിയവൻ താൻ ചെയ്തുപോയ പ്രവൃത്തികളിൽ പശ്ചാത്തപിക്കുന്നതിന് മുമ്പായി… സൽകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ ഇഹലോകത്തേക്ക് മടങ്ങാൻ അവനപേക്ഷിക്കുകയും ആ ആവശ്യത്തിന് യാതൊരു മറുപടിയും ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പായി… ഒരാൾ താൻ ചെയ്തുവെച്ച കർമ്മങ്ങളുടെ പേരിൽ സ്വന്തം ഖബറിൽ ബന്ദിയാക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പായി!’

قال الحافظ ابن حجر رحمه الله: يستحب لمن وقع في معصية وندم أن يبادر إلى التوبة منها.

ഹാഫിള് ഇബ്നു ഹജർ رحمه الله പറയുന്നു: ‘ആരെങ്കിലും ഒരു പാപത്തിൽ അകപ്പെടുകയും, അതിനെച്ചൊല്ലി ഖേദിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അതിൽ നിന്ന് (ഉടൻതന്നെ) പശ്ചാത്തപിച്ചുകൊണ്ട് മടങ്ങാൻ അവൻ തിടുക്കം കൂട്ടൽ അഭികാമ്യമാണ് (സുന്നത്താണ്). “

وقال العلامة ابن باز رحمه الله: الواجب على الجميع التوبة إلى الله والندم على ما مضى من السيئات.

ഇബ്നു ബാസ് رحمه الله പറഞ്ഞു: ‘അല്ലാഹുവിലേക്ക് പശ്ചാത്തപിച്ചു മടങ്ങുകയെന്നതും, കഴിഞ്ഞുപോയ തിന്മകളെക്കുറിച്ച് ആത്മാർത്ഥമായി ഖേദിക്കുകയെന്നതും എല്ലാവരുടെയും മേൽ നിർബന്ധമായ ബാധ്യതയാണ്.’

 

 

www.kanzululoom.com