അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള പ്രബോധനം നിർബന്ധമാണെന്നും, അത് ഫർളുകളിൽ (നിർബന്ധ ബാധ്യതകളിൽ) പെട്ടതാണെന്നും ഖുർആനിലെയും സുന്നത്തിലെയും തെളിവുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതിന് ധാരാളം തെളിവുകളുണ്ട്:

അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى ٱلْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِٱلْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ ۚ وَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُفْلِحُونَ

നന്‍മയിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയും, സദാചാരം കല്‍പിക്കുകയും, ദുരാചാരത്തില്‍ നിന്ന് വിലക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സമുദായം നിങ്ങളില്‍ നിന്ന് ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ. അവരത്രെ വിജയികള്‍. (ഖു൪ആന്‍:3/104)

ادْعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ ۖ وَجَادِلْهُم بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ

യുക്തികൊണ്ടും, നല്ല സദുപദേശം കൊണ്ടും നിന്റെ രക്ഷിതാവിന്റെ മാര്‍ഗത്തിലേക്ക് നീ ക്ഷണിച്ച് കൊള്ളുക. ഏറ്റവും നല്ല രീതിയില്‍ അവരുമായി സംവാദം നടത്തുകയും ചെയ്യുക). (ഖു൪ആന്‍:16/125)

وَادْعُ إِلَىٰ رَبِّكَ ۖ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

നിന്റെ രക്ഷിതാവിങ്കലേക്ക് നീ ക്ഷണിച്ച് കൊള്ളുക. നീ ബഹുദൈവവിശ്വാസികളുടെ കൂട്ടത്തില്‍ പെട്ടുപോകരുത്‌). (ഖു൪ആന്‍:28/87)

قُلْ هَـٰذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي

പറയുക: ഇതാണ് എന്റെ മാര്‍ഗം. ദൃഢബോധ്യത്തോട് കൂടി അല്ലാഹുവിങ്കലേക്ക് ഞാന്‍ ക്ഷണിക്കുന്നു. ഞാനും എന്നെ പിന്‍പറ്റിയവരും). (ഖു൪ആന്‍:12/108)

റസൂലിനെ ﷺ പിൻപറ്റുന്നവർ അല്ലാഹുവിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നവരും, ഉൾക്കാഴ്ചയുള്ളവരുമാണെന്ന് അല്ലാഹു വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു. അവിടുത്തെ പിൻപറ്റലും, അവിടുത്തെ മാർഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കലുമാണ് നിർബന്ധമായ കാര്യം. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا

തീര്‍ച്ചയായും നിങ്ങള്‍ക്ക് അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതനില്‍ ഉത്തമമായ മാതൃകയുണ്ട്‌. അതായത് അല്ലാഹുവെയും അന്ത്യദിനത്തെയും പ്രതീക്ഷിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയും, അല്ലാഹുവെ ധാരാളമായി ഓര്‍മിക്കുകയും ചെയ്തു വരുന്നവര്‍ക്ക്). (ഖു൪ആന്‍:33/21)

പണ്ഡിതന്മാർ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുള്ളത്, അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള പ്രബോധനം ‘ഫർള് കിഫായ’ (സാമൂഹിക ബാധ്യത) ആണെന്നാണ്. അതായത്, ഒരു പ്രദേശത്ത് ആവശ്യത്തിന് പ്രബോധകർ ഉണ്ടെങ്കിൽ അത് ‘ഫർള് കിഫായ’ ആണ്. ഓരോ നാടിനും പ്രബോധനവും അതിലെ പ്രവർത്തനങ്ങളും ആവശ്യമാണ്. ആവശ്യത്തിന് ആളുകൾ അത് നിർവഹിച്ചാൽ ബാക്കിയുള്ളവരിൽ നിന്ന് ആ ബാധ്യത ഒഴിവാകും. അപ്പോൾ പ്രബോധനം ബാക്കിയുള്ളവരുടെ മേൽ ശക്തമായ സുന്നത്തും, മഹത്തായ സൽകർമ്മവുമായി മാറും.

എന്നാൽ ഒരു നാട്ടിലെ ആളുകൾ പ്രബോധന ദൗത്യം പൂർണ്ണമായി നിർവഹിച്ചില്ലെങ്കിൽ, കുറ്റം എല്ലാവർക്കുമായിരിക്കും. ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കഴിവിനനുസരിച്ച് പ്രബോധനം നിർവഹിക്കൽ നിർബന്ധമാകും. ലോകത്തെ മുഴുവൻ രാജ്യങ്ങളും പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, ഭൂമിയുടെ എല്ലാ ഭാഗത്തും അല്ലാഹുവിന്റെ സന്ദേശം എത്തിക്കാനും, അവന്റെ കൽപ്പനകൾ വ്യക്തമാക്കാനും വേണ്ടി ഒരു വിഭാഗം ആളുകൾ എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരിക്കണം. റസൂൽ ﷺ പ്രബോധകരെ അയക്കുകയും, ജനങ്ങളിലേക്കും രാജാക്കന്മാരിലേക്കും കത്തുകൾ അയക്കുകയും, അവരെ അല്ലാഹുവിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

നമ്മുടെ കാലഘട്ടത്തിൽ, മുൻകാലക്കാർക്ക് ലഭ്യമല്ലാത്ത പല മാർഗങ്ങളിലൂടെയും അല്ലാഹു പ്രബോധനം എളുപ്പമാക്കിയിരിക്കുന്നു. റേഡിയോ, ടെലിവിഷൻ, പത്രമാധ്യമങ്ങൾ, മറ്റു പല വഴികളിലൂടെയും ഇന്ന് ജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ ന്യായം സ്ഥാപിക്കാൻ സാധിക്കും.
അതുകൊണ്ട്, വിജ്ഞാനത്തിന്റെയും വിശ്വാസത്തിന്റെയും ആളുകൾക്കും, റസൂലിന്റെ ﷺ പിൻഗാമികൾക്കും ഈ ബാധ്യത നിർവഹിക്കൽ നിർബന്ധമാണ്. അവർ അതിൽ ഒരുമിക്കുകയും, അല്ലാഹുവിന്റെ അടിമകൾക്ക് അവന്റെ സന്ദേശം എത്തിക്കുകയും വേണം. അല്ലാഹുവിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഒരാളുടെയും ആക്ഷേപത്തെ ഭയക്കരുത്. വലുപ്പച്ചെറുപ്പമോ, ധനിക-ദരിദ്ര വ്യത്യാസമോ പരിഗണിക്കാതെ, അല്ലാഹു അവതരിപ്പിച്ചതുപോലെയും നിയമമാക്കിയതുപോലെയും അവന്റെ കൽപ്പനകൾ എത്തിക്കണം.

ഒരിടത്ത് നിങ്ങളല്ലാതെ മറ്റാരും ആ ദൗത്യം നിർവഹിക്കാൻ ഇല്ലെങ്കിൽ, അത് നിങ്ങൾക്ക് ‘ഫർള് ഐൻ’ (വ്യക്തിപരമായ നിർബന്ധം) ആയിത്തീരും. നന്മ കൽപ്പിക്കലും തിന്മ വിരോധിക്കലും പോലെയാണത്. അത് ചിലപ്പോൾ ‘ഫർള് ഐൻ’ ആകും, ചിലപ്പോൾ ‘ഫർള് കിഫായ’ ആകും. നിങ്ങളല്ലാതെ മറ്റാരും ആ ദൗത്യം നിർവഹിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരായി ഇല്ലെങ്കിൽ, അത് നിർവഹിക്കൽ നിങ്ങളുടെ മേൽ നിർബന്ധമാണ്. എന്നാൽ, പ്രബോധനം നിർവഹിക്കാനും, കൽപ്പിക്കാനും, വിരോധിക്കാനും മറ്റാളുകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് നിങ്ങളുടെ മേൽ സുന്നത്തായിരിക്കും. നിങ്ങൾ അതിൽ മുന്നിട്ടിറങ്ങിയാൽ, നന്മകളിൽ മത്സരിക്കുന്നവനും, പുണ്യങ്ങളിലേക്ക് മുന്നേറുന്നവനുമായിത്തീരും.

പ്രബോധനം ‘ഫർള് കിഫായ’ ആണെന്നതിന് തെളിവായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു വചനമാണ്:

وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ

നന്‍മയിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്ന ഒരു സമുദായം നിങ്ങളില്‍ നിന്ന് ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടതാണ്‌). (ഖു൪ആന്‍:3/104)

ഇമാം ഇബ്നു കഥീർ رحمه الله അടക്കമുള്ള പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ആയത്തിനെ വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട് പറയുന്നു: “ഈ മഹത്തായ ദൗത്യം നിർവഹിക്കാൻ വേണ്ടി ഒരു വിഭാഗം ആളുകൾ നിങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരിക്കണം. അവർ അല്ലാഹുവിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയും, അവന്റെ ദീൻ പ്രചരിപ്പിക്കുകയും, അവന്റെ കൽപ്പനകൾ എത്തിക്കുകയും ചെയ്യണം.”

റസൂൽ ﷺ മക്കയിൽ തന്റെ കഴിവിനനുസരിച്ച് പ്രബോധനം നിർവഹിച്ചുവെന്നും, സ്വഹാബികൾ رضي الله عنهم അവരുടെ കഴിവിനനുസരിച്ച് അത് ചെയ്തെന്നും നമുക്കറിയാം. ഹിജ്റക്ക് ശേഷം അവർ കൂടുതൽ ശക്തമായി പ്രബോധനം ചെയ്തു. അവിടുത്തെ വഫാത്തിന് ശേഷം ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ പ്രചരിച്ചപ്പോഴും അവർ തങ്ങളുടെ കഴിവും അറിവും അനുസരിച്ച് ആ ദൗത്യം നിർവഹിച്ചു.

പ്രബോധകർ കുറയുകയും, തിന്മകൾ വർദ്ധിക്കുകയും, അജ്ഞത വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന നമ്മുടെ ഇന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ, ഓരോരുത്തർക്കും തന്റെ കഴിവിനനുസരിച്ച് പ്രബോധനം നിർവഹിക്കൽ ‘ഫർള് ഐൻ’ (വ്യക്തിപരമായ നിർബന്ധം) ആയിത്തീരുന്നു. ഒരു ഗ്രാമത്തിലോ നഗരത്തിലോ പോലുള്ള ഒരിടത്ത്, ആ ദൗത്യം ഏറ്റെടുത്ത് നിർവഹിക്കാൻ ആളുകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് മതിയാകും. അപ്പോൾ മറ്റുള്ളവരുടെ മേൽ പ്രബോധനം സുന്നത്തായിരിക്കും. കാരണം, മറ്റൊരാളിലൂടെ ന്യായം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും, അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പന നടപ്പിലാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
എന്നാൽ, ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലുള്ള ജനങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ, പണ്ഡിതന്മാരും ഭരണാധികാരികളും തങ്ങളുടെ കഴിവിനനുസരിച്ച് അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പനകൾ എത്തിക്കൽ നിർബന്ധമാണ്. ഇത് അവരുടെ കഴിവിനും ശേഷിക്കും അനുസരിച്ച് ‘ഫർള് ഐൻ’ ആണ്.

ഇതിൽ നിന്നും, പ്രബോധനം ‘ഫർള് ഐൻ’ ആണോ ‘ഫർള് കിഫായ’ ആണോ എന്നത് ആപേക്ഷികമായ ഒരു കാര്യമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. ചില ആളുകൾക്കും സമൂഹങ്ങൾക്കും അത് ‘ഫർള് ഐൻ’ ആയിരിക്കാം. മറ്റു ചിലർക്ക് അത് സുന്നത്തായിരിക്കാം. കാരണം, അവരുടെ പ്രദേശത്ത് ആ ദൗത്യം നിർവഹിക്കാൻ മറ്റാളുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കും.

എന്നാൽ, ഭരണാധികാരികൾക്കും വിശാലമായ കഴിവുകളുള്ളവർക്കും കൂടുതൽ ബാധ്യതയുണ്ട്. അവർക്ക് സാധ്യമായ എല്ലാ നാടുകളിലേക്കും, സാധ്യമായ എല്ലാ മാർഗങ്ങളിലൂടെയും പ്രബോധനം എത്തിക്കണം. ജനങ്ങൾ സംസാരിക്കുന്ന വിവിധ ഭാഷകളിൽ അത് നിർവഹിക്കണം. അറബിയിലും മറ്റു ഭാഷകളിലും അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പനകൾ എത്തിക്കണം. അങ്ങനെ ഓരോരുത്തർക്കും അവർക്കറിയാവുന്ന ഭാഷയിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ ദീൻ എത്തണം.

ഇന്ന് റേഡിയോ, ടെലിവിഷൻ, പത്രമാധ്യമങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മുൻകാലങ്ങളിൽ ലഭ്യമല്ലാത്ത മാർഗങ്ങളിലൂടെ ഇത് സാധ്യമാണ്. ആഘോഷവേളകളിലും, ജുമുഅകളിലും, മറ്റു സന്ദർഭങ്ങളിലും ഖത്വീബുമാർ തങ്ങളുടെ കഴിവിനനുസരിച്ച് അല്ലാഹുവിന്റെ കൽപ്പനകൾ എത്തിക്കുകയും, ദീൻ പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ്.
വിനാശകരമായ ആശയങ്ങളിലേക്കും, നിരീശ്വരവാദത്തിലേക്കും, ദൈവനിഷേധത്തിലേക്കും, പ്രവാചകത്വത്തെയും പരലോകത്തെയും നിഷേധിക്കുന്നതിലേക്കും, പല രാജ്യങ്ങളിലും ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറി പ്രവർത്തനങ്ങൾ വ്യാപിക്കുന്നതിലേക്കും, മറ്റു വഴികേടുകളിലേക്കുമുള്ള ക്ഷണം വർദ്ധിച്ചതിനാൽ, ഇന്ന് അല്ലാഹുവിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുക എന്നത് ഒരു പൊതുവായ നിർബന്ധ ബാധ്യതയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഇസ്‌ലാം ദീനായി അംഗീകരിക്കുന്ന എല്ലാ പണ്ഡിതന്മാർക്കും ഭരണാധികാരികൾക്കും ഇത് നിർബന്ധമാണ്. എഴുത്തിലൂടെയും, പ്രസംഗത്തിലൂടെയും, റേഡിയോയിലൂടെയും, സാധ്യമായ എല്ലാ മാർഗങ്ങളിലൂടെയും അല്ലാഹുവിന്റെ ദീൻ എത്തിക്കേണ്ടത് അവരുടെ മേൽ നിർബന്ധമാണ്. അവർ അതിൽ അലസത കാണിക്കുകയോ, മറ്റാരെയെങ്കിലും ഏൽപ്പിച്ച് മാറിനിൽക്കുകയോ ചെയ്യരുത്. കാരണം, മുൻകാലങ്ങളെക്കാൾ ഈ മഹത്തായ ദൗത്യത്തിൽ സഹകരിക്കുകയും ഒരുമിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് ഇന്ന് അത്യാവശ്യമാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ ശത്രുക്കൾ എല്ലാ മാർഗങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗത്തിൽ നിന്ന് തടയാനും, ദീനിൽ സംശയം ജനിപ്പിക്കാനും, ജനങ്ങളെ ദീനിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിലേക്ക് ക്ഷണിക്കാനും ഒരുമിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഈ നിരീശ്വരവാദ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ഇസ്‌ലാമികമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും, ഇസ്‌ലാമികമായ പ്രബോധനത്തിലൂടെയും നേരിടേണ്ടത് മുസ്‌ലിംകളുടെ മേൽ നിർബന്ധമാണ്. അനുവദനീയമായ എല്ലാ മാർഗങ്ങളിലൂടെയും, സാധ്യമായ എല്ലാ വഴികളിലൂടെയും, എല്ലാ തലങ്ങളിലും ഇത് ചെയ്യണം. ഇത് അല്ലാഹു തന്റെ അടിമകളുടെ മേൽ നിർബന്ധമാക്കിയ പ്രബോധന ദൗത്യം നിർവഹിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

പ്രബോധനത്തിന്റെയും പ്രബോധകരുടെയും ശ്രേഷ്ഠത വ്യക്തമാക്കുന്ന ധാരാളം ആയത്തുകളും ഹദീസുകളും വന്നിട്ടുണ്ട്. നബി ﷺ പ്രബോധകരെ അയച്ചതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഹദീസുകൾ പണ്ഡിതന്മാർക്ക് അജ്ഞാതമല്ല. അതിൽ പെട്ടതാണ് അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനം:

وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِّمَّن دَعَا إِلَى اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ

അല്ലാഹുവിങ്കലേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയും, സല്‍കര്‍മ്മം പ്രവര്‍ത്തിക്കുകയും, തീര്‍ച്ചയായും ഞാന്‍ മുസ്‌ലിംകളുടെ കൂട്ടത്തിലാകുന്നു എന്ന് പറയുകയും ചെയ്തവനെക്കാള്‍ വിശിഷ്ടമായ വാക്ക് പറയുന്ന മറ്റാരുണ്ട്? (ഖു൪ആന്‍:41/33)

ഈ ആയത്തിൽ പ്രബോധകരെ പ്രശംസിക്കുകയും പുകഴ്ത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരെക്കാൾ ഉത്തമമായ വാക്ക് പറയുന്ന മറ്റാരുമില്ലെന്ന് പറയുന്നു. അതിന്റെ തലപ്പത്ത് റസൂലുകളാണ് عليهم الصلاة والسلام. പിന്നീട് അവരെ പിൻപറ്റിയവർ, അവരുടെ പ്രബോധനത്തിലെയും വിജ്ഞാനത്തിലെയും ശ്രേഷ്ഠതയിലെയും പദവികൾക്കനുസരിച്ച്.
അല്ലാഹുവിന്റെ അടിമേ, റസൂലുകളുടെ പിൻഗാമികളിൽ ഒരാളാകാനും, ഈ ആയത്തിൽ പറയുന്നവരിൽ ഉൾപ്പെടാനും സാധിക്കുന്നത് തന്നെ നിനക്ക് വലിയൊരു പദവിയാണ്.

അവൻ അല്ലാഹുവിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയും, അതിലേക്ക് മാർഗദർശനം നൽകുകയും, താൻ ക്ഷണിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തതുകൊണ്ടാണ് അവനെക്കാൾ ഉത്തമമായ വാക്ക് പറയുന്ന മറ്റാരുമില്ലെന്ന് പറഞ്ഞത്. അതായത്, അവൻ സത്യത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയും, അത് പ്രവർത്തിക്കുകയും, അസത്യത്തെ നിഷേധിക്കുകയും, അതിൽ നിന്ന് താക്കീത് നൽകുകയും, അത് ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
അതോടൊപ്പം, താൻ എന്താണോ അതിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നത് അത് അവൻ പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. അവൻ ലജ്ജിച്ചില്ല, മറിച്ച് “ഞാൻ മുസ്‌ലിംകളിൽ പെട്ടവനാണ്” എന്ന് പറഞ്ഞു. അല്ലാഹു നൽകിയ അനുഗ്രഹത്തിൽ അവൻ സന്തോഷിച്ചു. ഇന്നയാളെ പരിഗണിച്ചോ, മറ്റൊരാളെ പ്രീണിപ്പിച്ചോ താൻ മുസ്‌ലിമാണെന്നോ, ഇസ്‌ലാമിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നുവെന്നോ പറയാൻ മടിക്കുന്നവരെപ്പോലെയല്ല അവൻ.

അല്ലാഹുവിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്ന, ശക്തമായ വിശ്വാസമുള്ള, അല്ലാഹുവിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഉൾക്കാഴ്ചയുള്ള സത്യവിശ്വാസി, അല്ലാഹുവിന്റെ حق (അവകാശം) പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കും. അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള പ്രബോധനത്തിൽ അവൻ സജീവമായിരിക്കും. താൻ ക്ഷണിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ അവൻ പ്രവർത്തിക്കും. താൻ വിരോധിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് അവൻ വിട്ടുനിൽക്കും. താൻ ക്ഷണിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിലേക്ക് ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ മുന്നേറുന്നവനും, താൻ വിരോധിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും അകന്നുനിൽക്കുന്നവനുമായിരിക്കും അവൻ. അതോടൊപ്പം, താൻ മുസ്‌ലിമാണെന്നും, ഇസ്‌ലാമിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നുവെന്നും അവൻ പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കും. അതിൽ അവൻ സന്തോഷിക്കുകയും ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യും. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ

പറയുക: അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടും, അവന്റെ കാരുണ്യം കൊണ്ടുമത്രെ അത്‌. അതുകൊണ്ട് അവര്‍ സന്തോഷിച്ചു കൊള്ളട്ടെ. അതത്രെ അവര്‍ ശേഖരിച്ച് വെക്കുന്നതിനെക്കാള്‍ ഉത്തമമായിട്ടുള്ളത്‌. (ഖു൪ആന്‍:10/58)

അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്തിലും അനുഗ്രഹത്തിലുമുള്ള സന്തോഷം അനുവദനീയമായ സന്തോഷമാണ്. വിരോധിക്കപ്പെട്ട സന്തോഷം അഹങ്കാരത്തിന്റെയും ഗർവിന്റെയും സന്തോഷമാണ്. ഖാറൂനിന്റെ സംഭവത്തിൽ അല്ലാഹു പറഞ്ഞതുപോലെ:

لَا تَفْرَحْ ۖ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ

നീ ആഹ്ളാദിക്കേണ്ട. തീര്‍ച്ചയായും അല്ലാഹു ആഹ്ളാദിക്കുന്നവരെ ഇഷ്ടപ്പെടുകയില്ല. (ഖു൪ആന്‍:28/76)

ഇത് അഹങ്കാരത്തിന്റെയും, ജനങ്ങളോട് ഗർവ് കാണിക്കുന്നതിന്റെയും സന്തോഷമാണ്. ഇതാണ് വിരോധിക്കപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ, അല്ലാഹുവിന്റെ ദീനിലുള്ള സന്തോഷവും, അവന്റെ മാർഗദർശനത്തിലുള്ള സന്തോഷവും, അത് പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതും അനുവദനീയവും, പ്രശംസനീയവും, ഉത്തമവുമായ കാര്യമാണ്.
ഈ ആയത്ത് പ്രബോധനത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠത വ്യക്തമാക്കുന്ന ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ആയത്തുകളിൽ ഒന്നാണ്. അത് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പുണ്യകർമ്മങ്ങളിൽ ഒന്നാണെന്നും, അതിന്റെ ആളുകൾക്ക് ഏറ്റവും വലിയ പദവിയും സ്ഥാനവുമുണ്ടെന്നും ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതിന്റെ തലപ്പത്ത് റസൂലുകളാണ് عليهم الصلاة والسلام. അവരിൽ ഏറ്റവും പൂർണ്ണൻ, അവരുടെ നേതാവും ഇമാമുമായ നമ്മുടെ നബി മുഹമ്മദ് ﷺ ആണ്.
അതുപോലെ അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനവും:

قُلْ هَـٰذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي

പറയുക: ഇതാണ് എന്റെ മാര്‍ഗം. ദൃഢബോധ്യത്തോട് കൂടി അല്ലാഹുവിങ്കലേക്ക് ഞാന്‍ ക്ഷണിക്കുന്നു. ഞാനും എന്നെ പിന്‍പറ്റിയവരും.(ഖു൪ആന്‍:12/108)

റസൂൽ ﷺ ഉൾക്കാഴ്ചയോടെയാണ് പ്രബോധനം ചെയ്യുന്നതെന്നും, അവിടുത്തെ പിൻപറ്റുന്നവരും അങ്ങനെത്തന്നെയാണെന്നും അല്ലാഹു വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു. ഇത് പ്രബോധനത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠത വ്യക്തമാക്കുന്നു. റസൂലിന്റെ ﷺ പിൻപറ്റുന്നവർ ഉൾക്കാഴ്ചയോടെ അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നവരാണ്. ബസ്വീറത്ത് എന്നാൽ, താൻ എന്തിലേക്കാണോ ക്ഷണിക്കുന്നത്, എന്തിൽ നിന്നാണോ വിരോധിക്കുന്നത് അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവാണ്. ഇത് അവർക്കുള്ള ഒരു ശ്രേഷ്ഠതയും പദവിയുമാണ്.

നബി ﷺ ഒരു സ്വഹീഹായ ഹദീസിൽ പറയുന്നു:

مَنْ دَلَّ عَلَى خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ

ആരെങ്കിലും ഒരു നന്മയിലേക്ക് വഴി കാണിച്ചാൽ, അത് ചെയ്യുന്നവന്റെ പ്രതിഫലം പോലെ അവനും ലഭിക്കും. (മുസ്‌ലിം)

അവിടുന്ന് ﷺ പറഞ്ഞു:

مَنْ دَعَا إِلَى هُدًى كَانَ لَهُ مِنَ الأَجْرِ مِثْلُ أُجُورِ مَنْ تَبِعَهُ لاَ يَنْقُصُ ذَلِكَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْئًا وَمَنْ دَعَا إِلَى ضَلاَلَةٍ كَانَ عَلَيْهِ مِنَ الإِثْمِ مِثْلُ آثَامِ مَنْ تَبِعَهُ لاَ يَنْقُصُ ذَلِكَ مِنْ آثَامِهِمْ شَيْئًا

ആരെങ്കിലും ഒരു സന്മാർഗത്തിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചാൽ, അവനെ പിൻപറ്റുന്നവരുടെ പ്രതിഫലം പോലെ അവനും ലഭിക്കും. അവരുടെ പ്രതിഫലത്തിൽ നിന്ന് ഒന്നും കുറയുകയില്ല. ആരെങ്കിലും ഒരു വഴികേടിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചാൽ, അവനെ പിൻപറ്റുന്നവരുടെ പാപം പോലെ അവനും ലഭിക്കും. അവരുടെ പാപത്തിൽ നിന്ന് ഒന്നും കുറയുകയില്ല.” (മുസ്‌ലിം)

ഇതും അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള പ്രബോധനത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠത വ്യക്തമാക്കുന്നു.
അലി رضي الله عنه നോട് നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

فَوَ اللَّهِ لأَنْ يَهْدِيَ اللَّهُ بِكَ رَجُلاً وَاحِدًا خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ يَكُونَ لَكَ حُمْرُ النَّعَمِ

അല്ലാഹുവാണെ സത്യം, നിന്നിലൂടെ ഒരാൾക്ക് അല്ലാഹു ഹിദായത്ത് നൽകുന്നത്, നിനക്ക് ചുവന്ന ഒട്ടകങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഉത്തമമാണ്. (ബുഖാരി, മുസ്ലിം)

ഇതും അല്ലാഹുവിലേക്കുള്ള പ്രബോധനത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠതയും, അതിലുള്ള മഹത്തായ നന്മയും വ്യക്തമാക്കുന്നു. അല്ലാഹുവിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നവന്, അവന്റെ കരങ്ങളിലൂടെ ഹിദായത്ത് ലഭിച്ചവരുടെ പ്രതിഫലം പോലെ ലഭിക്കും, അവർ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളാണെങ്കിൽ പോലും. പ്രബോധകനേ, നിനക്ക് അവരുടെ പ്രതിഫലം പോലെ ലഭിക്കും. ഈ മഹത്തായ നന്മയിൽ നിനക്ക് സന്തോഷിക്കാം.
ഇതിൽ നിന്നും, റസൂലിന് ﷺ അവിടുത്തെ പിൻപറ്റുന്നവരുടെ പ്രതിഫലം പോലെ ലഭിക്കുമെന്നും വ്യക്തമാണ്. എത്ര വലിയ അനുഗ്രഹമാണിത്! നമ്മുടെ നബിക്ക് ﷺ ഖിയാമത്ത് നാൾ വരെ അവിടുത്തെ പിൻപറ്റുന്നവരുടെ പ്രതിഫലം പോലെ ലഭിക്കും. കാരണം, അവിടുന്ന് അവർക്ക് അല്ലാഹുവിന്റെ സന്ദേശം എത്തിക്കുകയും, നന്മയിലേക്ക് വഴി കാണിക്കുകയും ചെയ്തു. അതുപോലെ, മറ്റു റസൂലുകൾക്കും عليهم الصلاة والسلام അവരുടെ പിൻപറ്റുന്നവരുടെ പ്രതിഫലം പോലെ ലഭിക്കും. പ്രബോധകനേ, എല്ലാ കാലത്തും നിനക്ക് നിന്റെ അനുയായികളുടെയും, നിന്റെ പ്രബോധനം സ്വീകരിച്ചവരുടെയും പ്രതിഫലം പോലെ ലഭിക്കും. അതിനാൽ, ഈ മഹത്തായ നന്മയെ നീ മുതലെടുക്കുകയും, അതിലേക്ക് മുന്നേറുകയും ചെയ്യുക.

 

ശൈഖ് ഇബ്നു ബാസ് രചിച്ച الدعوة إلى الله وأخلاق الدعاة എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ നിന്നും

 

www.kanzululoom.com