بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

ലോകരക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിനാണ് സർവ്വസ്തുതിയും. പ്രവാചകന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും പ്രവാചകപരമ്പരയിലെ അവസാനത്തെ കണ്ണിയും, നമ്മുടെ നേതാവും മാതൃകയും കൺകുളിർമയുമായ, സന്മാർഗ ദർശിയും വിശ്വസ്തനുമായ മുഹമ്മദ് നബിയുടെയും, അവിടുത്തെ കുടുംബത്തിന്റെയും, സ്വഹാബികളുടെയും, അന്ത്യനാൾ വരെ അവരുടെ മാർഗ്ഗം പിന്തുടരുന്നവരുടെയും മേൽ അല്ലാഹുവിന്റെ സ്വലാത്തും സലാമും ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ.

മനുഷ്യന്റെ ഇരു പാർശ്വങ്ങൾക്കിടയിലുമുള്ള ‘നഫ്‌സ്’ (ആത്മാവ്/മനസ്സ്) എന്നതിന്റെ കാര്യം വളരെ ഗൗരവമേറിയതും അതിന്റെ പദവി വളരെ വലുതുമാണ്. വിജയിച്ച ആത്മാവിനെയും പരാജയപ്പെട്ട ആത്മാവിനെയും കുറിച്ച് അല്ലാഹു ‘സൂറത്തുശ്ശംസിൽ’ സത്യം ചെയ്തുകൊണ്ട് പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്. തന്റെ സൃഷ്ടികളിൽപെട്ട, അല്ലാഹുവിന്റെ മഹത്വത്തെ അറിയിക്കുന്ന വലിയ സൃഷ്ടികളെക്കൊണ്ടാണ് അല്ലാഹു സത്യം ചെയ്തത്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَٱلشَّمْسِ وَضُحَىٰهَا ‎﴿١﴾‏ وَٱلْقَمَرِ إِذَا تَلَىٰهَا ‎﴿٢﴾‏ وَٱلنَّهَارِ إِذَا جَلَّىٰهَا ‎﴿٣﴾‏ وَٱلَّيْلِ إِذَا يَغْشَىٰهَا ‎﴿٤﴾‏ وَٱلسَّمَآءِ وَمَا بَنَىٰهَا ‎﴿٥﴾‏ وَٱلْأَرْضِ وَمَا طَحَىٰهَا ‎﴿٦﴾‏ وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّىٰهَا ‎﴿٧﴾‏ فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَىٰهَا ‎﴿٨﴾‏ قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّىٰهَا ‎﴿٩﴾‏ وَقَدْ خَابَ مَن دَسَّىٰهَا ‎﴿١٠﴾

സൂര്യനും അതിന്‍റെ പ്രഭയും തന്നെയാണ സത്യം. ചന്ദ്രന്‍ തന്നെയാണ സത്യം; അത്‌ അതിനെ തുടര്‍ന്ന്‌ വരുമ്പോള്‍.പകലിനെ തന്നെയാണ സത്യം; അത്‌ അതിനെ (സൂര്യനെ) പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തുമ്പേള്‍രാത്രിയെ തന്നെയാണ സത്യം; അത്‌ അതിനെ മൂടുമ്പോള്‍.ആകാശത്തെയും, അതിനെ സ്ഥാപിച്ച രീതിയെയും തന്നെയാണ സത്യം.ഭൂമിയെയും, അതിനെ വിസ്തൃതമാക്കിയ രീതിയെയും തന്നെയാണ സത്യം.മനുഷ്യാസ്തിത്വത്തെയും അതിനെ സംവിധാനിച്ച രീതിയെയും തന്നെയാണ സത്യം.എന്നിട്ട്‌ അതിന്ന്‌ അതിന്‍റെ ദുഷ്ടതയും അതിന്‍റെ സൂക്ഷ്മതയും സംബന്ധിച്ച്‌ അവന്‍ ബോധം നല്‍കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.തീര്‍ച്ചയായും അതിനെ (അസ്തിത്വത്തെ) പരിശുദ്ധമാക്കിയവന്‍ വിജയം കൈവരിച്ചു.അതിനെ കളങ്കപ്പെടുത്തിയവന്‍ തീര്‍ച്ചയായും നിര്‍ഭാഗ്യമടയുകയും ചെയ്തു. (ഖുർആൻ:91/1-10)

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّىٰهَا (അതിനെ പരിശുദ്ധമാക്കിയവൻ വിജയം കൈവരിച്ചു). ഇവിടെ ‘സകാത്ത്’ എന്നതുകൊണ്ട് അർത്ഥമാക്കുന്നത് നന്മയിലുള്ള വർദ്ധനവ് എന്നാണ്. ഈ ആയത്തിലൂടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ഇതാണ്: ആത്മാവിനെ സംസ്കരിക്കാനും, നന്നാക്കിയെടുക്കുവാനും, പുണ്യകർമ്മങ്ങളും നന്മകളും അധികരിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് അതിനെ ഉന്നതിയിലേക്ക് ഉയർത്തുവാനും, തിന്മകളിൽ നിന്നും പാപങ്ങളിൽ നിന്നും അകന്നു നിൽക്കുവാനും ആരാണോ പരിശ്രമിക്കുന്നത്, അവന്റെ വിജയം സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: وَقَدْ خَابَ مَن دَسَّىٰهَا (അതിനെ മലിനമാക്കിയവൻ പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു). ‘ തദ്‌സിയ’ (التَّدْسِية) എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാന അർത്ഥം ‘മറച്ചുവെക്കുക / ഒളിപ്പിക്കുക’ (الإخفاء) എന്നാണ്. പാപങ്ങൾ ചെയ്തുകൊണ്ട് തെമ്മാടി തന്റെ ശ്രേഷ്ഠമായ ആത്മാവിനെ മറച്ചുവെക്കുന്നു. അവൻ തന്റെ ആത്മാവിനെ തിന്മകളും നീചകൃത്യങ്ങളും കൊണ്ട് മൂടുകയും, ന്യൂനതകൾ കൊണ്ട് അതിനെ അടിച്ചമർത്തുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അങ്ങനെ അത് നിന്ദ്യവും തരംതാണതുമായ ഒരു ആത്മാവായി മാറുന്നു. അല്ലാഹുവിൽ ശരണം! അങ്ങനെ അവൻ പരാജയത്തിനും നഷ്ടത്തിനും അർഹനായിത്തീരുന്നു.

ശ്രേഷ്ഠമായ ആത്മാവുകൾ (النفوس الشريفة) കാര്യങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ഉന്നതമായതിലും, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായതിലും, ഏറ്റവും നല്ല പര്യവസാനമുള്ളതിലും അല്ലാതെ തൃപ്തിപ്പെടുകയില്ല. എന്നാൽ നിന്ദ്യമായ ആത്മാവുകൾ (النفوس الدنيئة) നീചമായ കാര്യങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും കറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കും; ഈച്ചകൾ അഴുക്കുകളിൽ ചെന്നുവീഴുന്നതുപോലെ അവ അതിൽ ചെന്നുവീഴുന്നു.

ശ്രേഷ്ഠവും ഉന്നതവുമായ ആത്മാവ് അക്രമത്തിലോ, നീചവൃത്തികളിലോ, മോഷണത്തിലോ, വഞ്ചനയിലോ തൃപ്തിപ്പെടുകയില്ല. കാരണം അത് അതിനെക്കാളെല്ലാം വലുതും മഹത്തരവുമാണ്. എന്നാൽ നിന്ദ്യവും, നിസ്സാരവും, നീചവുമായ ആത്മാവ് ഇതിന് നേർവിപരീതമാണ്. “ഓരോ ആത്മാവും അതിന് അനുയോജ്യമായതിലേക്കും അതിനോട് സാമ്യമുള്ളതിലേക്കും ചായുന്നു.” [ഇബ്‌നുൽ ഖയ്യിം رحمه الله – അൽ ഫവാഇദ്: പേജ് 258-269 കാണുക].

ആത്മാവിന്റെ സംസ്കരണത്തിന് (തസ്‌കിയത്തുനഫ്‌സ്) ഇത്രയധികം പ്രാധാന്യമുള്ളതുകൊണ്ട് തന്നെ, തന്റെ ആത്മാവിനോട് ഗുണകാംക്ഷയുള്ള ഓരോ മുസ്‌ലിമിനും നിർബന്ധമാണ്; ഇതിന് വലിയ പരിഗണന നൽകുകയും, തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഈ സ്തുത്യർഹമായ ലക്ഷ്യം സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി സ്വന്തത്തോട് പോരാടുകയും ചെയ്യുക എന്നത്. ഇഹത്തിലും പരത്തിലും വിജയിക്കുവാനും, യഥാർത്ഥ സൗഭാഗ്യം ആസ്വദിക്കുവാനും അത് അനിവാര്യമാണ്.

ഒരു മുസ്‌ലിമിന് തന്റെ ആത്മാവിനോട് ഒരു ബാധ്യതയുണ്ട്. നബിﷺ അരുളിയതുപോലെ: وَلِنَفْسِكَ عَلَيْكَ حَقًّا (നിന്റെ ആത്മാവിന് നിന്റെ മേൽ ഒരു അവകാശമുണ്ട്). (ബുഖാരി: 1968)

ആത്മാവിനോടുള്ള അവകാശം എന്നത് അതിനെ കണിശമായി നിയന്ത്രിച്ചുകൊണ്ടും, അല്ലാഹു പ്രകൃത്യാ അതിന് നൽകിയ ആവശ്യങ്ങളെ തടഞ്ഞുകൊണ്ടും ആകുമെന്ന് കരുതുന്നവൻ തെറ്റിദ്ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. അതുപോലെത്തന്നെ, ആത്മാവിനോടുള്ള അവകാശം അതിൽ വീഴ്ച വരുത്തിക്കൊണ്ടും, അതിനെ നിയന്ത്രിക്കാതെ അവഗണിച്ചുകൊണ്ടും, ദേഹേച്ഛകളിൽ മുഴുകാൻ അതിനെ വിട്ടുകൊടുത്തുകൊണ്ടും ആകുമെന്ന് കരുതുന്നവനും തെറ്റിദ്ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. അത്തരം കാര്യങ്ങൾ കൊണ്ടൊന്നും ആത്മാവിന്റെ സംസ്കരണം സാധ്യമാവുകയില്ല. മറിച്ച്, ആത്മാവിന്റെ സംസ്കരണം (തസ്‌കിയ) മതപരമായ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും (المسالك الشرعية), മിതത്വത്തിലൂടെയും, മദ്ധ്യമനിലപാടിലൂടെയും മാത്രമാണ് സാധ്യമാവുക. അതിൽ അതിർകവിയലോ (ഇഫ്‌റാത്വ്) കുറവ് വരുത്തലോ (തഫ്‌രീത്വ്) പാടില്ല. മറിച്ച് നബിﷺയുടെ മാർഗ്ഗവും അവിടുത്തെ ചൊവ്വായ പാതയും മുറുകെ പിടിച്ചുകൊണ്ടായിരിക്കണം അത്.

ഒരു മുസ്‌ലിമിന് തന്റെ ആത്മാവിനെ സംസ്കരിക്കാനും വളർത്തുവാനും, അതിനെ മലിനമാക്കുന്നതും വികൃതമാക്കുന്നതുമായ എല്ലാത്തിൽ നിന്നും ശുദ്ധീകരിക്കുവാനും സഹായിക്കുന്ന സുപ്രധാനമായ പത്ത് നിയമങ്ങൾ (قواعد) ഈ ലഘുഗ്രന്ഥത്തിൽ ഞാൻ പരാമർശിക്കുന്നു.

നമ്മുടെ ആത്മാക്കളെ സംസ്കരിക്കുവാനും, നമ്മുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ നന്നാക്കുവാനും, നമ്മുടെ വാക്കുകളെ ശരിപ്പെടുത്തുവാനും, സത്യം കാണിച്ചുതന്ന് അത് പിൻപറ്റാൻ നമുക്ക് ഭാഗ്യം നൽകുവാനും, ഏറ്റവും നല്ല സ്വഭാവങ്ങളിലേക്കും പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്കും നമ്മെ നയിക്കുവാനും, ചീത്ത സ്വഭാവങ്ങളിൽ നിന്ന് നമ്മെ തിരിച്ചുവിടുവാനും, പ്രത്യക്ഷവും പരോക്ഷവുമായ കുഴപ്പങ്ങളിൽ (ഫിത്‌ന) നിന്ന് നമ്മെ അകറ്റുവാനും ഞാൻ അല്ലാഹുവിനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. നമ്മുടെ മുഹമ്മദ് നബിയുടെയും അവിടുത്തെ കുടുംബത്തിന്റെയും അനുചരന്മാരുടെയും മേൽ അല്ലാഹുവിന്റെ സ്വലാത്തും സലാമും ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ.

(1) തൗഹീദ്: ആത്മാക്കൾ സംസ്കരിക്കപ്പെടുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനം

ഏതൊരു കാര്യത്തിന് വേണ്ടിയാണോ അല്ലാഹു നമ്മെ സൃഷ്ടിക്കുകയും നമുക്ക് ജീവൻ/ഉണ്മ നൽകുകയും ചെയ്തത് അതാണ് തൗഹീദ് (ഏകദൈവാരാധന). അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ﻭَﻣَﺎ ﺧَﻠَﻘْﺖُ ٱﻟْﺠِﻦَّ ﻭَٱﻹِْﻧﺲَ ﺇِﻻَّ ﻟِﻴَﻌْﺒُﺪُﻭﻥِ

ജിന്നുകളെയും മനുഷ്യരെയും എന്നെ ആരാധിക്കുവാന്‍ വേണ്ടിയല്ലാതെ ഞാന്‍ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടില്ല.(ഖു൪ആന്‍ :51/56)

പ്രവാചകന്മാരുടെയും ദൂതന്മാരുടെയും പ്രബോധനത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവും ഇതുതന്നെയായിരുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ﻭَﻟَﻘَﺪْ ﺑَﻌَﺜْﻨَﺎ ﻓِﻰ ﻛُﻞِّ ﺃُﻣَّﺔٍ ﺭَّﺳُﻮﻻً ﺃَﻥِ ٱﻋْﺒُﺪُﻭا۟ ٱﻟﻠَّﻪَ ﻭَٱﺟْﺘَﻨِﺒُﻮا۟ٱﻟﻄَّٰﻐُﻮﺕَ ۖ

തീര്‍ച്ചയായും ഓരോ സമുദായത്തിലും നാം ദൂതനെ നിയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. നിങ്ങള്‍ അല്ലാഹുവെ ആരാധിക്കുകയും, ദുര്‍മൂര്‍ത്തികളെ വെടിയുകയും ചെയ്യണം എന്ന് പ്രബോധനം ചെയ്യുന്നതിന് വേണ്ടി. (ഖു൪ആന്‍:16/36)

ഇസ്‌ലാം മതത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ ഒരു മനുഷ്യന് നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ട ആദ്യത്തെ കാര്യമാണ് തൗഹീദ്. അതുപോലെത്തന്നെ, അല്ലാഹുവിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്ന പ്രബോധകൻ ജനങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കേണ്ട ആദ്യത്തെ കാര്യവും ഇതുതന്നെയാണ്. നബിﷺ മുആദ് ബിൻ ജബൽ رضي الله عنه വിനെ യമനിലേക്ക് അയച്ചപ്പോൾ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

‏ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَى أَنْ يُوَحِّدُوا اللَّهَ تَعَالَى

വേദക്കാരായ ഒരു ജനതയിലേക്കാണ് താങ്കൾ ചെല്ലുന്നത്. അതിനാൽ അല്ലാഹുവിനെ ഏകനാക്കുക (തൗഹീദ്) എന്നതിലേക്കായിരിക്കണം താങ്കൾ അവരെ ആദ്യം ക്ഷണിക്കേണ്ടത്). [ബുഖാരി: 7372, സ്വഹീഹു മുസ്ലിം: 19].

തൗഹീദ് കൊണ്ടും ഈമാൻ (വിശ്വാസം) കൊണ്ടും തങ്ങളുടെ ആത്മാവിനെ സംസ്കരിക്കാത്തവർക്ക് അന്ത്യനാളിൽ കഠിനമായ ശിക്ഷയുണ്ടെന്ന് അല്ലാഹു മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَوَيْلٌ لِّلْمُشْرِكِينَ ‎﴿٦﴾‏ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلْـَٔاخِرَةِ هُمْ كَٰفِرُونَ ‎﴿٧﴾‏

ബഹുദൈവാരാധകര്‍ക്കാകുന്നു നാശം. സകാത്ത് നല്‍കാത്തവരും പരലോകത്തില്‍ വിശ്വാസമില്ലാത്തവരുമായ. (ഖുർആൻ :41/6-7)

ശൈഖുൽ ഇസ്‌ലാം ഇബ്‌നു തൈമിയ്യ رحمه الله ഈ ആയത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ ഇപ്രകാരം പറയുന്നു: “ഇവിടെ (സകാത്ത് എന്നത് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്) ഹൃദയം സംസ്കരിക്കപ്പെടുന്ന തൗഹീദും ഈമാനും ആകുന്നു. കാരണം, സത്യദൈവമല്ലാത്തതിനെയെല്ലാം (തന്റെ) ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ദൈവമെന്ന പദവിയിൽ നിന്ന് നിഷേധിക്കലും, സത്യദൈവത്തെ മാത്രം ഹൃദയത്തിൽ ദൈവമായി സ്ഥിരപ്പെടുത്തലും അതിൽ (തൗഹീദിൽ) അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇതാണ് ‘ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്’ (അല്ലാഹുവല്ലാതെ ആരാധനയ്ക്കർഹനായി ആരുമില്ല) എന്നതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം. ഇതാണ് ഹൃദയങ്ങൾ സംസ്കരിക്കപ്പെടുന്നതിന്റെ (തസ്‌കിയ) അടിസ്ഥാനം.” [മജ്മൂഉൽ ഫതാവ: 10/97].

ഇബ്‌നുൽ ഖയ്യിം رحمه الله പറയുന്നു: “സലഫുകളിൽ (മുൻഗാമികളിൽ) പെട്ട ഭൂരിഭാഗം മുഫസ്സിറുകളും (ഖുർആൻ വ്യാഖ്യാതാക്കൾ) അവർക്ക് ശേഷം വന്നവരും പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത് ഇപ്രകാരമാണ്: (ഈ ആയത്തിൽ സകാത്ത് എന്നത് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്) തൗഹീദാണ്; അതായത് ‘ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്’ എന്ന സാക്ഷ്യവചനം. അതുപോലെ ഹൃദയം സംസ്കരിക്കപ്പെടുന്ന ഈമാനും. അതാണ് എല്ലാ സംസ്കരണത്തിന്റെയും വളർച്ചയുടെയും അടിസ്ഥാനം…” [ഇഗാസത്തുല്ലഹ്ഫാൻ: 1/79].

തൗഹീദ് എന്നത് ആത്മാക്കൾ സംസ്കരിക്കപ്പെടുന്നതിന്റെയും ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നതിന്റെയും അടിസ്ഥാനമായിരിക്കുന്നതു പോലെത്തന്നെ, ശിർക്ക് എന്നത് ആത്മാക്കളെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ മലിനമാക്കുന്നതും നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നതുമായ കാര്യമാണ്. മാത്രമല്ല, അത് എല്ലാ സൽക്കർമ്മങ്ങളെയും നിഷ്ഫലമാക്കിക്കളയുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَلَقَدْ أُوحِىَ إِلَيْكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلْخَٰسِرِينَ

തീര്‍ച്ചയായും നിനക്കും നിന്‍റെ മുമ്പുള്ളവര്‍ക്കും സന്ദേശം നല്‍കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് ഇതത്രെ: (അല്ലാഹുവിന്‌) നീ പങ്കാളിയെ ചേര്‍ക്കുന്ന പക്ഷം തീര്‍ച്ചയായും നിന്‍റെ കര്‍മ്മം നിഷ്ഫലമായിപ്പോകുകയും തീര്‍ച്ചയായും നീ നഷ്ടക്കാരുടെ കൂട്ടത്തില്‍ ആകുകയും ചെയ്യും. (ഖു൪ആന്‍:39/65)

ശിർക്കിൽ (ബഹുദൈവാരാധനയിൽ) ആയിക്കൊണ്ട് മരണപ്പെടുന്നവന് അല്ലാഹു ഒരിക്കലും പൊറുത്തുകൊടുക്കുകയില്ല. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ﺇِﻥَّ ٱﻟﻠَّﻪَ ﻻَ ﻳَﻐْﻔِﺮُ ﺃَﻥ ﻳُﺸْﺮَﻙَ ﺑِﻪِۦ ﻭَﻳَﻐْﻔِﺮُ ﻣَﺎ ﺩُﻭﻥَ ﺫَٰﻟِﻚَ ﻟِﻤَﻦ ﻳَﺸَﺎٓءُ ۚ

തന്നോട് പങ്കുചേര്‍ക്കപ്പെടുന്നത് അല്ലാഹു ഒരിക്കലും പൊറുക്കുകയില്ല. അതൊഴിച്ചുള്ളതെല്ലാം അവന്‍ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവര്‍ക്ക് അവന്‍ പൊറുത്തു കൊടുക്കുന്നതാണ്‌.  (ഖു൪ആന്‍:4/48)

തന്നോട് പങ്കുചേർക്കുന്ന ഓരോരുത്തർക്കും അല്ലാഹു സ്വർഗ്ഗം നിഷിദ്ധമാക്കിയിരിക്കുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ﺇِﻧَّﻪُۥ ﻣَﻦ ﻳُﺸْﺮِﻙْ ﺑِﭑﻟﻠَّﻪِ ﻓَﻘَﺪْ ﺣَﺮَّﻡَ ٱﻟﻠَّﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ٱﻟْﺠَﻨَّﺔَ ﻭَﻣَﺄْﻭَﻯٰﻩُ ٱﻟﻨَّﺎﺭُ ۖ ﻭَﻣَﺎ ﻟِﻠﻈَّٰﻠِﻤِﻴﻦَ ﻣِﻦْ ﺃَﻧﺼَﺎﺭٍ

അല്ലാഹുവോട് വല്ലവനും പങ്കുചേര്‍ക്കുന്ന പക്ഷം തീര്‍ച്ചയായും അല്ലാഹു അവന്ന് സ്വര്‍ഗം നിഷിദ്ധമാക്കുന്നതാണ്‌. നരകം അവന്റെ വാസസ്ഥലമായിരിക്കുകയും ചെയ്യും. അക്രമികള്‍ക്ക് സഹായികളായി ആരും തന്നെയില്ല. (ഖു൪ആന്‍:5/72)

ഒരു അടിമ തൗഹീദ് സാക്ഷാത്കരിച്ചാൽ അവന് പൂർണ്ണമായ സംസ്കരണവും (തസ്‌കിയ), ഇഹത്തിലും പരത്തിലും പൂർണ്ണമായ മാർഗ്ഗദർശനവും (ഹിദായത്ത്) നിർഭയത്വവും (അംന്) ലഭിക്കുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَلَمْ يَلْبِسُوٓا۟ إِيمَٰنَهُم بِظُلْمٍ أُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمُ ٱلْأَمْنُ وَهُم مُّهْتَدُونَ

വിശ്വസിക്കുകയും തങ്ങളുടെ വിശ്വാസത്തില്‍ അന്യായം കൂട്ടിക്കലര്‍ത്താതിരിക്കുകയും ചെയ്തവരാരോ അവര്‍ക്കാണ് നിര്‍ഭയത്വമുള്ളത്. അവര്‍ തന്നെയാണ് നേര്‍മാര്‍ഗം പ്രാപിച്ചവര്‍. (ഖു൪ആന്‍: 6/82)

എപ്പോഴാണോ ഒരു അടിമ അല്ലാഹുവിന് കീഴ്പെടുന്നതും, അവനോടുള്ള സ്നേഹവും അല്ലാഹുവിന് മാത്രമായി നിഷ്കളങ്കമാക്കുന്നത്, അപ്പോൾ അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ശുദ്ധമാവുകയും സ്വീകാര്യമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. അവന്റെ ആത്മാവ് സംസ്കരിക്കപ്പെടുകയും നന്നാവുകയും ചെയ്യുന്നു. എപ്പോഴാണോ അവൻ അതിൽ ശിർക്കിന്റെ അംശങ്ങൾ കൂട്ടിക്കലർത്തുന്നത്, അതിനനുസരിച്ച് അവന്റെ ആത്മാവിൽ മാലിന്യവും (ദനസ്) അശുദ്ധിയും (തദ്‌സിയ) കടന്നുകൂടുന്നു. അതുകൊണ്ട്, തൗഹീദ് സാക്ഷാത്കരിക്കാതെയും, ആരാധനകൾ അല്ലാഹുവിന് മാത്രമായി ചുരുക്കാതെയും, കർമ്മങ്ങൾ അവന് മാത്രമായി നിഷ്കളങ്കമാക്കാതെയും ആത്മാവിന്റെ സംസ്കരണം സാധ്യമല്ല. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

أَلَا لِلَّهِ ٱلدِّينُ ٱلْخَالِصُ

അറിയുക: അല്ലാഹുവിനു മാത്രമാകുന്നു നിഷ്‌കളങ്കമായ കീഴ്‌വണക്കം.) (ഖുർആൻ:39/3)

അതുപോലെ, ശിർക്കിന്റെ എല്ലാ രൂപങ്ങളിൽ നിന്നും ആത്മാവിനെ മോചിപ്പിക്കാതെയും, തൗഹീദിന് എതിരാവുന്നതോ അതിനെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നതോ ആയ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിൽ നിന്നും അതിനെ ശുദ്ധീകരിക്കാതെയും ആത്മാവിന്റെ സംസ്കരണം സാധ്യമാവുകയില്ല.

(2) പ്രാർത്ഥന: ആത്മസംസ്കരണത്തിന്റെ താക്കോൽ

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : لَيْسَ شَيْءٌ أَكْرَمَ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى مِنَ الدُّعَاءِ

നബിﷺ പറഞ്ഞു: അല്ലാഹുവിന് പ്രാർത്ഥനയേക്കാൾ ആദരണീയമായ മറ്റൊരു കാര്യവുമില്ല. [തിർമിദി: 3370, ഇബ്‌നുമാജ: 3829, സ്വഹീഹുൽ ജാമിഅ്:5392) 

പ്രാർത്ഥന എന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ അടുക്കൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ ആരാധനകളിൽ ഒന്നാണ്. കാരണം അതിൽ സ്വന്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അശക്തിയും (عجز), അല്ലാഹുവിനോടുള്ള ആവശ്യവും (ഇഫ്തിഖാർ), വിനയവും (തദല്ലുൽ), വിധേയത്വവും (ഇൻകിസാർ), അല്ലാഹുവിന്റെ ശക്തിയിലുള്ള അംഗീകാരവും, അവന്റെ കഴിവും, അവന്റെ ഐശ്വര്യവും, അവൻ ഐശ്വര്യം നൽകുന്നവനാണെന്ന ബോധവും, അവന്റെ വലിപ്പവും, അവന്റെ ശത്രുക്കളുടെ അഹങ്കാരം തകർക്കുന്നവനാണ് അവനെന്ന ബോധ്യവുമെല്ലാം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അവന്റെ ഇഷ്ടദാസന്മാരുടെയും ഔലിയാക്കളുടെയും കാര്യം പറയേണ്ടതില്ലല്ലോ. [മിർഖാത്തുൽ മഫാതീഹ്: 4/1527-1528 കാണുക].

നന്മയുടെ വാതിലുകൾ തുറക്കുന്നതിൽ പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് വലിയ സ്വാധീനമുണ്ട്. ശൈഖുൽ ഇസ്‌ലാം ഇബ്‌നു തൈമിയ്യ رحمه الله, അബുൽ ഖാസിം അൽ-മഗ്‌രിബിക്ക് നൽകിയ ഉപദേശത്തിൽ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: “അവൻ പ്രാർത്ഥന അധികരിപ്പിക്കട്ടെ. കാരണം അതാണ് എല്ലാ നന്മയുടെയും താക്കോൽ.” [മജ്മൂഉൽ ഫതാവ: 10/661].

ഇഹത്തിലും പരത്തിലുമായി നിന്റെ ആത്മാവിന് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാ നന്മകളും നീ അല്ലാഹുവിനോട് ചോദിക്കുക. അത് നേടിയെടുക്കാൻ അവനിലേക്ക് അഭയം തേടുക. തന്നോട് പ്രാർത്ഥിക്കുകയും തന്നിലേക്ക് അഭയം തേടുകയും ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഉത്തരം നൽകുമെന്ന് അല്ലാഹു വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ﻭَﻗَﺎﻝَ ﺭَﺑُّﻜُﻢُ ٱﺩْﻋُﻮﻧِﻰٓ ﺃَﺳْﺘَﺠِﺐْ ﻟَﻜُﻢْ ۚ

നിങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു: നിങ്ങള്‍ എന്നോട് പ്രാര്‍ത്ഥിക്കൂ. ഞാന്‍ നിങ്ങള്‍ക്ക് ഉത്തരം നല്‍കാം. (ഖു൪ആന്‍: 40/60)

അമീറുൽ മുഅ്മിനീൻ ഉമർ ബ്നു ഖത്വാബ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: “ഞാൻ പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ഉത്തരം ലഭിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചോർത്ത് ആകുലപ്പെടുന്നില്ല. മറിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കാൻ സാധിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നത്. എനിക്ക് പ്രാർത്ഥിക്കാൻ തോന്നിപ്പിക്കപ്പെട്ടാൽ, അതോടൊപ്പം ഉത്തരവുമുണ്ടാകും.” [ഇബ്‌നു തൈമിയ്യ മജ്മൂഉൽ ഫതാവയിലും (1938), ഇഖ്തിളാഇലും (2/229), ഇബ്‌നുൽ ഖയ്യിം മദാരിജിലും (3/103), അൽ ഫവാഇദിലും (പേജ്: 97) ഇത് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്].

മുത്വരിഫ് ബിൻ അബ്ദുല്ല رحمه الله പറഞ്ഞു: “എന്താണ് നന്മയുടെ ആകെത്തുക എന്ന് ഞാൻ ചിന്തിച്ചുനോക്കി. അപ്പോൾ നന്മയെന്നത് ധാരാളമുണ്ട്; നോമ്പ്, നമസ്കാരം എന്നിങ്ങനെ. എന്നാൽ അതെല്ലാം അല്ലാഹുവിന്റെ കയ്യിലാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ കയ്യിലുള്ള ഒരു കാര്യം, നീ അവനോട് ചോദിച്ച് അവൻ നിനക്ക് നൽകുകയല്ലാതെ നിനക്ക് നേടിയെടുക്കാൻ കഴിയില്ല. അപ്പോൾ നന്മയുടെ ആകെത്തുക എന്നത് ‘ദുആ’ (പ്രാർത്ഥന) ആകുന്നു.” [ഇമാം അഹ്‌മദ് ‘അസ്സുഹ്ദിൽ’ (1344) ഉദ്ധരിച്ചത്].

ആത്മസംസ്കരണത്തിന്റെ (തസ്‌കിയ) വിഷയത്തിൽ, റസൂൽﷺ തന്റെ പ്രാർത്ഥനയിൽ ഇപ്രകാരം പറയാറുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്:

اللَّهُمَّ آتِ نَفْسِي تَقْوَاهَا، وَزَكِّهَا أَنْتَ خَيْرُ مَنْ زَكَّاهَا، أَنْتَ وَلِيُّهَا وَمَوْلَاهَا

അല്ലാഹുവേ, എന്റെ ആത്മാവിന് നീ അതിന്റെ തഖ്‌വ (സൂക്ഷ്മത) നൽകേണമേ. അതിനെ നീ സംസ്കരിക്കേണമേ. നീയാണ് അതിനെ സംസ്കരിക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമൻ. നീയാണ് അതിന്റെ രക്ഷാധികാരിയും യജമാനനും. [സ്വഹീഹു മുസ്ലിം: 2722].

ആത്മാവുകളുടെ സംസ്കരണം അദൃശ്യകാര്യങ്ങൾ അറിയുന്നവനായ അല്ലാഹുവിന്റെ കയ്യിലാണെന്നും, അതിലേക്കുള്ള ഏറ്റവും വലിയ താക്കോൽ അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനയും (ദുആ), അവനിലേക്കുള്ള ആവശ്യവുമാണെന്നും (ഇഫ്തിഖാർ) ഈ പ്രാർത്ഥനയിൽ സൂചനയും ഉണർത്തലുമുണ്ട്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ നബിﷺ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രാർത്ഥിച്ചിരുന്നത് ഇപ്രകാരമായിരുന്നു:

يَا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ

ഹൃദയങ്ങളെ മറിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവനേ, എന്റെ ഹൃദയത്തെ നിന്റെ ദീനിൽ നീ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തേണമേ. (തിർമിദി: 3522, സിൽസിലത്തു സ്വഹീഹ:2091) 

ഒരു അടിമയുടെ ഹൃദയം അല്ലാഹുവിൽ ഏകാഗ്രമാവുകയും, അവന്റെ ആവശ്യവും ദാരിദ്ര്യവും (അല്ലാഹുവിനോട് മാത്രമാണെന്നത്) സത്യസന്ധമാവുകയും, അവന്റെ പ്രതീക്ഷ ശക്തമാവുകയും, ഉത്തരം ലഭിക്കാൻ ധൃതി കാണിക്കാതിരിക്കുകയും, പുണ്യകരമായ സമയങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്താൽ അവന്റെ പ്രാർത്ഥന തള്ളപ്പെടുകയേ ഇല്ല.
പ്രാർത്ഥിക്കാൻ നിന്നെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സഹായിക്കുന്ന കാര്യം, നിന്റെ ആത്മാവിന്റെ സംസ്കരണം (സകാത്ത്) അല്ലാഹുവിന്റെ മാത്രം കയ്യിലാണെന്ന അറിവാണ്. അല്ലാഹു അവൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവരെ സംസ്കരിക്കുന്നു. കാര്യങ്ങളെല്ലാം അവനിലാണ്, അവന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തിന് കീഴിലാണ്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

بَلِ ٱللَّهُ يُزَكِّى مَن يَشَآءُ

എന്നാല്‍ അല്ലാഹു അവന്‍ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവരെ പരിശുദ്ധരാക്കുന്നു. (ഖുർആൻ:4/49)

وَلَوْلَا فَضْلُ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُۥ مَا زَكَىٰ مِنكُم مِّنْ أَحَدٍ أَبَدًا وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يُزَكِّى مَن يَشَآءُ ۗ

നിങ്ങളുടെ മേല്‍ അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹവും കാരുണ്യവും ഇല്ലായിരുന്നെങ്കില്‍ നിങ്ങളില്‍ ഒരാളും ഒരിക്കലും (പാപങ്ങളില്‍ നിന്ന്‌) മുക്തമാവുമായിരുന്നില്ല. പക്ഷെ അല്ലാഹു താന്‍ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവരെ വിശുദ്ധരാക്കുന്നു. (ഖു൪ആന്‍: 24/21)

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനമായ مَا زَكَى مِنكُم (നിങ്ങളില്‍ ഒരാളും ഒരിക്കലും മുക്തമാവുമായിരുന്നില്ല) എന്നതിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ ഇബ്‌നു അബ്ബാസ് رضى الله عنه പറയുന്നു: “സൃഷ്ടികളിൽ ഒരാൾക്കും തനിക്ക് ഉപകരിക്കുന്ന ഒരു നന്മയിലേക്കും വഴികണ്ടെത്താൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല. അതുപോലെത്തന്നെ, തന്നിൽ നിന്ന് തടുത്തുനിർത്തേണ്ട ഒരു തിന്മയിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നില്ല (അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹമില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ).” അതായത്: അതെല്ലാം അല്ലാഹുവിന്റെ മാത്രം ഔദാര്യം കൊണ്ടാണ്. [ഇബ്‌നു അബീ ഹാതിം തഫ്സീറിൽ ഉദ്ധരിച്ചത്: 8/2553].

ബറാഅ് ബിൻ ആസിബ് رضى الله عنه പറയുന്നു: ഖൻദഖ് യുദ്ധ ദിവസം നബിﷺ മണ്ണ് ചുമക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അങ്ങനെ അവിടുത്തെ വയർ പൊടിപിടിച്ചു. അവിടുന്ന് ഇപ്രകാരം പാടുന്നുണ്ടായിരുന്നു:

وَاللَّهِ لَوْلَا اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَا، وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا

അല്ലാഹുവാണ് സത്യം, അല്ലാഹു ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ നാം സന്മാർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുമായിരുന്നില്ല. നാം ദാനധർമ്മം ചെയ്യുമായിരുന്നില്ല, നാം നമസ്കരിക്കുമായിരുന്നില്ല. [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി: 4104, സ്വഹീഹു മുസ്ലിം: 1803].

അപ്പോൾ ഹിദായത്തും (സന്മാർഗ്ഗം), ഈമാനും (വിശ്വാസം), എല്ലാ നന്മകളും അല്ലാഹുവിന്റെ മാത്രം കയ്യിലാണ്. റസൂൽﷺ ഈ വിഷയം സ്വഹാബികളുടെ  മനസ്സുകളിൽ പാകുകയും, അത് നിരന്തരം ഉറപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അതിനാൽ നബിﷺ തന്റെ ഖുതുബകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നത് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞുകൊണ്ടായിരുന്നു:

مَنْ يَهْدِهِ اللهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ

ആരെ അല്ലാഹു സന്മാർഗ്ഗത്തിലാക്കുന്നുവോ അവനെ വഴികേടിലാക്കാൻ ആരുമില്ല. ആരെ അവൻ വഴികേടിലാക്കുന്നുവോ അവനെ നേർവഴിയിലാക്കാനും ആരുമില്ല. (മുസ്ലിം: 868, അബൂദാവൂദ്:1097, തിർമിദി:1105, നസാഇ:3277) 

ഈ അടിസ്ഥാന തത്വം ആത്മാവിനെ സംസ്കരിക്കുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ വാതിലുകളിൽ ഒന്നാണ്. തന്റെ ആത്മാവിന്റെ നന്മയും സംസ്കരണവും ചൊവ്വായ നിലനിൽപ്പുമെല്ലാം അല്ലാഹുവിന്റെ കയ്യിലാണെന്ന് ആരെങ്കിലും അറിഞ്ഞാൽ; അവൻ അല്ലാഹുവിലേക്ക് അഭയം തേടുകയും, പ്രാർത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി അവന്റെ വാതിലിലേക്ക് തിരിയുകയും ചെയ്യും. തന്റെ ആത്മാവിന്റെ സംസ്കരണവും, ഇഹത്തിലും പരത്തിലുമുള്ള വിജയവും രക്ഷയും അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുവാനായി, പ്രതീക്ഷയോടും ആഗ്രഹത്തോടും കൂടി അവൻ പ്രാർത്ഥിക്കും.

(3) വിശുദ്ധ ഖുർആൻ: ആത്മസംസ്കരണത്തിന്റെ ഉറവിടവും സ്രോതസ്സും

لَقَدْ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِّنْ أَنفُسِهِمْ يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ.

തീര്‍ച്ചയായും സത്യവിശ്വാസികളില്‍ അവരില്‍ നിന്ന് തന്നെയുള്ള ഒരു ദൂതനെ നിയോഗിക്കുക വഴി അല്ലാഹു മഹത്തായ അനുഗ്രഹമാണ് അവര്‍ക്ക് നല്‍കിയിട്ടുള്ളത്. അല്ലാഹുവിന്റെ ദൃഷ്ടാന്തങ്ങള്‍ അവര്‍ക്ക് ഓതിക്കേള്‍പിക്കുകയും അവരെ സംസ്‌കരിക്കുകയും അവര്‍ക്കു കിതാബും (വേദഗ്രന്ഥവും) ഹിക്മതും (ജ്ഞാനവും) പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന (ഒരു ദൂതനെ). (ഖു൪ആന്‍:3/164)

ആത്മാവ് സംസ്കരിക്കപ്പെടാനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ മാർഗ്ഗം വിശുദ്ധ ഖുർആൻ ആകുന്നു. അതാണ് ആത്മസംസ്കരണത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥവും, അതിന്റെ ഉറവിടവും (മൻബഅ്), അതിന്റെ സ്രോതസ്സും (മഈൻ), അതിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രവും. അതിനാൽ ആരെങ്കിലും തന്റെ ആത്മാവിന് സംസ്കരണം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അവൻ അത് അല്ലാഹുവിന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിൽ അന്വേഷിക്കട്ടെ.

അബ്ദുല്ലാഹി ബിൻ അബ്ബാസ് رضي الله عنه പറഞ്ഞു: “ഖുർആൻ പിൻപറ്റുന്നവന്, ദുനിയാവിൽ വഴിതെറ്റുകയില്ലെന്നും പരലോകത്ത് നിർഭാഗ്യവാനാവുകയില്ലെന്നും അല്ലാഹു ഉറപ്പുനൽകിയിരിക്കുന്നു.” ശേഷം അദ്ദേഹം ഈ വചനം പാരായണം ചെയ്തു:

فَمَنِ ٱتَّبَعَ هُدَاىَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَىٰ

അപ്പോള്‍ എന്‍റെ മാര്‍ഗദര്‍ശനം ആര് പിന്‍പറ്റുന്നുവോ അവന്‍ പിഴച്ച് പോകുകയില്ല, കഷ്ടപ്പെടുകയുമില്ല. (ഖു൪ആന്‍ :20/123) (ത്വബ്‌രി)

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدْ جَآءَتْكُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَشِفَآءٌ لِّمَا فِى ٱلصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ

മനുഷ്യരേ, നിങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിങ്കല്‍ നിന്നുള്ള സദുപദേശവും മനസ്സുകളിലുള്ള (രോഗത്തിന്) ശമനവും നിങ്ങള്‍ക്ക് വന്നുകിട്ടിയിരിക്കുന്നു. സത്യവിശ്വാസികള്‍ക്ക് മാര്‍ഗദര്‍ശനവും കാരുണ്യവും (വന്നുകിട്ടിയിരിക്കുന്നു). (ഖു൪ആന്‍:10/57)

ഇബ്‌നുൽ ഖയ്യിം رحمه الله പറയുന്നു: ശാരീരികവും മാനസികവുമായ എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും, ഇഹലോകത്തെയും പരലോകത്തെയും എല്ലാ പ്രയാസങ്ങൾക്കുമുള്ള പരിപൂർണ്ണമായ ശമനമാണ് ഖുർആൻ. [സാദുൽ മആദ്: 4/520]

ٱﻟَّﺬِﻳﻦَ ءَاﺗَﻴْﻨَٰﻬُﻢُ ٱﻟْﻜِﺘَٰﺐَ ﻳَﺘْﻠُﻮﻧَﻪُۥ ﺣَﻖَّ ﺗِﻼَﻭَﺗِﻪِۦٓ ﺃُﻭ۟ﻟَٰٓﺌِﻚَ ﻳُﺆْﻣِﻨُﻮﻥَ ﺑِﻪِۦ ۗ

നാം ഈ വേദഗ്രന്ഥം നല്‍കിയത് ആര്‍ക്കാണോ അവരത് പാരായണത്തിന്റെ മുറപ്രകാരം പാരായണം ചെയ്യുന്നു. അവരതില്‍ വിശ്വസിക്കുന്നു. (ഖു൪ആന്‍:2/121)

വേദഗ്രന്ഥം പാരായണം ചെയ്യേണ്ട മുറപ്രകാരം പാരായണം ചെയ്യുക (تلاوة الكتاب حق التلاوة) എന്നത് കൊണ്ടുദ്ദേശിക്കുന്നത്: അത് പാരായണം ചെയ്യലും, മനഃപാഠമാക്കലും, ആശയം മനസ്സിലാക്കലും, അതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കലും (തദബ്ബുർ), അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കലും ആകുന്നു. സ്വഹാബികളും താബിഉകളും അതിനെ അപ്രകാരമാണ് വിശദീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്.

ഇബ്‌നു മസ്ഊദ് رضي الله عنه പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളിൽ പെട്ട ഒരാൾ പത്ത് ആയത്തുകൾ പഠിച്ചാൽ, അതിന്റെ ആശയങ്ങളും അതിൽ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണമെന്നും മനസ്സിലാക്കാതെ അവ മുന്നോട്ട് പോകുമായിരുന്നില്ല. (ത്വബ്‌രി)

അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാതെയോ, അതിൽ വന്ന കാര്യങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കാതെയോ ഖുർആൻ പാരായണം ചെയ്യുന്നത് ‘യഥാർത്ഥമായ പാരായണം’ (തിലാവത്ത് ബി ഹഖിൻ) ആയി പരിഗണിക്കപ്പെടുകയില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഫുദൈൽ ബിൻ ഇയാദ് رحمه الله ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്: “ഖുർആൻ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത് അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ്. എന്നാൽ ജനങ്ങൾ അതിന്റെ പാരായണത്തെ മാത്രം ഒരു ജോലിയായി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.” [ആജുരി ‘അഖ്‌ലാഖു ഹമലതിൽ ഖുർആനിൽ’ (പേജ്: 41) ഉദ്ധരിച്ചത്].

അല്ലാഹു ഒരു അടിമയ്ക്ക് ഖുർആൻ പാരായണം ചെയ്യാനും, അത് ചിന്തിച്ചു പഠിക്കുവാനും (തദബ്ബുർ), അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാൻ സ്വന്തത്തോട് പോരാടുവാനും (മുജാഹദ) സൗഭാഗ്യം നൽകിയാൽ, അവന് ആത്മസംസ്കരണത്തിൽ നിന്ന് വലിയൊരു വിഹിതം ലഭിച്ചുകഴിഞ്ഞു.

(4) മാതൃകയും നേതാവും സ്വീകരിക്കൽ

لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِى رَسُولِ ٱللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُوا۟ ٱللَّهَ وَٱلْيَوْمَ ٱلْـَٔاخِرَ وَذَكَرَ ٱللَّهَ كَثِيرًا

തീര്‍ച്ചയായും നിങ്ങള്‍ക്ക് അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതനില്‍ ഉത്തമമായ മാതൃകയുണ്ട്. അതായത് അല്ലാഹുവെയും അന്ത്യദിനത്തെയും പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയും അല്ലാഹുവെ ധാരാളമായി ഓര്‍മിക്കുകയും ചെയ്തു വരുന്നവര്‍ക്ക്. (ഖു൪ആന്‍:33/21)

ഇബ്‌നു കസീർ رحمه الله പറഞ്ഞു: റസൂലുള്ളാഹിﷺയുടെ വാക്കുകളിലും, പ്രവർത്തികളിലും, അവസ്ഥകളിലും അവിടുത്തെ മാതൃകയാക്കുക എന്ന കാര്യത്തിൽ ഈ വചനം ഒരു വലിയ അടിസ്ഥാന പ്രമാണമാണ്. [തഫ്സീർ ഇബ്‌നു കസീർ: 11/133].

ഹസൻ അൽ ബസ്വരി رحمه الله പറഞ്ഞു: നബിﷺയുടെ കാലഘട്ടത്തിൽ ചില ആളുകൾ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: “ഓ മുഹമ്മദ്, നിശ്ചയമായും ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നു.” അപ്പോൾ അല്ലാഹു ഈ വചനം ഇറക്കിക്കൊടുത്തു:

ﻗُﻞْ ﺇِﻥ ﻛُﻨﺘُﻢْ ﺗُﺤِﺒُّﻮﻥَ ٱﻟﻠَّﻪَ ﻓَﭑﺗَّﺒِﻌُﻮﻧِﻰ ﻳُﺤْﺒِﺒْﻜُﻢُ ٱﻟﻠَّﻪُ ﻭَﻳَﻐْﻔِﺮْ ﻟَﻜُﻢْ ﺫُﻧُﻮﺑَﻜُﻢْ ۗ

(നബിയേ) പറയുക: നിങ്ങള്‍ അല്ലാഹുവെ സ്നേഹിക്കുന്നുണ്ടെങ്കില്‍ എന്നെ നിങ്ങള്‍ പിന്തുടരുക. എങ്കില്‍ അല്ലാഹു നിങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുകയും നിങ്ങളുടെ പാപങ്ങള്‍ പൊറുത്തുതരികയും ചെയ്യുന്നതാണ്‌. (ഖു൪ആന്‍ : 3/31) (ത്വബ്‌രി)

റസൂലുള്ളാഹിﷺയെ പിൻപറ്റലും (ഇത്തിബാഅ്), അവിടുത്തെ മാതൃകയാക്കലും (തഅസ്സി) അല്ലാഹുവിനോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ സത്യസന്ധതയ്ക്കുള്ള തെളിവാണ്. കാരണം, നബിﷺയെ പിൻപറ്റുന്നതും മാതൃകയാക്കുന്നതും, അവിടുത്തെ ചൊവ്വായ പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നതുമാണ് യഥാർത്ഥ ആത്മസംസ്കരണം (അയ്നുത്തസ്‌കിയ). റസൂൽﷺ കൊണ്ടുവന്ന മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയല്ലാതെ അതിലേക്ക് (സംസ്കരണത്തിലേക്ക്) എത്തിച്ചേരാൻ സാധ്യമല്ല.

ഓരോ കാലഘട്ടത്തിലുമുള്ള പിഴച്ചവരായ നേതാക്കന്മാർ (അഇമ്മത്തു ളലാൽ) വെറുക്കപ്പെട്ട പല പുതിയ മാർഗ്ഗങ്ങളും (ത്വരീഖത്തുകൾ) നിർമ്മിച്ചുണ്ടാക്കുന്നു. അത് ആത്മാവിനെ സംസ്കരിക്കുമെന്നും, ഹൃദയങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുമെന്നും, അല്ലാഹുവിനോടുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുമെന്നും തുടങ്ങി പലതും അവർ ജല്പിക്കുന്നു. ജമാഅത്തുകളിൽ (മുസ്‌ലിം സമൂഹത്തിൽ) നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുവാനും, ഇരുണ്ട സ്ഥലങ്ങളിൽ ഏകാന്തവാസം (ഖൽവത്ത്) ഇരിക്കുവാനും, ചില പ്രത്യേക ദിക്റുകളും പദങ്ങളും ആവർത്തിച്ചാവർത്തിച്ചു ചൊല്ലുവാനും അവർ ഉപദേശിക്കുന്നു. അത് ആത്മാവിനെ സംസ്കരിക്കുമെന്നും വളർത്തുമെന്നും അവർ വാദിക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം ബാതിലായ (മിഥ്യയായ) വാദങ്ങളാണ്.

പണ്ഡിതനായ ഇബ്‌നുൽ ഖയ്യിം رحمه الله പറയുന്നു: “ആത്മാവിന്റെ സംസ്കരണം എന്നത് ശരീരത്തിന്റെ ചികിത്സയേക്കാൾ പ്രയാസമേറിയതും കഠിനവുമാണ്. ആരാണോ പ്രവാചകന്മാർ കൊണ്ടുവരാത്ത അഭ്യാസമുറകൾ (റിയാദ), കഠിനപരിശ്രമങ്ങൾ (മുജാഹദ), ഏകാന്തവാസങ്ങൾ (ഖൽവ) എന്നിവയിലൂടെ തന്റെ ആത്മാവിനെ സംസ്കരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്, അവൻ തന്റെ സ്വന്തം അഭിപ്രായത്തിനനുസരിച്ച് സ്വയം ചികിത്സ നടത്തുന്ന രോഗിയെപ്പോലെയാണ്. ഒരു ഡോക്ടറുടെ അറിവിന്റെ അടുത്ത് എവിടെയാണ് ഇവന്റെ അഭിപ്രായം എത്തുക?! പ്രവാചകന്മാർ ഹൃദയങ്ങളുടെ ഡോക്ടർമാരാണ്. അവരുടെ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയല്ലാതെയും, അവരുടെ കൈകളിലൂടെയല്ലാതെയും ഹൃദയസംസ്കരണത്തിലേക്കും അതിന്റെ നന്മയിലേക്കും ഒരു വഴിയുമില്ല. അവർക്ക് (പ്രവാചകന്മാർക്ക്) പൂർണ്ണമായി കീഴ്പെടുന്നതിലൂടെയും (ഇൻഖിയാദ്) സമർപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയും (തസ്‌ലീം) മാത്രമേ അത് സാധ്യമാകൂ. അല്ലാഹുവിലാണ് സർവ്വ സഹായവും.” [മദാരിജുസ്സാലികീൻ: 2/300].

മാത്രമല്ല, നബി ﷺ യുടെ കല്പനയില്ലാത്ത എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും അതിന്റെ വക്താവിന്റെ മേൽ തള്ളപ്പെടുന്നതാണ്. നബിﷺ അരുളിയതുപോലെ:

مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ

നമ്മുടെ ഈ കാര്യത്തിൽ (മതത്തിൽ) ഇല്ലാത്ത ഒന്ന് ആരെങ്കിലും പ്രവർത്തിച്ചാൽ അത് തള്ളപ്പെടേണ്ടതാണ്. [മുസ്ലിം: 1718].

അതായത്, അത് പ്രവർത്തിച്ചവന്റെ മുഖത്തേക്ക് തന്നെ തിരിച്ചയക്കപ്പെടും.

ഇമാം സുഫ്‌യാൻ ബിൻ ഉയ്‌യയ്‌ന رحمه الله പറഞ്ഞു: നിശ്ചയമായും റസൂലുള്ളാഹിﷺയാണ് ഏറ്റവും വലിയ തുലാസ് (അൽ മീസാനുൽ അക്ബർ). അവിടുത്തെ സ്വഭാവം, ജീവിതരീതി, മാർഗ്ഗം എന്നിവയോടാണ് മറ്റു കാര്യങ്ങൾ ഒത്തുനോക്കേണ്ടത്. അതിനോട് യോജിക്കുന്നത് സത്യവും (ഹഖ്), അതിനോട് എതിരാവുന്നത് മിഥ്യയും (ബാതിൽ) ആകുന്നു. [ഖത്വീബ് അൽ ബഗ്ദാദി ‘അൽ ജാമിഅ് ലി അഖ്‌ലാഖി റാവി വ ആദാബി സ്സാമിഅ്’ (1/79) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ആമുഖത്തിൽ ഉദ്ധരിച്ചത്].

അതുകൊണ്ട്, ആത്മസംസ്കരണം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ നബി ﷺ യെ പിൻപറ്റുന്നതിനും, മാതൃകയാക്കുന്നതിനും വേണ്ടി സ്വന്തത്തോട് സമരം ചെയ്യലും, ആത്മാവിനെ സംസ്കരിക്കുമെന്ന് അതിന്റെ വക്താക്കൾ വാദിക്കുന്ന പുത്തൻ രീതികളെയും (മുഹ്ദസാത്ത്) ബിദ്അത്തായ മാർഗ്ഗങ്ങളെയും കരുതിയിരിക്കലും നിർബന്ധമാണ്.

(5) സംസ്കരണം: ശുദ്ധീകരിക്കലും അലങ്കരിക്കലും

ആത്മസംസ്കരണത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം എന്നത്, ആദ്യം ആത്മാവിനെ ‘ഒഴിവാക്കൽ’ (തഖ്‌ലിയ) ആണ്. അതായത് പുത്തൻ ആചാരങ്ങളിൽ നിന്നും, പാപങ്ങളിൽ നിന്നും, തെറ്റുകളിൽ നിന്നും അതിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുക. ശേഷം സൽക്കർമ്മങ്ങളും പുണ്യപ്രവൃത്തികളും കൊണ്ട് അതിനെ ‘അലങ്കരിക്കുക’ (തഹ്‌ലിയ). അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ﺧُﺬْ ﻣِﻦْ ﺃَﻣْﻮَٰﻟِﻬِﻢْ ﺻَﺪَﻗَﺔً ﺗُﻄَﻬِّﺮُﻫُﻢْ ﻭَﺗُﺰَﻛِّﻴﻬِﻢ ﺑِﻬَﺎ ﻭَﺻَﻞِّ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻢْ

അവരെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും , അവരെ സംസ്കരിക്കുകയും ചെയ്യാനുതകുന്ന ദാനം അവരുടെ സ്വത്തുകളില്‍ നിന്ന് നീ വാങ്ങുകയും, അവര്‍ക്കുവേണ്ടി (അനുഗ്രഹത്തിന്നായി) പ്രാര്‍ത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുക. (ഖു൪ആന്‍:9/103)

ഇവിടെ تُطَهَّرُهُمْ (നീ അവരെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും) എന്ന അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം തിന്മകളിൽ നിന്ന് അവരെ ശുദ്ധീകരിച്ച് ‘ഒഴിവാക്കുക’ (തഖ്‌ലിയ) എന്ന സ്ഥാനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. وَتُزَكِّيهِم (അവരെ സംസ്കരിക്കുകയും ചെയ്യും) എന്ന വചനം ശ്രേഷ്ഠതകൾ കൊണ്ടും നന്മകൾ കൊണ്ടും ‘അലങ്കരിക്കുക’ (തഹ്‌ലിയ) എന്ന സ്ഥാനത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സംസ്കരണത്തിന് (തസ്‌കിയ) മുമ്പ് ശുദ്ധീകരണത്തെ (തത്വഹീർ) പറഞ്ഞത്, അലങ്കരിക്കുന്നതിന് (തഹ്‌ലിയ) മുമ്പ് ഒഴിവാക്കണം (തഖ്‌ലിയ) എന്ന തത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്.

ആരെങ്കിലും തന്റെ ആത്മാവിന്റെ സംസ്കരണം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഹൃദയത്തെ നശിപ്പിക്കുകയും ഹിദായത്തിന്റെയും ഈമാനിന്റെയും പ്രകാശത്തെ തടയുകയും ചെയ്യുന്ന പാപങ്ങളിൽ നിന്നും തിന്മകളിൽ നിന്നും അവൻ ആദ്യം വിട്ടുനിൽക്കണം (ഇഖ്‌ലാഅ്). നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

إِنَّ العَبْدَ إِذَا أَخْطَأَ خَطِيئَةً نُكِتَتْ فِي قَلْبِهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ، فَإِذَا هُوَ نَزَعَ وَاسْتَغْفَرَ وَتَابَ سُقِلَ قَلْبُهُ، وَإِنْ عَادَ زِيدَ فِيهَا حَتَّى تَعْلُوَ قَلْبَهُ، وَهُوَ الرَّانُ الَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ: {كَلَّا بَلْ رَانَ عَلَى قُلُوبِهِم مَّا كَانُوا يَكْسِبُونَ}

ഒരു അടിമ ഒരു തെറ്റ് ചെയ്താൽ അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു കറുത്ത പുള്ളി വീഴുന്നു. അവൻ അതിൽ നിന്ന് പിന്മാറുകയും, പാപമോചനം തേടുകയും, തൗബ ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ അവന്റെ ഹൃദയം മിനുക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അവൻ വീണ്ടും (തെറ്റിലേക്ക്) മടങ്ങിയാൽ, അത് അവന്റെ ഹൃദയത്തെ മൂടുന്നതുവരെ ആ പുള്ളി വർദ്ധിക്കുന്നു. അതാണ് അല്ലാഹു  പറഞ്ഞ ‘റാൻ’ (കറ): {അല്ല, പക്ഷെ, അവര്‍ പ്രവര്‍ത്തിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നത് അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളില്‍ കറപിടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു (മുത്വഫ്ഫിഫീൻ: 14)} [തിർമിദി: 3334. സ്വഹീഹുൽ ജാമിഅ്:1670)

പിന്നീട്, ആത്മാവ് സംസ്കരിക്കപ്പെടുന്ന സൽക്കർമ്മങ്ങൾ അധികരിപ്പിക്കുവാൻ വേണ്ടി അവൻ സ്വന്തത്തോട് പോരാടണം. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَٱلَّذِينَ جَٰهَدُوا۟ فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا ۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَمَعَ ٱلْمُحْسِنِينَ ‎

നമ്മുടെ കാര്യത്തില്‍ ജിഹാദ് (ധര്‍മ്മസമരം) ചെയ്തവരാരോ അവര്‍ക്ക് നമ്മുടെ വഴികള്‍ നാം കാണിച്ചുകൊടുക്കുക തന്നെ ചെയ്യും. തീര്‍ച്ചയായും അല്ലാഹു സദ്‌വൃത്തരോടൊപ്പമാകുന്നു.) (ഖു൪ആന്‍:29/69)

ശൈഖുൽ ഇസ്‌ലാം ഇബ്‌നു തൈമിയ്യ رحمه الله പറഞ്ഞു: തസ്‌കിയ (സംസ്കരണം) എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനം വളർച്ചയും, ബറക്കത്തും, നന്മയിലുള്ള വർദ്ധനവുമാണെങ്കിലും, തിന്മയെ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ അത് ലഭിക്കുകയുള്ളൂ. അതുകൊണ്ട് ‘തസ്‌കിയ’ എന്നത് ഇതിനെയും (നന്മയെ വർദ്ധിപ്പിക്കൽ) അതിനെയും (തിന്മയെ നീക്കം ചെയ്യൽ) ഒരുമിച്ച് കൂട്ടുന്നു. [മജ്മൂഉൽ ഫതാവ: 10/97].

ശൈഖ് അസ്സഅ്ദി رحمه الله “അങ്ങനെയല്ല, അല്ലാഹു താന്‍ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവരെ പരിശുദ്ധരാക്കുന്നു” (بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَن يَشَاءُ) [അന്നിസാഅ്: 49] എന്ന വചനത്തിന്റെ വിശദീകരണത്തിൽ പറയുന്നു: “അതായത്: മോശമായ സ്വഭാവങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ടും (തഖ്‌ലിയ), നല്ല ഗുണങ്ങളെക്കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുകൊണ്ടും (തഹ്‌ലിയ), ഈമാനിലൂടെയും സൽക്കർമ്മങ്ങളിലൂടെയും (അല്ലാഹു അവരെ പരിശുദ്ധരാക്കുന്നു).” [തയ്സീറുൽ കരീമി റഹ്മാൻ: പേജ് 182].

(6) ആത്മസംസ്കരണത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകുന്നതും, പുണ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നതും, തിന്മകളിൽ വീഴ്ത്തുന്നതുമായ പഴുതുകൾ അടക്കുക

സൗഭാഗ്യം ലഭിച്ച ഒരു അടിമ, തന്റെ ആത്മാവിനെ മലിനമാക്കുകയും അശുദ്ധമാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പഴുതുകൾ അടക്കുവാൻ അതിയായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവനായിരിക്കും. ഒരു അടിമ തന്റെ ദീനിനെ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന്റെ ഗൗരവം വ്യക്തമാക്കുന്ന ഒരു ഉദാഹരണം സുന്നത്തിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്.
നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا، وَعَلَى جَنْبَتَيِ الصِّرَاطِ سُورَانِ فِيهِمَا أَبْوَابٌ مُفَتَّحَةٌ، وَعَلَى الْأَبْوَابِ سُتُورٌ مُرْخَاةٌ، وَعَلَى بَابِ الصِّرَاطِ دَاعٍ يَقُولُ: يَا أَيُّهَا النَّاسُ ادْخُلُوا الصِّرَاطَ جَمِيعًا، وَلَا تَتَعَرَّجُوا، وَدَاعٍ يَدْعُو مِنْ فَوْقِ الصِّرَاطِ، فَإِذَا أَرَادَ يَفْتَحُ شَيْئًا مِنْ تِلْكَ الْأَبْوَابِ قَالَ: وَيْحَكَ لَا تَفْتَحْهُ فَإِنَّكَ إِنْ تَفْتَحْهُ تَلِجْهُ، وَالصِّرَاطُ الْإِسْلَامُ، وَالسُّورَانِ حُدُودُ اللَّهِ، وَالْأَبْوَابُ الْمُفَتَّحَةُ مَحَارِمُ اللَّهِ، وَذَلِكَ الدَّاعِي عَلَى رَأْسِ الصِّرَاطِ كِتَابُ اللَّهِ، وَالدَّاعِي مِنْ فَوْقِ الصِّرَاطِ وَاعِظُ اللَّهِ فِي قَلْبِ كُلِّ مُسْلِمٍ

അല്ലാഹു ‘സ്വിറാത്തുൽ മുസ്തഖീമിന്’ (നേരായ പാത) ഒരു ഉദാഹരണം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു: പാതയുടെ ഇരുവശങ്ങളിലും രണ്ട് മതിലുകളുണ്ട്. അവയിൽ തുറന്നിട്ട വാതിലുകളുണ്ട്. ആ വാതിലുകളിൽ വിരിച്ചിട്ട തിരശീലകളുണ്ട്. പാതയുടെ കവാടത്തിൽ നിന്ന് ഒരാൾ വിളിച്ചു പറയുന്നു: “ഓ ജനങ്ങളേ, നിങ്ങളെല്ലാവരും ഈ പാതയിൽ പ്രവേശിക്കുക, നിങ്ങൾ വളഞ്ഞുപോകരുത്.” പാതയുടെ മുകളിൽ നിന്നും ഒരാൾ വിളിക്കുന്നുണ്ട്. (പാതയിലൂടെ പോകുന്ന) ആരെങ്കിലും ആ വാതിലുകളിൽ ഒന്ന് തുറക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ അദ്ദേഹം പറയും: “നിനക്ക് നാശം! അത് തുറക്കരുത്. നീ അത് തുറന്നാൽ അതിൽ പ്രവേശിച്ചുപോകും.” ആ പാത ഇസ്‌ലാമാണ്. രണ്ട് മതിലുകൾ അല്ലാഹുവിന്റെ അതിരുകളാണ്. തുറന്നിട്ട വാതിലുകൾ അല്ലാഹു നിഷിദ്ധമാക്കിയ കാര്യങ്ങളാണ് (ഹറാമുകൾ). പാതയുടെ തുടക്കത്തിൽ വിളിക്കുന്നയാൾ അല്ലാഹുവിന്റെ ഗ്രന്ഥമാണ് (ഖുർആൻ). പാതയുടെ മുകളിൽ നിന്ന് വിളിക്കുന്നയാൾ ഓരോ മുസ്‌ലിമിന്റെയും ഹൃദയത്തിലുള്ള അല്ലാഹുവിന്റെ ഉപദേശിയുമാണ്). [ഇമാം അഹ്‌മദ് ‘മുസ്നദിൽ’ (17634) ഉദ്ധരിച്ചത്].

ഹാഫിള് ഇബ്‌നു റജബ് അൽ-ഹംബലി رحمه الله പറഞ്ഞു: “ദുനിയാവിൽ വെച്ച് ആരെങ്കിലും പാതയിലെ ചൊവ്വായ നിലപാടിൽ (ഇസ്തിഖാമ) നിന്ന് പുറത്തുപോവുകയും, പാതയിലെ കർട്ടനുകളിലുള്ള നിഷിദ്ധമായ കാര്യങ്ങളുടെ (ഹറാമുകൾ) വാതിലുകൾ വലത്തോട്ടോ ഇടത്തോട്ടോ തുറക്കുകയും, അതിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്താൽ – അത് ദേഹേച്ഛകളാകട്ടെ (ശഹ്‌വത്ത്) അല്ലെങ്കിൽ സംശയങ്ങളാകട്ടെ (ശുബുഹത്ത്) – ആ പാതയിലുള്ള കൊളുത്തുകൾ വലത്തോട്ടും ഇടത്തോട്ടും അവനെ പിടികൂടും. ദുനിയാവിൽ വെച്ച് ഹറാമുകളുടെ വാതിലുകൾ തുറന്ന് അതിൽ പ്രവേശിച്ചതിന്റെ തോതനുസരിച്ചായിരിക്കും അത്.” [മജ്മൂഉ റസാഇലി ഇബ്‌നി റജബ്: പേജ് 206].

قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا۟ مِنْ أَبْصَٰرِهِمْ وَيَحْفَظُوا۟ فُرُوجَهُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَزْكَىٰ لَهُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُۢ بِمَا يَصْنَعُونَ

(നബിയേ,) നീ സത്യവിശ്വാസികളോട് അവരുടെ ദൃഷ്ടികള്‍ താഴ്ത്തുവാനും, ഗുഹ്യാവയവങ്ങള്‍ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുവാനും പറയുക. അതാണ് അവര്‍ക്ക് ഏറെ പരിശുദ്ധമായിട്ടുള്ളത്‌. തീര്‍ച്ചയായും അല്ലാഹു അവര്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നതിനെപ്പറ്റി സൂക്ഷ്മമായി അറിയുന്നവനാകുന്നു. (ഖുർആൻ:24/30)

അബൂ ഹയ്യാൻ അൽ-അന്ദുലൂസി رحمه الله പറഞ്ഞു: “ഗുഹ്യവയവങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ദൃഷ്ടി താഴ്ത്തുന്നതിനെ (അല്ലാഹു) മുൻഗണന നൽകി. കാരണം നോട്ടം വ്യഭിചാരത്തിന്റെ ദൂതനും, പാപത്തിന്റെ വഴികാട്ടിയുമാണ്. അതുകൊണ്ടുള്ള പരീക്ഷണം വളരെ കഠിനവും അധികവുമാണ്.” [അൽ ബഹ്‌റുൽ മുഹീത്വ്: 8/33].

ശൈഖ് അസ്സഅ്ദി رحمه الله പറഞ്ഞു: “ആരെങ്കിലും തന്റെ ഗുഹ്യവയവത്തെയും ദൃഷ്ടിയെയും കാത്തുസൂക്ഷിച്ചാൽ, നീചവൃത്തികളിലേർപ്പെടുന്നവർ മലിനമാകുന്ന അഴുക്കുകളിൽ നിന്ന് അവൻ ശുദ്ധിയാവുന്നു. നിഷിദ്ധമായ കാര്യങ്ങൾ (ഹറാമുകൾ) ഉപേക്ഷിച്ചതു കാരണം അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ സംസ്കരിക്കപ്പെടുന്നു. ആ ഹറാമുകളിലേക്കാകട്ടെ മനസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുകയും ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ആരെങ്കിലും അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി എന്തെങ്കിലും ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അല്ലാഹു അവന് അതിനേക്കാൾ ഉത്തമമായത് പകരം നൽകുന്നതാണ്.” [തയ്സീറുൽ കരീമി റഹ്മാൻ: പേജ് 566].

അതുകൊണ്ട്, ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഇസ്‌ലാം മെച്ചപ്പെട്ടതാവുന്നതിൽ പെട്ടതാണ്, തനിക്ക് ആവശ്യമില്ലാത്ത അനാവശ്യ സംസാരങ്ങളും, നോട്ടങ്ങളും മറ്റും ഉപേക്ഷിക്കുക എന്നത്.

ഇബ്‌നുൽ ഖയ്യിം رحمه الله പറഞ്ഞു: “മിക്ക പാപങ്ങളും ജനിക്കുന്നത് അനാവശ്യമായ സംസാരത്തിൽ നിന്നും നോട്ടത്തിൽ നിന്നുമാണ്. പിശാചിന്റെ ഏറ്റവും വിശാലമായ രണ്ട് പ്രവേശന കവാടങ്ങളാണ് അവ രണ്ടും. കാരണം, അവ രണ്ടിന്റെയും അവയവങ്ങൾ (നാവും കണ്ണും) ഒരിക്കലും മടുക്കുകയോ ക്ഷീണിക്കുകയോ ഇല്ല.” [ബദാഇഉൽ ഫവാഇദ്: 2/820].

അതുകൊണ്ട് അടിമ ബുദ്ധിയുള്ളവനും വിവേകിയുമാവണം. അവൻ അല്ലാഹുവിനോട് ക്ഷമയും രക്ഷയും ചോദിക്കണം. തന്റെ ആത്മാവിന്റെ നാശത്തിലേക്കും പാപത്തിലേക്കും നയിക്കുന്ന എല്ലാ വഴികളും അവൻ മുറിച്ചുകളയണം. കാരണം, ഒരു അടിമയുടെ ദീൻ (മതം) അവന്റെ മൂലധനമാണ്. അത് നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ഇഹത്തിലും പരത്തിലുമുള്ള നഷ്ടമാണത്. പ്രത്യേകിച്ചും നമ്മുടെ ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ; മഴ പെയ്യുന്നതുപോലെ കുഴപ്പങ്ങൾ (ഫിത്‌നകൾ) ജനങ്ങളുടെ മേൽ പതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ആധുനിക ഉപകരണങ്ങൾ, സംശയാസ്പദമായ വെബ്സൈറ്റുകൾ, വഴിപിഴച്ച പ്രോഗ്രാമുകൾ എന്നിവയിലൂടെ സംശയങ്ങളുടെയും (ശുബുഹാത്ത്) ഇച്ഛകളുടെയും (ശഹ്‌വാത്ത്) വാതിലുകൾ തുറക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അങ്ങനെ അത് ഒട്ടനവധി ജനങ്ങളെ വഴികേടിലേക്ക് നയിക്കുകയും സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിടുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. സൗഖ്യത്തിനായി (ആഫിയത്ത്) നാം അല്ലാഹുവിനോട് ചോദിക്കുന്നു.

(7) മരണത്തെക്കുറിച്ചും അല്ലാഹുവിനെ കണ്ടുമുട്ടുന്നതിനെക്കുറിച്ചുമുള്ള ഓർമ്മ

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُۢ بِمَا تَعْمَلُونَ

സത്യവിശ്വാസികളേ, നിങ്ങള്‍ അല്ലാഹുവെ സൂക്ഷിക്കുക. ഓരോ വ്യക്തിയും താന്‍ നാളെക്ക് വേണ്ടി എന്തൊരു മുന്നൊരുക്കമാണ് ചെയ്തു വെച്ചിട്ടുള്ളതെന്ന് നോക്കിക്കൊള്ളട്ടെ. നിങ്ങള്‍ അല്ലാഹുവെ സൂക്ഷിക്കുക. തീര്‍ച്ചയായും അല്ലാഹു നിങ്ങള്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നതിനെ പറ്റി സൂക്ഷ്മജ്ഞാനമുള്ളവനാകുന്നു. (ഖർആൻ:59/18)

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏:‏ ‏ “‏ أَكْثِرُوا ذِكْرَ هَاذِمِ اللَّذَّاتِ ‏”‏ ‏.‏ يَعْنِي الْمَوْتَ ‏.‏

നബി ﷺ പറഞ്ഞു: ആസ്വാദനങ്ങളെ തകർക്കുകളയുന്ന കാര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മ നിങ്ങൾ അധികരിപ്പിക്കുക. അതായത് മരണം. [ഇബ്‌നു മാജ: 4258. ശൈഖ് അൽബാനി ‘ഇർവാഉൽ ഗലീലിൽ’ (3/145) ഇതിനെ സ്വഹീഹ് എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു].

ഈ ലോകത്തിനും സ്ഥിരവാസമുള്ള ലോകത്തിനും (പരലോകം) ഇടയിലുള്ള വേർതിരിവാണ് മരണം. കർമ്മം ചെയ്യാനുള്ള സമയത്തെയും അതിനുള്ള പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്ന സമയത്തെയും വേർതിരിക്കുന്നതും അതാണ്. വിഭവങ്ങൾ (സൽക്കർമ്മങ്ങൾ) ഒരുക്കിവെക്കുന്നതിനും അതിന്റെ ഫലം കണ്ടുമുട്ടുന്നതിനും ഇടയിലുള്ള അതിർവരമ്പാണത്. അതിന് (മരണത്തിന്) ശേഷം പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് പശ്ചാത്തപിക്കാനോ (തൗബ) പൊറുക്കലിനെ തേടാനോ (ഇസ്തിഗ്ഫാർ) അവസരമില്ല. നന്മകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കാനും അതിന് ശേഷം സാധ്യമല്ല.

وَلَيْسَتِ ٱلتَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ حَتَّىٰٓ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ ٱلْمَوْتُ قَالَ إِنِّى تُبْتُ ٱلْـَٰٔنَ

തെറ്റുകൾ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയും, എന്നിട്ട് മരണം ആസന്നമാകുമ്പോൾ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പശ്ചാത്തപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് പറയുകയും ചെയ്യുന്നവർക്ക് പശ്ചാത്താപമില്ല. (ഖർആൻ:4/18)

പിന്നീട്, മരണം എല്ലാ മനുഷ്യരെയും പിടികൂടുക തന്നെ ചെയ്യും, സംശയമില്ല. അത് അവരെ കണ്ടുമുട്ടും. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

قُلْ إِنَّ ٱلْمَوْتَ ٱلَّذِى تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُۥ مُلَٰقِيكُمْ ۖ

നീ പറയുക: തീര്‍ച്ചയായും ഏതൊരു മരണത്തില്‍ നിന്ന് നിങ്ങള്‍ ഓടിയകലുന്നുവോ അത് തീര്‍ച്ചയായും നിങ്ങളുമായി കണ്ടുമുട്ടുന്നതാണ്‌. (ഖർആൻ:62/8)

ﺃَﻳْﻨَﻤَﺎ ﺗَﻜُﻮﻧُﻮا۟ ﻳُﺪْﺭِﻛﻜُّﻢُ ٱﻟْﻤَﻮْﺕُ ﻭَﻟَﻮْ ﻛُﻨﺘُﻢْ ﻓِﻰ ﺑُﺮُﻭﺝٍ ﻣُّﺸَﻴَّﺪَﺓٍ ۗ

നിങ്ങള്‍ എവിടെയായിരുന്നാലും മരണം നിങ്ങളെ പിടികൂടുന്നതാണ്‌. നിങ്ങള്‍ ഭദ്രമായി കെട്ടി ഉയര്‍ത്തപ്പെട്ട കോട്ടകള്‍ക്കുള്ളിലായാല്‍ പോലും. (ഖു൪ആന്‍:4/78)

فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً ۖ وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ

അങ്ങനെ അവരുടെ അവധി വന്നെത്തിയാല്‍ ഒരു നാഴിക നേരത്തേക്ക് പോലും അവര്‍ക്കത് നീട്ടി കിട്ടുകയില്ല. (ഒട്ടും) നേരത്തെയാവുകയുമില്ല. (ഖു൪ആന്‍:7/34)

എത്രയെത്ര മനുഷ്യരാണ് കാർ ഓടിച്ചുകൊണ്ട് വീട്ടിൽ നിന്നും പുറത്തിറങ്ങിയത്; എന്നാൽ കഫൻ പുടവയിൽ ചുമക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടാണ് അവർ മടങ്ങിയത്. എത്രയെത്ര മനുഷ്യരാണ് തന്റെ വീട്ടുകാരോട് “എനിക്ക് ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കൂ” എന്ന് പറഞ്ഞത്; പക്ഷെ അത് കഴിക്കാൻ സാധിക്കാതെ അയാൾ മരണപ്പെട്ടു. എത്രയെത്ര മനുഷ്യരാണ് വസ്ത്രം ധരിച്ച് അതിന്റെ കുടുക്കുകൾ (ബട്ടൺ) ഇട്ടത്; എന്നാൽ കുളിപ്പിക്കുന്നവനല്ലാതെ ആ വസ്ത്രത്തിന്റെ കുടുക്കുകൾ അഴിച്ചില്ല.

ഒരു അടിമ മരണത്തെ ഓർക്കുന്നതിൽ വലിയ ഉപകാരങ്ങളുണ്ട്. അതുവഴി അശ്രദ്ധമായ ഹൃദയങ്ങൾ ഉണരുകയും, മരിച്ച ഹൃദയങ്ങൾ ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള അടിമയുടെ മുന്നിടൽ (ഇഖ്ബാൽ) നന്നാവുകയും, അല്ലാഹുവിനെ അനുസരിക്കുന്നതിൽ നിന്നുള്ള അശ്രദ്ധയും തിരിഞ്ഞുകളയലും നീങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു.

സഈദ് ബിൻ ജുബൈർ رحمه الله പറഞ്ഞു: “മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയാൽ, എന്റെ ഹൃദയം നശിച്ചുപോകുമെന്ന് ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നു.” [ഇമാം അഹ്‌മദ് ‘അസ്സുഹ്ദിൽ’ (2168) ഉദ്ധരിച്ചത്].

മരണശേഷം അല്ലാഹുവിന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കേണ്ടി വരുന്നതിനെക്കുറിച്ചും, മരണശേഷം തന്റെ പര്യവസാനത്തെക്കുറിച്ചും ചിന്തിക്കുന്നിടത്തോളം കാലം അടിമ നന്മയിലായിരിക്കും.

സുഫ്‌യാൻ ബിൻ ഉയ്‌യയ്‌ന رحمه الله പറയുന്നു: ഇബ്രാഹിം അത്തൈമി رحمه الله ഇപ്രകാരം പറയാറുണ്ടായിരുന്നു: “ഞാൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലാണെന്ന് ഞാൻ സങ്കൽപ്പിച്ചു. അതിലെ പഴങ്ങൾ ഞാൻ തിന്നുന്നു, അതിലെ അരുവികളിൽ നിന്ന് ഞാൻ കുടിക്കുന്നു, അതിലെ കന്യകമാരെ ഞാൻ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നു. പിന്നീട് ഞാൻ നരകത്തിലാണെന്ന് സങ്കൽപ്പിച്ചു. അതിലെ ‘സഖൂം’ (നരകത്തിലെ മരം) ഞാൻ തിന്നുന്നു, അതിലെ ‘സ്വദീദ്’ (ചലം) ഞാൻ കുടിക്കുന്നു, അതിലെ ചങ്ങലകളും വിലങ്ങുകളും ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ ആത്മാവിനോട് ചോദിച്ചു: ‘ഹേ ആത്മാവേ! നിനക്ക് എന്താണ് വേണ്ടത്?’ അത് പറഞ്ഞു: ‘എനിക്ക് ദുനിയാവിലേക്ക് മടങ്ങണം, എന്നിട്ട് സൽക്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം.’ അപ്പോൾ ഞാൻ പറഞ്ഞു: ‘നീ ഇപ്പോൾ ആ ആഗ്രഹത്തിലാണുള്ളത് (ദുനിയാവിലാണ്), അതുകൊണ്ട് നീ പ്രവർത്തിച്ചുകൊള്ളുക’.” [ഇബ്‌നു അബീ ദുൻയാ ‘മുഹാസബത്തു ന്നഫ്‌സിൽ’ (പേജ് 26) ഉദ്ധരിച്ചത്].

നീ നിന്റെ ആത്മാവിനോട് ഇപ്രകാരം പറയുക: “ഹേ ആത്മാവേ! ഞാൻ മരണപ്പെട്ടാൽ എനിക്ക് വേണ്ടി ആരാണ് നമസ്കരിക്കുക?! എനിക്ക് വേണ്ടി ആരാണ് നോമ്പ് നോൽക്കുക?! എന്റെ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും വീഴ്ചകളിൽ നിന്നും എനിക്ക് വേണ്ടി ആരാണ് പശ്ചാത്തപിക്കുക (തൗബ ചെയ്യുക)?!”

(8) കൂട്ടുകാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കലും സുഹൃത്തുക്കളെ നിശ്ചയിക്കലും

وَٱصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ ٱلَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُم بِٱلْغَدَوٰةِ وَٱلْعَشِىِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُۥ ۖ وَلَا تَعْدُ عَيْنَاكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ وَلَا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُۥ عَن ذِكْرِنَا وَٱتَّبَعَ هَوَىٰهُ وَكَانَ أَمْرُهُۥ فُرُطًا

തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിന്‍റെ മുഖം ലക്ഷ്യമാക്കിക്കൊണ്ട് കാലത്തും വൈകുന്നേരവും അവനോട് പ്രാര്‍ത്ഥിച്ച് കൊണ്ടിരിക്കുന്നവരുടെ കൂടെ നീ നിന്‍റെ മനസ്സിനെ അടക്കി നിര്‍ത്തുക. ഇഹലോകജീവിതത്തിന്‍റെ അലങ്കാരം ലക്ഷ്യമാക്കിക്കൊണ്ട് നിന്‍റെ കണ്ണുകള്‍ അവരെ വിട്ടുമാറിപ്പോകാതിരിക്കട്ടെ. ഏതൊരുവന്‍റെ ഹൃദയത്തെ നമ്മുടെ സ്മരണയെ വിട്ടു നാം അശ്രദ്ധമാക്കിയിരിക്കുന്നുവോ, ഏതൊരുവന്‍ തന്നിഷ്ടത്തെ പിന്തുടരുകയും അവന്‍റെ കാര്യം അതിരുകവിഞ്ഞതായിരിക്കുകയും ചെയ്തുവോ, അവനെ നീ അനുസരിച്ചു പോകരുത്‌. (ഖു൪ആന്‍:18/28)

ശൈഖ് അസ്സഅ്ദി رحمه الله ഈ വചനത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പറയുന്നു: “നല്ലവരുമായി സഹവസിക്കുവാനുള്ള കല്പനയാണിത്. അവർ ദരിദ്രരാണെങ്കിൽ പോലും അവരുമായി സഹവസിക്കുവാനും അവരോട് ഇടപഴകുവാനും മനസ്സിനോട് പോരാടേണ്ടതുണ്ട് (സ്വന്തത്തെ നിർബന്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്). നിശ്ചയമായും അവരുമായുള്ള സഹവാസത്തിൽ എണ്ണമറ്റ നേട്ടങ്ങളാണുള്ളത്.” [തയ്സീറുൽ കരീമി റഹ്മാൻ: പേജ് 475].

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: الرَّجُلُ عَلَى دِينِ خَلِيلِهِ فَلْيَنْظُرْ أَحَدُكُمْ مَنْ يُخَالِلُ ‏.‏

നബിﷺ പറഞ്ഞു: മനുഷ്യൻ തന്റെ കൂട്ടുകാരന്റെ മതത്തിലാണ്. അതിനാൽ നിങ്ങളിലൊരാൾ താൻ ആരുമായാണ് കൂട്ടുകൂടുന്നത് എന്ന് നോക്കിക്കൊള്ളട്ടെ) (അബൂദാവൂദ്: 4833, സിൽസിലത്തു സ്വഹീഹ:927) 

അബൂ സുലൈമാൻ അൽ-ഖത്താബി رحمه الله പറയുന്നു: “‘മനുഷ്യൻ തന്റെ കൂട്ടുകാരന്റെ മതത്തിലാണ്’ എന്നതിന്റെ അർത്ഥം: നീ ആരുടെയാണോ ദീനിലും (മതനിഷ്ഠയിലും) വിശ്വസ്തതയിലും തൃപ്തിപ്പെടുന്നത്, അവനുമായല്ലാതെ നീ കൂട്ടുകൂടരുത്. കാരണം നീ അവനുമായി കൂട്ടുകൂടിയാൽ അവൻ നിന്നെ അവന്റെ മതത്തിലേക്കും മാർഗ്ഗത്തിലേക്കും നയിക്കും. നിന്റെ ദീൻ കൊണ്ട് നീ വഞ്ചിക്കപ്പെടരുത്. ദീനിലും മാർഗ്ഗത്തിലും തൃപ്തികരമല്ലാത്തവരുമായി കൂട്ടുകൂടിക്കൊണ്ട് നീ നിന്റെ ആത്മാവിനെ അപകടപ്പെടുത്തരുത്.” [അൽ ഉസ്‌ല: പേജ് 46].

അതുകൊണ്ടാണ് ഇബ്‌നു മസ്ഊദ് رضي الله عنه ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്: “നിങ്ങൾ ജനങ്ങളെ അവരുടെ കൂട്ടുകാരെക്കൊണ്ട് വിലയിരുത്തുക. കാരണം, ഒരു മനുഷ്യൻ തനിക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ടവരുമായല്ലാതെ കൂട്ടുകൂടുകയില്ല.” [ഇബ്‌നു ബത്ത ‘അൽ ഇബാനത്തുൽ കുബ്‌റ’യിൽ (376) ഉദ്ധരിച്ചത്].

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: مَثَلُ الجَلِيسِ الصَّالِحِ وَالسَّوءِ، كَحَامِلِ المِسْكِ وَنَافِخِ الكِيرِ، فَحَامِلُ المِسْكِ: إِمَّا أَنْ يُحْذِيَكَ، وَإِمَّا أَنْ تَبْتَاعَ مِنْهُ، وَإِمَّا أَنْ تَجِدَ مِنْهُ رِيحًا طَيِّبَةً، وَنَافِخُ الكِيرِ: إِمَّا أَنْ يُحْرِقَ ثِيَابَكَ، وَإِمَّا أَنْ تَجِدَ رِيحًا خَبِيثَةً

നബിﷺ പറഞ്ഞു: നല്ല കൂട്ടുകാരന്റെയും ചീത്ത കൂട്ടുകാരന്റെയും ഉദാഹരണ കസ്തൂരി വാഹകനെപ്പോലെയും ഉലയിൽ (തീ) ഊതുന്നവനെപ്പോലെയുമാണ്. കസ്തൂരി വാഹകൻ; ഒന്നുകിൽ അവൻ നിനക്ക് അത് സൗജന്യമായി നൽകിയേക്കാം (അല്ലെങ്കിൽ സമ്മാനിച്ചേക്കാം). അല്ലെങ്കിൽ നിനക്ക് അവനിൽ നിന്ന് അത് വിലയ്ക്ക് വാങ്ങാം. അതുമല്ലെങ്കിൽ അവനിൽ നിന്ന് നല്ല സുഗന്ധമെങ്കിലും നിനക്ക് ലഭിക്കും. ഉലയിൽ ഊതുന്നവൻ; ഒന്നുകിൽ അവൻ നിന്റെ വസ്ത്രം കരിച്ചുകളയും. അല്ലെങ്കിൽ നിനക്ക് (അവനിൽ നിന്ന്) ദുഷിച്ച നാറ്റം അനുഭവപ്പെടും). [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി: 5534, സ്വഹീഹു മുസ്ലിം: 2628. പദങ്ങൾ ബുഖാരിയുടേതാണ്].

ഈ ഹദീസിന്റെ വിശദീകരണത്തിൽ ഖാദി ഇയാദ് رحمه الله പറയുന്നു: “ചീത്ത കൂട്ടുകാർ, തിന്മ ചെയ്യുന്നവർ, ബിദ്അത്തുകാർ (പുത്തൻ ആചാരക്കാർ), ജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരദൂഷണം പറയുന്നവർ എന്നിവരുമായുള്ള സഹവാസം ഉപേക്ഷിക്കണമെന്നതിലുണ്ട്. കാരണം ഇവരുടെയെല്ലാം സ്വാധീനം അവരുടെ കൂടെയിരിക്കുന്നവരിലേക്ക് പകരും. അതുപോലെ നല്ലവരുമായി സഹവസിക്കുവാനും, അറിവ്, മര്യാദ (അദബ്), നല്ല മാർഗ്ഗം, ഉത്തമ സ്വഭാവങ്ങൾ എന്നിവ തേടുവാനും ഇതിൽ പ്രോത്സാഹനമുണ്ട്.” [ഇക്മാലുൽ മുഅ്ലിം: 8/108].

അതുകൊണ്ട്, നന്മ ചെയ്യാൻ തന്നെ സഹായിക്കുന്ന കൂട്ടുകാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുക എന്നത് അടിമയുടെ ബാധ്യതയാണ്. കാരണം തന്റെ ആത്മാവിന്റെ സംസ്കരണത്തിനും (തസ്‌കിയ) നന്മയ്ക്കും (സ്വലാഹ്) ഉള്ള ഏറ്റവും വലിയ കാരണങ്ങളിലൊരാണവർ. അതുപോലെ തിന്മയുടെ കൂട്ടുകാരെയും നാശത്തിന്റെ വക്താക്കളെയും അവൻ സൂക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കാരണം അവർ ചൊറിയേക്കാൾ (പകർച്ചവ്യാധിയേക്കാൾ) അവന് അപകടകാരികളാണ്.

(9) സ്വയം മതിപ്പിനെയും (ഉജ്ബ്) ആത്മവഞ്ചനയെയും സൂക്ഷിക്കുക

فَلَا تُزَكُّوٓا۟ أَنفُسَكُمْ ۖ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ ٱتَّقَىٰٓ ‎

അതിനാല്‍ നിങ്ങള്‍ ആത്മപ്രശംസ നടത്താതിരിക്കുക. അവനാകുന്നു സൂക്ഷ്മത പാലിച്ചവരെപ്പറ്റി നന്നായി അറിയുന്നവന്‍. (ഖു൪ആന്‍:53/31-32)

ആത്മാവിന്റെ പരിശുദ്ധിയെയും നന്മയെയും അറിയിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ സ്വന്തത്തെ പുകഴ്ത്തുന്നതിനെ അല്ലാഹു വിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു. കാരണം, തഖ്‌വയുടെ (സൂക്ഷ്മതയുടെ) സ്ഥാനം ഹൃദയമാണ്. ആരിലാണ് തഖ്‌വ ഉള്ളതെന്ന് ഏറ്റവും നന്നായി അറിയുന്നവൻ അല്ലാഹു ആകുന്നു. മാത്രമല്ല, ഇത്തരം ആത്മപ്രശംസ ആത്മാവിൽ ‘ഉജ്ബ്’ (സ്വയം മതിപ്പ് / അഹങ്കാരം) കടന്നുകൂടാൻ കാരണമാകും. അത് കർമ്മങ്ങളെ നിഷ്ഫലമാക്കിക്കളയുന്ന ‘രിയാഅ്’ (ലോകമാന്യം) ഉണ്ടാവാനും കാരണമാകും. ഒരു മുഅ്മിൻ സൽക്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിലും ഹറാമുകൾ വെടിയുന്നതിലും എത്രതന്നെ പരിശ്രമിച്ചാലും, അവൻ വീണ്ടും വീഴ്ച വരുത്തുന്നവനും സ്വന്തത്തോട് അക്രമം പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും (ദാലിം) ആയിരിക്കും. ഈ ഉമ്മത്തിലെ സിദ്ദീഖും, പ്രവാചകന്മാർക്ക് ശേഷം ജനങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനുമായ അബൂബക്കർ رضي الله عنه, തനിക്ക് നമസ്കാരത്തിൽ പ്രാർത്ഥിക്കാൻ ഒരു ദുആ പഠിപ്പിച്ചുതരാൻ നബി ﷺ യോട് ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, നബിﷺ അദ്ദേഹത്തെ പഠിപ്പിച്ചത് ഇപ്രകാരം പറയാനായിരുന്നു:

اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا، وَلاَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ، فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ، وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الغَفُورُ الرَّحِيمُ

അല്ലാഹുവേ, നിശ്ചയമായും ഞാൻ എന്റെ ആത്മാവിനോട് ധാരാളം അക്രമം പ്രവർത്തിച്ചിരിക്കുന്നു. നീയല്ലാതെ പാപങ്ങൾ പൊറുക്കുകയില്ല. അതിനാൽ നിന്റെ പക്കൽ നിന്നുള്ള പാപമോചനം കൊണ്ട് എനിക്ക് നീ പൊറുത്തുതരേണമേ. എന്നോട് നീ കരുണ കാണിക്കേണമേ. തീർച്ചയായും നീ ഏറെ പൊറുക്കുന്നവനും കരുണാനിധിയുമാകുന്നു. [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി: 834, സ്വഹീഹു മുസ്ലിം: 2705].

അദ്ദേഹത്തേക്കാൾ താഴെയുള്ളവരുടെ അവസ്ഥ പിന്നെ എന്തായിരിക്കും?!
ഉമ്മുൽ മുഅ്മിനീൻ ആഇശ رضي الله عنها, അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനത്തെക്കുറിച്ച് നബിﷺ യോട് ചോദിച്ചു:

وَٱلَّذِينَ يُؤْتُونَ مَآ ءَاتَوا۟ وَّقُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلَىٰ رَبِّهِمْ رَٰجِعُونَ

രക്ഷിതാവിങ്കലേക്ക് തങ്ങള്‍ മടങ്ങിച്ചെല്ലേണ്ടവരാണല്ലോ എന്ന് മനസ്സില്‍ ഭയമുള്ളതോടു കൂടി തങ്ങള്‍ ദാനം ചെയ്യുന്നതെല്ലാം ദാനം ചെയ്യുന്നവരാണവ൪. (ഖു൪ആന്‍:23/60)

قالت عائشة : أهم الذين يشربون الخمر ويسرقون ؟ قال : لا يا بنت الصديق ولكنهم الذين يصومون ويصلون ويتصدقون وهم يخافون ألا يقبل منهم.

അവർ ചോദിച്ചു: ‘അവർ മദ്യപിക്കുകയും മോഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരാണോ?’ നബിﷺ പറഞ്ഞു: ‘അല്ലയോ സിദ്ദീഖിന്റെ മകളേ, അങ്ങനെയല്ല. മറിച്ച് അവർ നോമ്പ് അനുഷ്ഠിക്കുകയും, നമസ്കരിക്കുകയും, ദാനധർമ്മം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നവരാണ്. (എന്നിട്ടും) അവരിൽ നിന്ന് അത് സ്വീകരിക്കപ്പെടുമോ എന്ന് അവർ ഭയപ്പെടുന്നു’. (തിർമിദി: 3175. സിൽസിലത്തു സ്വഹീഹ:162)

قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ أَدْرَكْتُ ثَلاَثِينَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّهُمْ يَخَافُ النِّفَاقَ عَلَى نَفْسِهِ،

അബ്ദുല്ലാഹി ബിൻ അബീ മുലൈക (رحمه الله പറഞ്ഞു: “നബിﷺയുടെ സ്വഹാബികളിൽ മുപ്പതുപേരെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. അവരെല്ലാവരും സ്വന്തം കാര്യത്തിൽ നിഫാഖിനെ (കാപട്യത്തെ) ഭയപ്പെടുന്നവരായിരുന്നു.” [സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി (48)ആം നമ്പറിന് മുമ്പായി ‘മുഅല്ലഖ്’ ആയി ഉറപ്പിച്ച് (ജസ്മ്) ഉദ്ധരിച്ചത്].

ഹസൻ അൽ-ബസ്വരി رحمه الله പറഞ്ഞു: “നിശ്ചയമായും ഒരു മുഅ്മിൻ നന്മയെയും (ഇഹ്‌സാൻ) ഭയത്തെയും (ശഫഖത്ത്) ഒരുമിച്ച് കൂട്ടുന്നു. എന്നാൽ മുനാഫിഖ് (കപടവിശ്വാസി) തിന്മയെയും (ഇസാഅത്ത്) നിർഭയത്വത്തെയും (അംന്) ഒരുമിച്ച് കൂട്ടുന്നു.” ശേഷം ഹസൻ رحمه الله ഈ ആയത്ത് പാരായണം ചെയ്തു:

إِنَّ ٱلَّذِينَ هُم مِّنْ خَشْيَةِ رَبِّهِم مُّشْفِقُونَ ‎

തീര്‍ച്ചയായും തങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനെപ്പറ്റിയുള്ള ഭയത്താല്‍ നടുങ്ങുന്നവര്‍. (ഖു൪ആന്‍:23/57) [ത്വബ്‌രി തഫ്സീറിൽ (17/68) ഉദ്ധരിച്ചത്].

(10) ആത്മാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ്

ആത്മസംസ്കരണത്തിന്റെ (തസ്‌കിയ) വിഷയത്തിൽ അനിവാര്യമായ കാര്യമാണ് ഈ ആത്മാവിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം മനസ്സിലാക്കുക എന്നത്. അതുപോലെ അതിന്റെ വിശേഷണങ്ങൾ അറിയലും. എങ്കിൽ മാത്രമേ അതിനെ പരിഗണിക്കുവാനും, സംരക്ഷിക്കുവാനും, അതിൽ സംഭവിക്കുന്ന വിപത്തുകളിൽ നിന്ന് അതിനെ ചികിത്സിക്കുവാനും എളുപ്പമാവുകയുള്ളൂ.

വിശുദ്ധ ഖുർആനിൽ അല്ലാഹു ആത്മാവിനെ മൂന്ന് വിശേഷണങ്ങളിലൂടെ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ പ്രസിദ്ധവും അറിയപ്പെട്ടതുമാണ്. ഈ വിശേഷണങ്ങൾ ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥകളിലേക്കാണ് (അഹ്‌വാലു ന്നഫ്‌സ്) മടങ്ങുന്നത്. അവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

1. ശാന്തമായ ആത്മാവ് (النفس المطمئنة): ഈമാൻ (വിശ്വാസം), ദിക്റ് (അല്ലാഹുവിനെ ഓർക്കൽ), ഇബാദത്ത് (ആരാധന), അല്ലാഹുവിലേക്ക് നല്ല നിലയിൽ മുന്നിടൽ എന്നിവ കൊണ്ട് ശാന്തത അടഞ്ഞ ആത്മാവാണിത്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ٱﻟَّﺬِﻳﻦَ ءَاﻣَﻨُﻮا۟ ﻭَﺗَﻄْﻤَﺌِﻦُّ ﻗُﻠُﻮﺑُﻬُﻢ ﺑِﺬِﻛْﺮِ ٱﻟﻠَّﻪِ ۗ ﺃَﻻَ ﺑِﺬِﻛْﺮِ ٱﻟﻠَّﻪِ ﺗَﻄْﻤَﺌِﻦُّ ٱﻟْﻘُﻠُﻮﺏُ

അതായത് വിശ്വസിക്കുകയും അല്ലാഹുവിനെ പറ്റിയുള്ള ഓര്‍മ കൊണ്ട് മനസ്സുകള്‍ ശാന്തമായിത്തീരുകയും ചെയ്യുന്നവ൪. അറിയുക, അല്ലാഹുവിനെപ്പറ്റിയുള്ള ഓര്‍മ കൊണ്ടത്രെ മനസ്സുകള്‍ ശാന്തമായിത്തീരുന്നത്‌. (ഖു൪ആന്‍:13/28)

يَٰٓأَيَّتُهَا ٱلنَّفْسُ ٱلْمُطْمَئِنَّةُ ‎﴿٢٧﴾‏ ٱرْجِعِىٓ إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةً مَّرْضِيَّةً ‎﴿٢٨﴾‏ فَٱدْخُلِى فِى عِبَٰدِى ‎﴿٢٩﴾‏ وَٱدْخُلِى جَنَّتِى ‎﴿٣٠﴾‏

ഹേ; സമാധാനമടഞ്ഞ ആത്മാവേ, നീ നിന്‍റെ രക്ഷിതാവിങ്കലേക്ക് തൃപ്തിപ്പെട്ടുകൊണ്ടും, തൃപ്തി ലഭിച്ചു കൊണ്ടും മടങ്ങിക്കൊള്ളുക. എന്നിട്ട് എന്‍റെ അടിയാന്‍മാരുടെ കൂട്ടത്തില്‍ പ്രവേശിച്ചു കൊള്ളുക. എന്‍റെ സ്വര്‍ഗത്തില്‍ പ്രവേശിച്ചു കൊള്ളുക. (ഖു൪ആന്‍:89/27-30)

2. കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന ആത്മാവ് (النفس اللوامة): തെറ്റുകൾ ചെയ്യുമ്പോഴും, നിർബന്ധ ബാധ്യതകളിൽ വീഴ്ച വരുത്തുമ്പോഴും, അനുസരണത്തിൽ (ത്വാഅത്ത്) കുറവ് വരുത്തുമ്പോഴും അതിന്റെ ഉടമയെ കുറ്റപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആത്മാവാണിത്. അല്ലാഹു ‘ഖിയാമ’ സൂറത്തിൽ പറയുന്നു:

وَلَآ أُقْسِمُ بِٱلنَّفْسِ ٱللَّوَّامَةِ

കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന മനസ്സിനെക്കൊണ്ടും ഞാന്‍ സത്യം ചെയ്തു പറയുന്നു. (ഖു൪ആന്‍:75/2)

3. തിന്മയ്ക്ക് അധികമായി പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ആത്മാവ് (النفس الأمارة بالسوء): തന്റെ ഉടമയെ ഹറാമുകൾ ചെയ്യാനും, പാപങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കാനും പ്രേരിപ്പിക്കുകയും, അവനെ വെറുക്കപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളിലേക്കും, നീചവൃത്തികളിലേക്കും നയിക്കുകയും, മോശമായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ തള്ളിവിടുകയും ചെയ്യുന്ന ആത്മാവാണിത്. യൂസുഫ് നബി (അലൈഹിസ്സലാം) യുടെ സൂറത്തിൽ ഇപ്രകാരം വന്നിരിക്കുന്നു:

وَمَآ أُبَرِّئُ نَفْسِىٓ ۚ إِنَّ ٱلنَّفْسَ لَأَمَّارَةٌۢ بِٱلسُّوٓءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّىٓ ۚ

ഞാന്‍ എന്റെ മനസ്സിനെ കുറ്റത്തില്‍ നിന്ന് ഒഴിവാക്കുന്നില്ല. തീര്‍ച്ചയായും മനസ്സ് ദുഷ്പ്രവൃത്തിക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത് തന്നെയാകുന്നു. എന്‍റെ രക്ഷിതാവിന്റെ കരുണ ലഭിച്ച മനസ്സൊഴികെ. (ഖു൪ആന്‍:12/53)

ആത്മാവിന്റെ ഈ മൂന്ന് വിശേഷണങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥകളാണ് (അഹ്‌വാൽ). അതിനാൽ, ആത്മാവിലേക്ക് വരുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് (വാരിദാത്ത്) ഈ അവസ്ഥകൾ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ചിലപ്പോൾ മനുഷ്യന്റെ ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയനുസരിച്ച് ഒരൊറ്റ ദിവസം തന്നെ ഈ വിശേഷണങ്ങളെല്ലാം അവനിൽ ഒരുമിച്ചു കൂടിയേക്കാം.

ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥ മനുഷ്യന് എളുപ്പത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുവാനും, അങ്ങനെ അതിനെ നന്നാക്കുവാനും (ഇസ്‌ലാഹ്) സംസ്കരിക്കുവാനും (തസ്‌കിയ) പരിശ്രമിക്കാൻ വേണ്ടി പണ്ഡിതന്മാർ (അഹ്‌ലുൽ ഇൽമ്) ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മഹത്തുക്കളായ രണ്ട് ഇമാമുമാർ നൽകിയ രണ്ട് ഉദാഹരണങ്ങൾ ഞാനിവിടെ ചുരുക്കി വിവരിക്കാം.

ഒന്നാമത്തെ ഉദാഹരണം: ഇമാം അൽ-ആജുരി رحمه الله തന്റെ ‘അദബു ന്നുഫൂസ്’ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ നൽകിയ ഉദാഹരണമാണിത്. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “നിനക്ക് കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമാകുന്നതിന് വേണ്ടി ഞാൻ ഒരു ഉദാഹരണം പറഞ്ഞുതരാം -ഇൻശാ അല്ലാഹ്-: നീ അറിയുക, ആത്മാവിന്റെ ഉദാഹരണം കുതിരകളിലെ നല്ലൊരു ‘കുതിരക്കുട്ടി’യെപ്പോലെയാണ് (മുഹ്‌റ്). നോക്കുന്നവർക്ക് അതിന്റെ സൗന്ദര്യവും ഭംഗിയും അത്ഭുതമുണ്ടാക്കും. അപ്പോൾ അതിനെക്കുറിച്ച് വിവരമുള്ളവർ പറയും: ‘നല്ല രീതിയിൽ മെരുക്കിയെടുക്കുകയും (റിയാദ), നല്ല ശിക്ഷണം (അദബ്) നൽകുകയും ചെയ്താലല്ലാതെ ഇതിനെക്കൊണ്ട് ഉപകാരമില്ല. അപ്രകാരം ചെയ്താൽ അതിനെക്കൊണ്ട് ഉപകാരമുണ്ടാകും. അത് ഓടിക്കുവാനും (ത്വലബ്) രക്ഷപ്പെടാനും (ഹറബ്) ഉപകരിക്കും. അതിനെ മെരുക്കിയതിന്റെയും ശിക്ഷണം നൽകിയതിന്റെയും ഫലം അതിന്റെ സവാരിക്കാരന് പ്രശംസനീയമായിത്തീരും. ഇനി അതിന് ശിക്ഷണം നൽകിയില്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ സൗന്ദര്യം കൊണ്ടോ ഭംഗി കൊണ്ടോ ഒരു ഉപകാരവുമുണ്ടാവില്ല. ആവശ്യഘട്ടത്തിൽ അതിന്റെ സവാരിക്കാരന് അതിന്റെ പര്യവസാനം പ്രശംസനീയമാവുകയുമില്ല.’

ഈ കുതിരക്കുട്ടിയുടെ ഉടമസ്ഥൻ, അതിനെക്കുറിച്ച് അറിവുള്ള ഗുണകാംക്ഷികളുടെ വാക്ക് സ്വീകരിക്കുകയും, അതൊരു സത്യമായ വാക്കാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്താൽ, അവൻ അതിനെ മെരുക്കുന്ന ഒരു പരിശീലകനെ (റാഇദ്) ഏൽപ്പിക്കും. അങ്ങനെ അവൻ അതിനെ മെരുക്കുന്നു. കുതിരയെ മെരുക്കുന്നവൻ (റാഇദ്) അതിനെ പരിശീലിപ്പിക്കാൻ അറിവുള്ളവനായിരിക്കണം. ആ അറിവിനോടൊപ്പം ക്ഷമയും ഉണ്ടായിരിക്കണം. ഇനി അതല്ല, മെരുക്കുന്നവന് (കുതിരയെക്കുറിച്ചുള്ള) അറിവില്ലെങ്കിൽ, കുതിരകൾക്ക് നൽകേണ്ട ശിക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് ജ്ഞാനമില്ലെങ്കിൽ, അവൻ ആ കുതിരക്കുട്ടിയെ നശിപ്പിക്കും. അവൻ സ്വയം ക്ഷീണിക്കുകയും ചെയ്യും. അതിന്റെ സവാരിക്കാരന് അതിന്റെ പര്യവസാനം പ്രശംസനീയമായിരിക്കില്ല.

ഇനി മെരുക്കുന്നവന് കുതിരയെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിലും ശിക്ഷണം നൽകുന്നതിലും അറിവുണ്ട്; പക്ഷെ ആ അറിവിനോടൊപ്പം പരിശീലനത്തിന്റെ പ്രയാസം സഹിക്കാൻ അവന് ക്ഷമയില്ല, അവൻ സ്വന്തത്തിന് സുഖം ആഗ്രഹിക്കുകയും, പരിശീലനത്തിൽ നൽകേണ്ട ഗുണകാംക്ഷയിൽ വീഴ്ച വരുത്തുകയും ചെയ്താൽ, അവൻ ആ കുതിരക്കുട്ടിയെ നശിപ്പിക്കുകയും അതിനോട് മോശമായി പെരുമാറുകയും ചെയ്തു. അത് ഓടിക്കുവാനോ (ശത്രുവിൽ നിന്ന്) രക്ഷപ്പെടാനോ ഉപകരിക്കുകയില്ല. ഉള്ളിലൊന്നുമില്ലാതെ പുറമെ ഭംഗിയുള്ള ഒന്ന് മാത്രമായിരിക്കും അത്.

ഇനി അതിന്റെ ഉടമസ്ഥൻ തന്നെയാണ് അതിനെ മെരുക്കുന്നതെങ്കിൽ; പശ്ചാത്താപം ഉപകരിക്കാത്ത ദിവസം അവൻ തന്റെ വീഴ്ചയിൽ ഖേദിക്കും. (ആവശ്യനേരത്ത്) മറ്റുള്ളവർ ഓടിച്ചുപോയി ലക്ഷ്യം നേടുന്നതും, രക്ഷപ്പെടേണ്ടവർ രക്ഷപ്പെടുന്നതും അവൻ കണ്ടുനിൽക്കേണ്ടി വരും. അവൻ ഓടിക്കാൻ ശ്രമിക്കും പക്ഷെ എത്തുകയില്ല, രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കും പക്ഷെ രക്ഷപ്പെടുകയില്ല. ഇതെല്ലാം അവന്റെ വീഴ്ച കാരണവും, കാര്യങ്ങൾ അറിഞ്ഞിട്ടും ക്ഷമ കാണിക്കാത്തതുകൊണ്ടുമാണ്. പിന്നീട് അവൻ സ്വന്തത്തെ ആക്ഷേപിക്കുകയും കുറ്റപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് ഇപ്രകാരം പറയും: ‘എന്തിന് നീ വീഴ്ച വരുത്തി? എന്തിന് നീ കുറവ് വരുത്തി? എന്റെ ക്ഷമക്കുറവ് കാരണം ഞാൻ വെറുക്കുന്നതെല്ലാം എനിക്ക് വന്നുഭവിച്ചു’. അല്ലാഹുവിലാണ് സർവ്വ സഹായവും (അല്ലാഹുൽ മുസ്തആൻ). അല്ലാഹു നിങ്ങൾക്ക് കരുണ ചെയ്യട്ടെ, ഈ ഉദാഹരണത്തിന്റെ അറിവ് നിങ്ങൾ ചിന്തിക്കുകയും ഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുക. എങ്കിൽ നിങ്ങൾ വിജയിക്കും.” [അൽ ആജുരി – അദബു ന്നുഫൂസ്: പേജ് 261].

ഈ ഒന്നാമത്തെ ഉദാഹരണത്തിൽ ഇമാം ആജുരി رحمه الله മനുഷ്യ ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയാണ് വിവരിക്കുന്നത്. അതിനെ മെരുക്കിയെടുക്കുന്നതിൽ ക്ഷമയും പരിശീലനവും ആവശ്യമായ ഒരു കുതിരക്കുട്ടിയെപ്പോലെയാണത്. ആത്മാവിനെ നന്നാക്കുകയും സംസ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് മനുഷ്യന് അറിവുണ്ടായിരിക്കണം. ഈ അറിവിലും, അത് മെരുക്കിയെടുക്കുന്നതിലും മനുഷ്യൻ വീഴ്ച വരുത്തിയാൽ അവസാനം അവൻ അതിയായി ഖേദിക്കേണ്ടി വരും.

രണ്ടാമത്തെ ഉദാഹരണം: ഇമാം ഇബ്‌നുൽ ഖയ്യിം رحمه الله നൽകിയ ഉദാഹരണമാണിത്. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള യാത്രയിലെ (വഴിയിലെ) വലിയൊരു പ്രയാസമേറിയ പർവ്വതമാണ് ആത്മാവ് (നഫ്‌സ്). സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏതൊരാൾക്കും ആ പർവ്വതത്തിലൂടെയല്ലാതെ വഴിയില്ല. അവന് അതിൽ എത്തിച്ചേരുക തന്നെ വേണം. എന്നാൽ അവരിൽ അത് പ്രയാസമുള്ളവരുണ്ട്, എളുപ്പമുള്ളവരുമുണ്ട്. അല്ലാഹു എളുപ്പമാക്കിയവർക്ക് അത് എളുപ്പമുള്ളതാണ്. ആ പർവ്വതത്തിൽ താഴ്വരകളും, ഇടുക്കുകളും, പ്രതിസന്ധികളും, ഗർത്തങ്ങളും, മുള്ളുകളും, മുൾച്ചെടികളും, കൊള്ളക്കാരുമുണ്ട്. അവർ യാത്രക്കാരെ കൊള്ളയടിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും രാത്രിയുടെ അന്ത്യയാമങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെ (അഹ്‌ലുല്ലൈൽ). അവരുടെ കൂടെ ഈമാനിന്റെ (വിശ്വാസത്തിന്റെ) സന്നാഹങ്ങളും, വിനയത്തിന്റെ (ഇഖ്‌ബാത്ത്) എണ്ണയാൽ കത്തുന്ന ഉറപ്പിന്റെ (യഖീൻ) വിളക്കുകളും ഇല്ലെങ്കിൽ, ആ തടസ്സങ്ങൾ അവരെ പിടികൂടുകയും, ആ മുറിച്ചുകളയുന്നവർ (കൊള്ളക്കാർ) അവരെ പിടിച്ചുവെക്കുകയും ചെയ്യും. അങ്ങനെ അവർക്കും അവരുടെ യാത്രയ്ക്കും ഇടയിൽ അവർ തടസ്സം നിൽക്കും.

ആ പർവ്വതത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭൂരിഭാഗം പേരും അത് മുറിച്ചുകടക്കാനും അതിലെ പ്രതിസന്ധികളെ തരണം ചെയ്യാനും സാധിക്കാതെ പിന്തിരിഞ്ഞോടിയവരാണ്. പിശാച് (ശൈത്താൻ) ആ പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ – അതായത് അതിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതിയിൽ – ഇരുന്നുകൊണ്ട് ജനങ്ങളെ അതിൽ കയറുന്നതിൽ നിന്നും ഉയരുന്നതിൽ നിന്നും താക്കീത് ചെയ്യുകയും ഭയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അങ്ങനെ (മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ) ഒത്തുവരുന്നു: കയറാനുള്ള പ്രയാസം, അതിന്റെ മുകളിൽ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ ഇരിക്കുന്നത്, സഞ്ചാരിയുടെ നിശ്ചയദാർഢ്യത്തിന്റെയും (അസീമത്ത്) ഉദ്ദേശ്യത്തിന്റെയും (നിയ്യത്ത്) ദൗർബല്യം. ഇതിൽ നിന്ന് (യാത്ര) മുറിഞ്ഞുപോവലും മടങ്ങിപ്പോവലും ഉണ്ടാകുന്നു. അല്ലാഹു കാത്തുരക്ഷിച്ചവർ മാത്രമാണ് രക്ഷപ്പെടുന്നത്.

സഞ്ചാരി ആ പർവ്വതത്തിൽ കയറുന്തോറും വഴിമുറിക്കുന്നവന്റെ (പിശാചിന്റെ) അട്ടഹാസവും, താക്കീതും, ഭയപ്പെടുത്തലും ശക്തമായിക്കൊണ്ടിരിക്കും. എന്നാൽ അവൻ അത് മുറിച്ചുകടന്ന് അതിന്റെ മുകളിലെത്തിയാൽ, ആ ഭയങ്ങളെല്ലാം നിർഭയത്വമായി (അംന്) മാറും. അപ്പോൾ യാത്ര എളുപ്പമാവുകയും, വഴിയുടെ തടസ്സങ്ങളും പ്രതിസന്ധികളുടെ പ്രയാസങ്ങളും നീങ്ങുകയും ചെയ്യും. അവൻ വിശാലമായ ഒരു സുരക്ഷിത പാത കാണും; അത് (സ്വർഗ്ഗത്തിലെ) ഭവനങ്ങളിലേക്കും അരുവികളിലേക്കും അവനെ എത്തിക്കും. അതിൽ അടയാളങ്ങളുണ്ട്. റഹ്മാനായ അല്ലാഹുവിന്റെ യാത്രാസംഘത്തിന് (റക്ബ്) വേണ്ടി വിശ്രമസ്ഥലങ്ങൾ അവിടെ ഒരുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അടിമയ്ക്കും സൗഭാഗ്യത്തിനും വിജയത്തിനും ഇടയിലുള്ളത്; മനക്കരുത്തും (ഖുവ്വത്തു അസീമ), അല്പസമയത്തെ ക്ഷമയും (സ്വബ്ർ), ആത്മധൈര്യവും, ഹൃദയത്തിന്റെ ഉറപ്പുമാണ്. ഔദാര്യം അല്ലാഹുവിന്റെ കയ്യിലാണ്, അവൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവർക്ക് അത് നൽകുന്നു. അല്ലാഹു വലിയ ഔദാര്യമുള്ളവനാണ്.” [ഇബ്‌നുൽ ഖയ്യിം – മദാരിജുസ്സാലികീൻ: 2/10].

ഈ ഉദാഹരണവും ആത്മാവിന്റെ അവസ്ഥയെ നമുക്ക് വിവരിച്ചുതരുന്നു. ആത്മാവിന് അതിന്റെ ഉടമയിൽ നിന്നും ശ്രദ്ധയും (തആഹുദ്), ചികിത്സയും (മുആലജ), മരുന്നും ആവശ്യമാണ്. മതപരമായ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ (ത്വരീഖു ശർഈ) അതിനോട് പോരാടുകയും (മുജാഹദ), അതിൽ ക്ഷമിക്കുകയും ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ അത് അവനിൽ നിന്ന് ചാടിപ്പോവുകയും അവനെ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

ഉപസംഹാരം

അടിമയ്ക്ക് തന്റെ ആത്മാവിനെ സംസ്കരിക്കാനും ശുദ്ധീകരിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന ഈ നിയമങ്ങൾ വിവരിച്ചതിന് ശേഷം; മനുഷ്യൻ അന്ത്യനാളിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, ഈ ലോകത്ത് കർമ്മം ചെയ്യാനുള്ള അവസരമുള്ളിടത്തോളം കാലം ആത്മാവിനെ വിചാരണ ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ (മുഹാസബ) ആവശ്യം വളരെ വ്യക്തമായിരിക്കുന്നു. സ്വന്തത്തെ നന്നാക്കുന്നതിൽ ആരെങ്കിലും വീഴ്ച വരുത്തിയാൽ, അത് അവന്റെ നാശത്തിന് കാരണമാകും.

സലഫുസ്സ്വാലിഹുകൾ (മുൻഗാമികൾ) സമയം കഴിയുന്നതിന് മുമ്പും മരണം വന്നെത്തുന്നതിന് മുമ്പും ആത്മാവിനെ വിചാരണ ചെയ്യേണ്ടതിനെക്കുറിച്ചും (മുഹാസബ), അതിനെ നന്നാക്കേണ്ടതിനെക്കുറിച്ചും ജനങ്ങളെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുകയും ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നു. ഈ ലഘുഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അവസാനം ഈ വിഷയത്തിൽ അവരിൽ നിന്ന് വന്നിട്ടുള്ള ചില ഉപദേശങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കുന്നത് ഉചിതമായിരിക്കും. അവരുടെ തലപ്പത്ത് സച്ചരിതരായ നാല് ഖലീഫമാരാണ് (അൽ-ഖുലഫാഉ ർറാശിദൂൻ):

സച്ചരിതനായ ഖലീഫ അബൂബക്കർ അസ്സിദ്ദീഖ് رضي الله عنه പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിന്റെ അടിമകളേ, നിങ്ങൾ അറിയുക; നിങ്ങൾക്ക് അറിവില്ലാത്ത (നിങ്ങളിൽ നിന്ന് മറച്ചുവെക്കപ്പെട്ട) ഒരു അവധിയിലേക്കാണ് (അജൽ) നിങ്ങൾ രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. അല്ലാഹുവിനുള്ള കർമ്മങ്ങളിലായിക്കൊണ്ട് ആ അവധി അവസാനിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് സാധിക്കുമെങ്കിൽ നിങ്ങൾ അപ്രകാരം ചെയ്യുക. അല്ലാഹുവിനെക്കൊണ്ടല്ലാതെ നിങ്ങൾക്കതിന് സാധിക്കുകയില്ല. നിങ്ങളുടെ അവധി അവസാനിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, നിങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച സാവകാശത്തിൽ (മുഹ്‌ലത്ത്) നിങ്ങൾ മത്സരിച്ചു മുന്നേറുക. (അതല്ലെങ്കിൽ) നിങ്ങളുടെ മോശപ്പെട്ട കർമ്മങ്ങളിലായിരിക്കെ അത് നിങ്ങളെ മടക്കിക്കളയും. നിശ്ചയമായും ചില ആളുകൾ അവരുടെ അവധിയെ (സമയത്തെ) മറ്റുള്ളവർക്ക് വേണ്ടി ആക്കുകയും, സ്വന്തത്തെ അവർ മറന്നുകളയുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. അവരെപ്പോലെയാകുന്നതിനെ തൊട്ട് ഞാൻ നിങ്ങളെ വിരോധിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് വേഗമാകട്ടെ, വേഗമാകട്ടെ (അൽ വഹാഅ്, അൽ വഹാഅ്)! രക്ഷപ്പെടുക, രക്ഷപ്പെടുക (അന്നജാ അന്നജാ)! നിശ്ചയമായും നിങ്ങളുടെ പിന്നിൽ വേഗത്തിൽ തേടിവരുന്ന ഒരാളുണ്ട് – അതായത് മരണം.” [ഇബ്‌നു അബീ ശൈബ – മുസ്വന്നഫ്: 37150].

രണ്ടാം ഖലീഫ ഉമർ ബിൻ അൽ-ഖത്താബ് رضي الله عنه പറയുന്നു: “നിങ്ങൾ വിചാരണ ചെയ്യപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് നിങ്ങൾ സ്വന്തത്തെ വിചാരണ ചെയ്യുക (ഹായിബൂ അൻഫുസകും). നിങ്ങൾ (നിങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങൾ) തൂക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് നിങ്ങൾ സ്വന്തത്തെ തൂക്കിനോക്കുക. ഏറ്റവും വലിയ പ്രദർശനത്തിന് (അർദുൽ അക്ബർ) വേണ്ടി നിങ്ങൾ അലങ്കരിക്കുക (തയ്യാറെടുക്കുക). നിങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ദിവസം; നിങ്ങളുടെ ഒരു രഹസ്യവും അന്ന് മറഞ്ഞുപോവുകയില്ല.” [ഇബ്‌നു അബീ ശൈബ – മുസ്വന്നഫ്: 34459].

മൂന്നാം ഖലീഫ ഉസ്മാൻ ബിൻ അഫ്ഫാൻ رضي الله عنه പറയുന്നു: “ആദമിന്റെ മകനേ; അറിയുക, നിന്നെ ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ട മരണത്തിന്റെ മലക്ക് നിന്നെ വിട്ട് മറ്റൊരാളിലേക്ക് മറികടന്ന് പോകുകയാണ്. (എന്നാൽ) അവൻ ദുനിയാവിലുള്ള മറ്റൊരാളെ വിട്ട് നിന്റെ അടുത്തേക്ക് വരാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ട് കാത്തിരിക്കുന്നത് പോലെയാണ്. അതിനാൽ നീ നിന്റെ ജാഗ്രത കൈക്കൊള്ളുക. അതിനായി തയ്യാറെടുക്കുക. നീ അശ്രദ്ധ കാണിക്കരുത്; നിശ്ചയമായും (മലക്ക്) നിന്നെക്കുറിച്ച് അശ്രദ്ധനല്ല. ആദമിന്റെ മകനേ, അറിയുക; നിന്റെ ആത്മാവിന്റെ കാര്യത്തിൽ നീ അശ്രദ്ധ കാണിക്കുകയും നീ അതിന് വേണ്ടി തയ്യാറെടുക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, നിനക്ക് വേണ്ടി തയ്യാറെടുക്കാൻ മറ്റൊരാളുമുണ്ടാവില്ല. അല്ലാഹുവുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ച (ലിഖാഉല്ലാഹ്) അനിവാര്യമാണ്. അതിനാൽ നിന്റെ കാര്യം നീ തന്നെ ഏറ്റെടുക്കുക, അത് നീ മറ്റൊരാളെ ഏൽപ്പിക്കരുത്.” [അബൂബക്കർ അദ്ദീനവരി – അൽ മുജാലസ വ ജവാഹിറുൽ ഇൽമ്: 207].

നാലാം ഖലീഫ അലി ബിൻ അബീ ത്വാലിബ് رضي الله عنه പറയുന്നു: “ഓ ജനങ്ങളേ, നിശ്ചയമായും നിങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ഞാൻ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭയപ്പെടുന്നത് രണ്ട് കാര്യങ്ങളാണ്: നീണ്ട പ്രതീക്ഷയും (ത്വൂലുൽ അമൽ), ദേഹേച്ഛയെ പിന്തുടരലും (ഇത്തിബാഉൽ ഹവ). നീണ്ട പ്രതീക്ഷ പരലോകത്തെ മറപ്പിച്ചുകളയും. ദേഹേച്ഛയെ പിന്തുടരൽ സത്യത്തിൽ നിന്ന് (ഹഖ്) വഴിതെറ്റിച്ചുകളയും. അറിയുക: ദുനിയാവ് ഇതാ പിന്തിരിഞ്ഞുപോയിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. പരലോകം ഇതാ മുന്നിട്ടു വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അവ രണ്ടിനും മക്കളുണ്ട്. നിങ്ങൾ പരലോകത്തിന്റെ മക്കളാവുക, നിങ്ങൾ ദുനിയാവിന്റെ മക്കളാവരുത്. നിശ്ചയമായും ഇന്ന് കർമ്മമുണ്ട്, വിചാരണയില്ല. നാളെ വിചാരണയാണ്, കർമ്മമില്ല.” [ബൈഹഖി – ശുഅബുൽ ഈമാൻ: 7/369].

ഹസൻ അൽ-ബസ്വരി رحمه الله പറയുന്നു: “നിശ്ചയമായും ഒരു മുഅ്മിൻ തന്റെ ആത്മാവിനെ ഭരിക്കുന്നവനാണ് (ഖവ്വാം). അല്ലാഹുവിന് വേണ്ടി അവൻ തന്റെ ആത്മാവിനെ വിചാരണ ചെയ്യുന്നു. ദുനിയാവിൽ വെച്ച് സ്വന്തത്തെ വിചാരണ ചെയ്തവർക്ക് അന്ത്യനാളിൽ വിചാരണ ലഘുവായിരിക്കും. വിചാരണയൊന്നും കൂടാതെ (ദുനിയാവിലെ) കാര്യങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചവർക്കാണ് അന്ത്യനാളിൽ വിചാരണ കഠിനമാവുക.” [ഇബ്‌നുൽ മുബാറക് – അസ്സുഹ്ദ്: 307].

മൈമൂൻ ബിൻ മഹ്റാൻ رحمه الله പറയുന്നു: “ഒരു പങ്കാളി തന്റെ പങ്കാളിയെ കണക്ക് ചോദിക്കുന്നതിനേക്കാൾ കഠിനമായി തന്റെ ആത്മാവിനെ വിചാരണ ചെയ്യുന്നത് വരെ, ഒരു അടിമയും ‘തഖ്‌വ’ ഉള്ളവനാവുകയില്ല (മുത്തഖി).” [വകീഅ് – അസ്സുഹ്ദ്: 239].

അതുകൊണ്ടാണ് ഇപ്രകാരം പറയപ്പെട്ടത്: “ആത്മാവ് (നഫ്‌സ്) വഞ്ചകനായ പങ്കാളിയെപ്പോലെയാണ്; നീ അതിനെ കണക്ക് ചോദിച്ചില്ലെങ്കിൽ അത് നിന്റെ സമ്പത്തുമായി പോയിക്കളയും.” [ഇബ്‌നുൽ ഖയ്യിം – ഇഗാസത്തുല്ലഹ്ഫാൻ: 1/133].

നന്മയിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുകളയുന്ന കാര്യങ്ങളും കുഴപ്പങ്ങളും (ഫിത്‌നകൾ) അധികരിക്കുകയും, ആത്മാവിന് ബാതിലിനെ (മിഥ്യയെ) ഭംഗിയാക്കി കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്ന തിന്മകൾ വലുതാവുകയും ചെയ്ത ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇതിന്റെ (ആത്മവിചാരണയുടെ) സ്ഥാനം വളരെ വലുതാണ്.

താബിഉകളിലെ പണ്ഡിതന്മാരിൽ പ്രമുഖനായ ഇമാം അബ്ദുല്ലാഹി ബിൻ മുബാറക് رحمه الله തന്റെ കാലഘട്ടത്തെക്കുറിച്ച് ഇപ്രകാരം പറയാറുണ്ടായിരുന്നു: “കഴിഞ്ഞുപോയ സജ്ജനങ്ങളുടെ (സ്വാലിഹീൻ) ആത്മാവുകൾ നന്മ ചെയ്യാൻ അവരെ അനായാസം സഹായിക്കുമായിരുന്നു. എന്നാൽ നമ്മുടെ ആത്മാവുകൾ വളരെ പ്രയാസപ്പെട്ടാലല്ലാതെ നമ്മെ അനുസരിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ നാം അതിനെ നിർബന്ധിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്.” [ഇബ്‌നുൽ ജൗസി – ദമ്മുൽ ഹവ: പേജ് 47].

എങ്കിൽ (അതിനേക്കാൾ മോശമായ) നമ്മുടെ കാലഘട്ടത്തിലെ അവസ്ഥ എന്തായിരിക്കും? നമ്മുടെ കാര്യങ്ങളുടെയെല്ലാം സംരക്ഷണമായ നമ്മുടെ ദീനിനെ നന്നാക്കിത്തരുവാനും, നമ്മുടെ ജീവിതമാർഗ്ഗമായ ദുനിയാവിനെ നന്നാക്കിത്തരുവാനും, നമ്മുടെ മടക്കത്താവളമായ പരലോകത്തെ നന്നാക്കിത്തരുവാനും, ജീവിതം എല്ലാ നന്മകളും വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ളതാക്കിത്തരുവാനും, മരണം എല്ലാ തിന്മകളിൽ നിന്നുമുള്ള ആശ്വാസമാക്കിത്തരുവാനും അല്ലാഹുവിന്റെ അസ്മാഉൽ ഹുസ്ന (ഏറ്റവും നല്ല നാമങ്ങൾ) കൊണ്ടും അവന്റെ ഉന്നതമായ വിശേഷണങ്ങൾ കൊണ്ടും നാം അവനോട് ചോദിക്കുന്നു.

اللَّهُمَّ آتِ نُفُوسَنَا تَقْوَاهَا، وَزَكِّهَا أَنْتَ خَيْرُ مَنْ زَكَّاهَا، أَنْتَ وَلِيُّهَا وَمَوْلَاهَا

അല്ലാഹുവേ, ഞങ്ങളുടെ ആത്മാക്കൾക്ക് നീ അതിന്റെ തഖ്‌വ നൽകേണമേ. അതിനെ നീ സംസ്കരിക്കേണമേ, നീയാണ് അതിനെ സംസ്കരിക്കുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമൻ. നീയാണ് അതിന്റെ രക്ഷാധികാരിയും യജമാനനും.

നമ്മുടെ മുഹമ്മദ് നബിയുടെയും അവിടുത്തെ കുടുംബത്തിന്റെയും അനുചരന്മാരുടെയും മേൽ അല്ലാഹുവിന്റെ സ്വലാത്തും സലാമും ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ.

 

ശൈഖ് അബ്ദുറസ്സാഖ് ബ്നു അബ്ദുൽ മുഹ്സിൻ അൽ-ബദ്‌ർ حَفِظَهُ اللَّهُ

 

www.kanzululoom.com