بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ

അല്ലാഹു (ﷻ) വിന്റെ കിതാബിലെ അതിമഹത്തായ ഒരധ്യായമാണ് സൂറത്തുൽ കഹ്ഫ്. അതിൽ വിജ്ഞാനകൗതുകികളായ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് എക്കാലത്തും പാഠമായി നിലകൊള്ളുന്ന ചരിത്രമാണ് മൂസാ നബി (عَلَيْهِ ٱلسَّلَامُ) യും ഖിദ്റും തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ച. ഈ ചരിത്രത്തെ സൂക്ഷ്മമായി വിശകലനം ചെയ്തുകൊണ്ട്, ഒരു യാത്രയിലും സഹവാസത്തിലും വിജ്ഞാന സമ്പാദനത്തിലും പാലിക്കേണ്ട 70 മര്യാദകളെക്കുറിച്ചാണ് ഇവിടെ ചർച്ച ചെയ്യുന്നത്.

ലക്ഷ്യബോധവും നിശ്ചയദാർഢ്യവും

അല്ലാഹു (ﷻ) പറയുന്നു:

وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِفَتَاهُ لَا أَبْرَحُ حَتَّىٰ أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُبًا

മൂസാ തന്‍റെ ഭൃത്യനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞ സന്ദര്‍ഭം (ശ്രദ്ധേയമാകുന്നു:) ഞാന്‍ രണ്ട് കടലുകള്‍ കൂടിച്ചേരുന്നിടത്ത് എത്തുകയോ, അല്ലെങ്കില്‍ സുദീര്‍ഘമായ ഒരു കാലഘട്ടം മുഴുവന്‍ നടന്നു കഴിയുകയോ ചെയ്യുന്നതുവരെ ഞാന്‍ (ഈ യാത്ര) തുടര്‍ന്നു കൊണ്ടേയിരിക്കും. [അൽ-കഹ്ഫ്: 60]

ഈ വചനത്തിൽ നിന്ന് നാല് പാഠങ്ങൾ ഗ്രഹിക്കാം:

1. പ്രയാസകരമായ ദൗത്യങ്ങളിൽ ഒരു സഹായിയെയും കൂട്ടുകാരനെയും കൂടെക്കൂട്ടുന്നതിലെ പ്രാധാന്യം.

2. താൻ ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന കാര്യം കൂട്ടുകാരനോട് പങ്കുവെക്കുന്നത് ലക്ഷ്യപൂർത്തീകരണത്തിന് സഹായകമാകും.

3. നിശ്ചയദാർഢ്യം (അസീമത്ത്) എന്നത് ഹൃദയത്തിലെ കരുത്തും, മനസ്സിന്റെ സഹനശേഷിയും, ശരീരം കൊണ്ട് അത് പ്രാവർത്തികമാക്കലുമാണ്.

4. അലസത കൊണ്ട് ഉന്നതസ്ഥാനങ്ങൾ നേടാനാവില്ല. മഹത്തായ കാര്യങ്ങൾ ഹ്രസ്വമായ സമയം കൊണ്ട് നേടിയെടുക്കാനുമാകില്ല.

യാത്രയിലെ മറവിയും പരിഹാരവും

ഫലസ്തീനിൽ നിന്ന് യാത്ര തിരിച്ച്, രണ്ടു സമുദ്രങ്ങൾ സംഗമിക്കുന്നിടത്ത് എത്തിയപ്പോൾ ഉണ്ടായ സംഭവം:

فَلَمَّا بَلَغَا مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا نَسِيَا حُوتَهُمَا فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا

അങ്ങനെ അവര്‍ അവ (കടലുകള്‍) രണ്ടും കൂടിച്ചേരുന്നിടത്തെത്തിയപ്പോള്‍ തങ്ങളുടെ മത്സ്യത്തിന്‍റെ കാര്യം മറന്നുപോയി. അങ്ങനെ അത് കടലില്‍ (ചാടി) അത് പോയ മാര്‍ഗം ഒരു തുരങ്കം (പോലെ) ആക്കിത്തീര്‍ത്തു. [അൽ-കഹ്ഫ്: 61]

5. യാത്രക്കിടയിൽ സംഭവിക്കുന്ന ചില കാര്യങ്ങൾ, അതിലെ നന്മയും തിന്മയും (മസ്ലഹത്തും മഫ്സദത്തും) പരിഗണിച്ച് കൂട്ടുകാരനിൽ നിന്ന് മറച്ചുവെക്കുന്നതിൽ തെറ്റില്ല. എല്ലാം അറിയിക്കണമെന്നില്ല.

6. മറവി (നിസ്-യാൻ) എന്നത് മനുഷ്യസഹജമാണ്. ചിലപ്പോൾ അത് വിഷമമുണ്ടാക്കുമെങ്കിലും അതിന് പിന്നിൽ വലിയ നന്മകൾ ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ടാകാം.

ക്ഷീണവും പങ്കുവെക്കലും

فَلَمَّا جَاوَزَا قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِن سَفَرِنَا هَٰذَا نَصَبًا

അങ്ങനെ അവര്‍ ആ സ്ഥലം വിട്ടു മുന്നോട്ട് പോയിക്കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ മൂസാ തന്‍റെ ഭൃത്യനോട് പറഞ്ഞു: നീ നമുക്ക് നമ്മുടെ ഭക്ഷണം കൊണ്ടുവരിക. നമ്മുടെ ഈ യാത്ര നിമിത്തം നമുക്ക് ക്ഷീണം നേരിട്ടിരിക്കുന്നു. [അൽ-കഹ്ഫ്: 62]

7. യാത്രക്ക് മുൻകൂട്ടി തയ്യാറെടുപ്പുകൾ നടത്തുകയും പരസ്പരം സഹകരിക്കുകയും വേണം.

8. “എനിക്ക് ഭക്ഷണം തരൂ” എന്നല്ല, “നമുക്ക് നമ്മുടെ ഭക്ഷണം തരൂ” എന്നാണ് മൂസാ (عَلَيْهِ ٱلسَّلَامُ) പറഞ്ഞത്. യാത്രയിൽ സ്വാർത്ഥത പാടില്ല, പങ്കുവെക്കലാണ് വേണ്ടത്.

9. പരാതി പറയുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തിലല്ലാതെ, തന്റെ അവസ്ഥയും ക്ഷീണവും കൂട്ടുകാരനെ അറിയിക്കുന്നതിൽ തെറ്റില്ല.

സത്യസന്ധതയും കൃത്യതയും

قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ ۚ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا

അവന്‍ (ഭൃത്യന്‍) പറഞ്ഞു: അങ്ങനെയെങ്കില്‍ നാം ആ പാറയിങ്കൽ അഭയം പ്രാപിച്ച സന്ദര്‍ഭം അങ്ങ് കണ്ടുവോ? എന്നാല്‍ ആ മത്സ്യം ഞാന്‍ മറന്നുപോവുകയാണുണ്ടായത്. അത് ഓര്‍മിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് പിശാചാണ് എന്നെ മറപ്പിച്ചു കളഞ്ഞത്. അത് സമുദ്രത്തിലൂടെ അതിന്റെ വഴി അത്ഭുതകരമാംവിധം ഉണ്ടാക്കിപ്പോയിരിക്കുന്നു. [അൽ-കഹ്ഫ്: 63]

10. ചോദിക്കപ്പെട്ട കാര്യത്തിന് മാത്രം മറുപടി നൽകുക.

11. മറുപടിയിൽ സത്യസന്ധതയും വ്യക്തതയും പാലിക്കുക. കള്ളം പറയുകയോ അനാവശ്യ ഒഴിവുകഴിവുകൾ ഉണ്ടാക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.

12. വാർത്തകൾ കൈമാറുന്നതിൽ ആളുകളുടെ നിലവാരം വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. അത് കേൾക്കുന്നവരുടെ പ്രതികരണവും അതിനനുസരിച്ചായിരിക്കും.

ജാഗ്രതയും ക്ഷമയും

قَالَ ذَٰلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ ۚ فَارْتَدَّا عَلَىٰ آثَارِهِمَا قَصَصًا

മൂസാ പറഞ്ഞു: അതുതന്നെയാണ് നാം തേടിക്കൊണ്ടിരുന്നതും. ഉടനെ അവര്‍ തങ്ങളുടെ കാൽപ്പാടുകൾ നോക്കിക്കൊണ്ട് മടങ്ങിപ്പോയി. [അൽ-കഹ്ഫ്: 64]

13. യാത്രയിൽ അതീവ ജാഗ്രതയും ശ്രദ്ധയും ആവശ്യമാണ്. വഴികൾ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കിയിരിക്കണം.

14. ക്ഷമ എന്നത് യാത്രയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഗുണമാണ്. സഹയാത്രികന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾ കേൾക്കാനും, അയാളുടെ മറവിയോ ദേഷ്യമോ സഹിക്കാനും ക്ഷമ അനിവാര്യമാണ്.

ഗുരുവും ശിഷ്യനും: കണ്ടുമുട്ടൽ

فَوَجَدَا عَبْدًا مِّنْ عِبَادِنَا آتَيْنَاهُ رَحْمَةً مِّنْ عِندِنَا وَعَلَّمْنَاهُ مِن لَّدُنَّا عِلْمًا

അപ്പോൾ നമ്മുടെ ദാസന്‍മാരിൽ ഒരു ദാസനെ അവര്‍ കണ്ടെത്തി. അദ്ദേഹത്തിന് നാം നമ്മുടെ പക്കൽ നിന്നുള്ള കാരുണ്യം നൽകുകയും, നമ്മുടെ അടുക്കൽ നിന്നുള്ള ജ്ഞാനം നാം അദ്ദേഹത്തെ പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [അൽ-കഹ്ഫ്: 65]

15. അറിവ് പോലെയുള്ള നന്മകൾ ലഭിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന സന്ദർഭങ്ങളിലെത്തിപ്പെടുന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹമാണ്.

16. അറിവ് എന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ദാനമാണ്.

17. അല്ലാഹു നൽകിയ കഴിവുകളെ വികസിപ്പിക്കുകയും അത് ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകയും വേണം.

18. കാരുണ്യം (റഹ്‌മത്ത്) എന്നത് അധ്യാപകന് വേണ്ട ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗുണമാണ്.

അറിവ് തേടാനുള്ള മര്യാദകൾ

قَالَ لَهُ مُوسَىٰ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَىٰ أَن تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا

മൂസാ അദ്ദേഹത്തോടായി പറഞ്ഞു: അങ്ങേക്ക് പഠിപ്പിക്കപ്പെട്ട സന്മാർഗജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് എനിക്ക് അങ്ങ് പഠിപ്പിച്ചുതരുന്നതിനായി ഞാൻ അങ്ങയെ അനുഗമിക്കട്ടെയോ? [അൽ-കഹ്ഫ്: 66]

19. അറിവ് നേടുന്നതിനായി അധ്യാപകനെ അനുഗമിക്കാൻ അനുവാദം ചോദിക്കണം.

20. അധ്യാപകനോടൊപ്പമുള്ള സഹവാസം അറിവ് നേടാനും അവരുടെ മര്യാദകൾ പഠിക്കാനും സഹായിക്കും.

21. വിദ്യാർത്ഥി അറിവ് തേടി അങ്ങോട്ട് ചെല്ലുകയാണ് വേണ്ടത്.

22. വിനയത്തോടുകൂടിയുള്ള ചോദ്യം വിദ്യാർത്ഥിയുടെ മര്യാദയെയും അറിവിനോടുള്ള ആവേശത്തെയും കാണിക്കുന്നു.

23. അധ്യാപകനെ ബഹുമാനിക്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അറിവിൽ നിന്ന് അൽപം പകർന്നു തരാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും വേണം.

24. അറിവിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം സന്മാർഗം പ്രാപിക്കലാണ്.

25. നമ്മൾ എത്ര വലിയ അറിവുള്ളവരാണെങ്കിലും നമ്മെക്കാൾ അറിവുള്ളവർ വേറെയുണ്ടാകും.

26. അധ്യാപകൻ വയസ്സിലോ സ്ഥാനത്തിലോ നമ്മെക്കാൾ താഴെയാണെങ്കിലും അറിവ് നേടുന്നതിൽ വിനയം കാണിക്കണം.

കാര്യങ്ങൾ ബോധ്യപ്പെടുത്തൽ

قَالَ إِنَّكَ لَن تَسْتَطِيعَ مَعِىَ صَبْرًا ‎﴿٦٧﴾‏ وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَىٰ مَا لَمْ تُحِطْ بِهِۦ خُبْرًا ‎﴿٦٨﴾

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: തീര്‍ച്ചയായും താങ്കൾക്ക് എന്റെ കൂടെ ക്ഷമിച്ചുകഴിയാന്‍ സാധിക്കുകയേ ഇല്ല. താങ്കള്‍ സൂക്ഷ്മമായി അറിഞ്ഞിട്ടില്ലാത്ത ഒരു വിഷയത്തില്‍ താങ്കള്‍ക്കെങ്ങനെ ക്ഷമിക്കാനാകും? [അൽ-കഹ്ഫ്: 67-68]

27. പഠനത്തിന് ആവശ്യമായ ക്ഷമയെക്കുറിച്ചും ആത്മാർത്ഥതയെക്കുറിച്ചും അധ്യാപകൻ വിദ്യാർത്ഥിയെ ബോധ്യപ്പെടുത്തണം.

28. തന്റെ അധ്യാപന രീതിയും ശൈലിയും തുടക്കത്തിൽ തന്നെ വ്യക്തമാക്കണം.

29. പഠനത്തിനിടയിൽ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള പ്രയാസങ്ങളെക്കുറിച്ച് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകണം.

30. ബാഹ്യമായ കാര്യങ്ങൾ വെച്ച് വിധിയെഴുതരുത്. ഓരോരുത്തരുടെയും ഉള്ളിലുള്ളത് അല്ലാഹുവിന് മാത്രമേ അറിയൂ.

31. വിദ്യാർത്ഥിയുടെ വിയോജിപ്പുകളെ അധ്യാപകൻ ക്ഷമയോടെ നേരിടണം.

കരാറുകളും നിബന്ധനകളും

قَالَ سَتَجِدُنِي إِن شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا

അദ്ദേഹം (മൂസാ) പറഞ്ഞു: അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിക്കുന്ന പക്ഷം ക്ഷമയുള്ളവനായി താങ്കള്‍ എന്നെ കണ്ടെത്തുന്നതാണ്‌. ഞാന്‍ താങ്കളുടെ ഒരു കല്‍പനയ്ക്കും എതിര്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നതല്ല. [അൽ-കഹ്ഫ്: 69]

32. വിദ്യാർത്ഥി തന്റെ ലക്ഷ്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയും മര്യാദകൾ പാലിക്കുമെന്ന് വാക്കുനൽകുകയും ചെയ്യുന്നത് അധ്യാപകനോടുള്ള ബഹുമാനമാണ്.

33. കാര്യങ്ങൾ “ഇൻ ശാ അല്ലാഹ്” (അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിച്ചാൽ) എന്ന് പറഞ്ഞ് അല്ലാഹുവിൽ ഭരമേൽപ്പിക്കണം.

34. അറിവ് നേടാൻ കഠിനാധ്വാനവും ശ്രദ്ധയും ആവശ്യമാണ്.

قَالَ فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلَا تَسْأَلْنِي عَن شَيْءٍ حَتَّىٰ أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: എന്നാല്‍ താങ്കള്‍ എന്നെ അനുഗമിക്കുന്ന പക്ഷം യാതൊരു കാര്യത്തെപ്പറ്റിയും താങ്കള്‍ എന്നോട് ചോദിക്കരുത്‌: അതിനെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരം ഞാന്‍ തന്നെ താങ്കള്‍ക്കു പറഞ്ഞുതരുന്നത് വരെ. [അൽ-കഹ്ഫ്: 70]

35. അധ്യാപകൻ തന്റെ രീതി വ്യക്തമാക്കിയ ശേഷം, പഠനം തുടരണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം വിദ്യാർത്ഥിക്ക് നൽകണം.

36. അധ്യാപകൻ സംസാരിക്കുമ്പോൾ ഇടക്ക് കയറി സംസാരിക്കാതിരിക്കുക എന്നത് പ്രധാനപ്പെട്ട മര്യാദയാണ്.

37. സംശയങ്ങൾ ചോദിക്കാനും ചർച്ച ചെയ്യാനും അനുയോജ്യമായ സമയം അധ്യാപകൻ നിശ്ചയിക്കണം.

38. പഠിപ്പിച്ച കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലായോ എന്ന് പരിശോധിക്കാൻ സമയം കണ്ടെത്തണം.

39. വിദ്യാർത്ഥിയുടെ നന്മക്ക് വേണ്ടി ചില കാര്യങ്ങൾ കൽപ്പിക്കാനും വിലക്കാനുമുള്ള അധികാരം അറിവ് അധ്യാപകന് നൽകുന്നു.

40. സംശയനിവാരണത്തിന് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നത് പഠനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

പ്രായോഗിക അനുഭവങ്ങളും തിരുത്തലുകളും

ഒന്നാമത്തെ സംഭവം (കപ്പൽ):

ഫലസ്തീനിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന കപ്പലിൽ വെച്ച് ഖിദ്ർ അത് കേടുവരുത്തി.

قَالَ أَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا

മൂസാ പറഞ്ഞു: അതിലുള്ളവരെ മുക്കിക്കളയുവാന്‍ വേണ്ടി താങ്കളതിന് കേടുവരുത്തിയിരിക്കുകയാണോ? തീര്‍ച്ചയായും ഗുരുതരമായ ഒരു കാര്യം തന്നെയാണ് താങ്കള്‍ ചെയ്തത്‌. [അൽ-കഹ്ഫ്: 71]

41. അറിവ് നേടുന്നതിൽ ധൃതി കാണിക്കുന്നത് പഠനത്തിന് തടസ്സമായേക്കാം.

42. അനുയോജ്യമായ സമയത്ത്, അധ്യാപകൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന രീതിയിൽ വേണം സംശയങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ.

43. വിദ്യാർത്ഥിയുടെ പ്രതികരണം (അത് തെറ്റാണെങ്കിൽ പോലും) അയാൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ട് എന്നതിന്റെ തെളിവാണ്.

അധ്യാപകന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ

قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَن تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: തീര്‍ച്ചയായും താങ്കള്‍ക്ക് എന്‍റെ കൂടെ ക്ഷമിച്ചുകഴിയാന്‍ സാധിക്കില്ല എന്ന് ഞാന്‍ പറഞ്ഞിട്ടില്ലേ? [അൽ-കഹ്ഫ്: 72]

44. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കി അവർക്ക് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ പെരുമാറാൻ അധ്യാപകന് കഴിയണം.

45. വിദ്യാർത്ഥിയെ തിരുത്തുന്നതും ശാസിക്കുന്നതും അവരെ സംസ്കരിക്കാനുള്ള വഴിയാണ്.

46. ശാസിക്കുമ്പോൾ എന്ത് തെറ്റാണ് ചെയ്തതെന്ന് വ്യക്തമാക്കിക്കൊടുക്കണം.

വിദ്യാർത്ഥിയുടെ ക്ഷമാപണം

قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ഞാന്‍ മറന്നുപോയതിന് താങ്കള്‍ എന്‍റെ പേരില്‍ നടപടി എടുക്കരുത്‌. എന്‍റെ കാര്യത്തില്‍ വിഷമകരമായ യാതൊന്നിനും താങ്കള്‍ എന്നെ നിര്‍ബന്ധിക്കുകയും ചെയ്യരുത്‌. [അൽ-കഹ്ഫ്: 73]

47. തെറ്റ് പറ്റിയാൽ അത് സമ്മതിക്കുകയും മാപ്പ് ചോദിക്കുകയും വേണം.

48. തെറ്റ് പറ്റാനുള്ള കാരണം (മറവി പോലെ) ബോധിപ്പിക്കുന്നത് ക്ഷമ ലഭിക്കാൻ സഹായിക്കും.

49. വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് വിട്ടുവീഴ്ച നൽകുന്നത് അധ്യാപകന്റെ കാരുണ്യമാണ്.

50. പഠനത്തിന് തടസ്സമാകുന്ന കാര്യങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥി തുറന്നുപറയണം.

രണ്ടാമത്തെ സംഭവം (ബാലൻ)

ഖിദ്ർ ഒരു ബാലനെ വധിച്ചു.

قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَّقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُّكْرًا

മൂസാ പറഞ്ഞു: നിര്‍ദോഷിയായ ഒരാളെ മറ്റൊരാള്‍ക്കു പകരമായിട്ടല്ലാതെ (നിരപരാധിയെ) താങ്കള്‍ കൊന്നുവോ? തീര്‍ച്ചയായും നിഷിദ്ധമായ ഒരു കാര്യം തന്നെയാണ് താങ്കള്‍ ചെയ്തിട്ടുള്ളത്‌. [അൽ-കഹ്ഫ്: 74]

51. വിദ്യാർത്ഥി തെറ്റ് ആവർത്തിച്ചേക്കാം, അധ്യാപകൻ ക്ഷമ കാണിക്കണം.

52. ഒരേ തെറ്റ് ആവർത്തിക്കാൻ പല കാരണങ്ങളുണ്ടാകാം.

കൂടുതൽ കർക്കശമായ മറുപടി

ഖിദ്ർ വീണ്ടും പറഞ്ഞു:

قَالَ أَلَمْ أَقُل لَّكَ إِنَّكَ لَن تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: തീര്‍ച്ചയായും താങ്കള്‍ക്ക് എന്‍റെ കൂടെ ക്ഷമിച്ചു കഴിയുവാന്‍ സാധിക്കുകയേ ഇല്ല എന്ന് ഞാന്‍ താങ്കളോട് പറഞ്ഞിട്ടില്ലേ? [അൽ-കഹ്ഫ്: 75]

53. തെറ്റ് ആവർത്തിക്കുമ്പോൾ ശാസനയുടെ കാഠിന്യം വർദ്ധിക്കുന്നു. (ഇവിടെ ‘ലക’ – താങ്കളോട് – എന്ന് അധികമായി ഉപയോഗിച്ചു).

54. നേരത്തെ നൽകിയ മുന്നറിയിപ്പുകൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത് പഠനത്തെ ചിട്ടപ്പെടുത്തും.

അവസാന അവസരവും വേർപിരിയലും

قَالَ إِن سَأَلْتُكَ عَن شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلَا تُصَاحِبْنِي ۖ قَدْ بَلَغْتَ مِن لَّدُنِّي عُذْرًا

മൂസാ പറഞ്ഞു: ഇതിന് ശേഷം വല്ലതിനെപ്പറ്റിയും ഞാന്‍ താങ്കളോട് ചോദിക്കുകയാണെങ്കില്‍ പിന്നെ താങ്കള്‍ എന്നെ സഹവാസിയാക്കേണ്ടതില്ല. എന്നില്‍ നിന്ന് താങ്കള്‍ക്ക് ന്യായമായ കാരണം കിട്ടിക്കഴിഞ്ഞു. [അൽ-കഹ്ഫ്: 76]

55. സ്വന്തം വീഴ്ചകൾക്ക് സ്വയം അതിർത്തി നിശ്ചയിക്കുന്നത് ബുദ്ധിയുള്ള വിദ്യാർത്ഥിയുടെ ലക്ഷണമാണ്.

56. തന്റെ തെറ്റുകൾ കാരണം പിരിയേണ്ടി വന്നാൽ അധ്യാപകനെ കുറ്റപ്പെടുത്തരുത്.

57. അധ്യാപകനെക്കൊണ്ട് സാധിക്കാത്ത കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യിക്കാൻ നിർബന്ധിക്കരുത്.

58. സ്വന്തം തെറ്റിന് സ്വയം ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നത് അധ്യാപകനോടുള്ള ബഹുമാനമാണ്.

59. അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ കൂടിവന്നാൽ സഹവാസം തുടരാൻ പ്രയാസമായിരിക്കും.

മൂന്നാമത്തെ സംഭവം (മതിൽ):

ഒരു ഗ്രാമത്തിലെത്തിയപ്പോൾ അവർ ഭക്ഷണം ചോദിച്ചു, പക്ഷേ ആരും നൽകിയില്ല. അവിടെ വീഴാറായ ഒരു മതിൽ ഖിദ്ർ നേരെയാക്കി.

قَالَ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا

മൂസാ പറഞ്ഞു: താങ്കൾ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ ഇതിന്റെ പേരിൽ താങ്കൾക്ക് വല്ല പ്രതിഫലവും വാങ്ങാമായിരുന്നു. [അൽ-കഹ്ഫ്: 77]

60. തെറ്റ് ആവർത്തിക്കുന്നുവെങ്കിലും അതിന്റെ തീവ്രത കുറയുന്നുണ്ട്.

61. മറ്റുള്ളവർ മോശമായി പെരുമാറിയാലും കരാർ പാലിക്കുന്നതിലും നന്മ ചെയ്യുന്നതിലും അധ്യാപകൻ മാതൃകയാകണം.

വേർപിരിയൽ

قَالَ هَٰذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ ۚ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِع عَلَيْهِ صَبْرًا

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ഇത് ഞാനും താങ്കളും തമ്മിലുള്ള വേര്‍പാടാകുന്നു. ഏതൊരു കാര്യത്തിന്‍റെ പേരില്‍ താങ്കള്‍ക്ക് ക്ഷമിക്കാന്‍ കഴിയാതിരുന്നുവോ അതിന്‍റെ പൊരുള്‍ ഞാന്‍ താങ്കള്‍ക്ക് അറിയിച്ചുതരാം. [അൽ-കഹ്ഫ്: 78]

62. സഹിക്കാൻ കഴിയാത്തത്ര വിയോജിപ്പുകൾ വന്നാൽ പഠനം അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടി വരും.

63. വേർപിരിയലും ബഹുമാനത്തോടുകൂടിയാകണം.

64. പിരിയുന്നതിന് മുമ്പ്, വിദ്യാർത്ഥിക്ക് മനസ്സിലാകാത്ത കാര്യങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു കൊടുക്കുന്നത് തെറ്റിദ്ധാരണകൾ നീക്കാൻ സഹായിക്കും.

65. ആത്മാർത്ഥതയുള്ള അധ്യാപകൻ വേർപിരിയുന്ന വേളയിൽ ഉപദേശങ്ങൾ നൽകും.

66. തെറ്റ് തിരുത്തിയാലും ചിലപ്പോൾ സഹവാസം തുടരാൻ കഴിഞ്ഞെന്നു വരില്ല.

67. പെരുമാറ്റങ്ങളിലെ വിയോജിപ്പുകളെക്കുറിച്ചാണ് സംസാരിക്കേണ്ടത്, വ്യക്തിഹത്യ നടത്തരുത്.

68. അധ്യാപകന്റെ ആത്മാർത്ഥതയും മര്യാദയും വിദ്യാർത്ഥിയുടെ മനസ്സിൽ കാലങ്ങളോളം തങ്ങിനിൽക്കും.

69. പ്രതികരിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥിയോട് അധ്യാപകൻ കൂടുതൽ സംവദിക്കും.

വാക്കുകളിലെ സൂക്ഷ്മത

ذَٰلِكَ تَأْوِيلُ مَا لَمْ تَسْطِع عَلَيْهِ صَبْرًا

താങ്കള്‍ക്ക് ഏത് കാര്യത്തില്‍ ക്ഷമിക്കാന്‍ കഴിയാതിരുന്നുവോ അതിന്‍റെ പൊരുളാകുന്നു അത്‌. [അൽ-കഹ്ഫ്: 82]

70. പദപ്രയോഗങ്ങളിലെ കൃത്യത: കാര്യങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അത് മൂസാ നബി (عَلَيْهِ ٱلسَّلَامُ) ക്ക് കഠിനമായിരുന്നപ്പോൾ ‘തസ്തത്വീഅ്’ (تَسْتَطِيع – നീളമുള്ള പദം) എന്ന് ഖിദ്ർ ഉപയോഗിച്ചു. എന്നാൽ കാര്യങ്ങൾ വിശദീകരിച്ച് അത് ലളിതമായപ്പോൾ ‘തസ്ത്വീഅ്’ (تَسْطِع – ചെറിയ പദം) എന്നും ഉപയോഗിച്ചു. സന്ദർഭത്തിനനുസരിച്ചുള്ള പദപ്രയോഗം ഖുർആനിന്റെ അമാനുഷികതയാണ്.

അല്ലാഹു (ﷻ) നമ്മെ യഥാർത്ഥ അറിവ് നേടുന്നവരിൽ ഉൾപ്പെടുത്തട്ടെ. ആമീൻ.

وصلى الله وسلم على نبينا محمد وعلى آله وصحبه.

 

മുഹമ്മദ് അമീൻ

 

www.kanzululoom.com