ആമുഖം

‘ഹൃദയം’ (القلب) എന്ന് പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ രണ്ട് അർത്ഥങ്ങൾ ഉദ്ദേശിക്കപ്പെടാറുണ്ട്:

ഒന്ന്: ഭൗതികമായ ഹൃദയം. നെഞ്ചിന്റെ ഇടതുഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന, ശരീരത്തിലെ പ്രധാന അവയവമായ, രക്തം പമ്പ് ചെയ്യുന്ന മാംസക്കഷ്ണം. ഇത് മനുഷ്യരിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല, മൃഗങ്ങൾക്കും ഈ അർത്ഥത്തിലുള്ള ഹൃദയമുണ്ട്. ഡോക്ടർമാരും അനാട്ടമി വിദഗ്ധരും പഠിക്കുന്നത് ഈ ഹൃദയത്തെക്കുറിച്ചാണ്.

രണ്ട്: ആത്മീയമായ ഹൃദയം. പണ്ഡിതന്മാർ ഇതിനെ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്, ഭൗതിക ഹൃദയവുമായി ഒരു പ്രത്യേക ബന്ധമുള്ള, റബ്ബാനിയായ, റൂഹാനിയായ (ദൈവികവും ആത്മീയവുമായ) ഒരു സൂക്ഷ്മ യാഥാർത്ഥ്യം എന്നാണ്. ആ ബന്ധം എങ്ങനെയുള്ളതാണെന്ന് അല്ലാഹുവിന് മാത്രമേ അറിയൂ.

ഈ സൂക്ഷ്മ യാഥാർത്ഥ്യമാണ് (ആത്മീയ ഹൃദയം) മനുഷ്യന്റെ യഥാർത്ഥ സത്ത. അതുകൊണ്ടാണ് മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനാകുന്നത്. കൽപ്പനകൾ സ്വീകരിക്കാനും വിലക്കുകൾ ഉപേക്ഷിക്കാനും അവനെ സജ്ജമാക്കുന്നത് അതാണ്. നല്ലതും ചീത്തയുമായ സ്വഭാവങ്ങളുടെ ഉറവിടവും അതുതന്നെ.

ഈ പഠനത്തിൽ ‘ഹൃദയം’ എന്ന് പറയുമ്പോൾ ഈ രണ്ടാമത്തെ അർത്ഥമാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഖുർആനിലും സുന്നത്തിലും പണ്ഡിതന്മാരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും പ്രശംസിച്ചുകൊണ്ടോ ഇകഴ്ത്തിക്കൊണ്ടോ ഹൃദയത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുമ്പോഴും, അതിന്റെ ജീവിതത്തെയും രോഗത്തെയും, നന്മയെയും തിന്മയെയും കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോഴും ഈ അർത്ഥം തന്നെയാണ് വിവക്ഷിക്കുന്നത്.

ഹൃദയങ്ങൾക്ക് വിവിധ അവസ്ഥകളും വിപത്തുകളുമുണ്ട്

അല്ലാഹു ശരീരത്തിന് ഭക്ഷണവും പാനീയവും കൊണ്ട് ജീവൻ നൽകിയതുപോലെ, ഹൃദയത്തിന്റെ ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നത് അല്ലാഹുവിനെ നിരന്തരം സ്മരിക്കുന്നതിലൂടെയും, അവനിലേക്ക് പശ്ചാത്തപിച്ചു മടങ്ങുന്നതിലൂടെയും, പാപങ്ങളും ഹൃദയങ്ങളെ മൂടുന്ന അശ്രദ്ധയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിലൂടെയുമാണ് (മദാരിജുസ്സാലികീൻ 3/95, 248, 256 എന്നിവ നോക്കുക).

അല്ലാഹുവിലേക്ക് മുന്നിടുന്നതിലൂടെയും അവനല്ലാത്തവയിൽ നിന്ന് പിന്തിരിയുന്നതിലൂടെയുമല്ലാതെ ഹൃദയങ്ങളുടെ ചിതറിയ അവസ്ഥ ഒരുമിക്കുകയില്ല. അപ്പോഴാണ് അതിന്റെ ചിതറിയ അവസ്ഥ ഒരുമിക്കുന്നതും, മാലിന്യം നീങ്ങുന്നതും, യാത്ര ശരിയാകുന്നതും, ജീവിതത്തിന്റെ സുഗന്ധം ആസ്വദിക്കുന്നതും, സൗഭാഗ്യത്തിന്റെ രുചി അറിയുന്നതും!

നീചവൃത്തികളിലും നിഷിദ്ധമായ ദേഹേച്ഛകളിലുമുള്ള ബന്ധം ഈ ജീവിതത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നു. ഹൃദയം മരിക്കുന്നത് വരെ ഈ ബലഹീനത തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കും. അതിന്റെ മരണത്തിന്റെ അടയാളം: അത് നന്മയെ അറിയുകയോ തിന്മയെ തടയുകയോ ചെയ്യാതിരിക്കലാണ്.

ബുദ്ധിമാനും തന്നോട് ഗുണകാംക്ഷയുള്ളവനും, തന്റെ ശരീരത്തെക്കാൾ ഹൃദയരോഗത്തെയും മരണത്തെയും ഭയപ്പെടുന്നവനാണ്. എന്നാൽ ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളുടെയും അവസ്ഥ ഇതിന് വിപരീതമാണ്. അവർ തങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളുടെ മരണത്തെയോ രോഗത്തെയോ ഗൗനിക്കുന്നില്ല. സ്വാഭാവിക ജീവിതമല്ലാതെ മറ്റൊരു ജീവിതത്തെയും അവർ അറിയുന്നില്ല. ഇത് അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളുടെയും ആത്മാക്കളുടെയും മരണം കൊണ്ടാണ്. കാരണം, ഈ സ്വാഭാവിക ജീവിതം നീങ്ങിപ്പോകുന്ന നിഴൽ പോലെയും, പെട്ടെന്ന് ഉണങ്ങുന്ന ചെടി പോലെയും, യാഥാർത്ഥ്യമാണെന്ന് തോന്നിക്കുന്ന ഉറക്കം പോലെയുമാണ്. ഉണരുമ്പോൾ അത് ഒരു മിഥ്യയായിരുന്നു എന്ന് വ്യക്തമാകും!

ഒരാൾ പറഞ്ഞത് എത്ര സത്യമാണ്: “ജീവിതം ഒരുറക്കമാണ്, മരണം ഒരുണർവ്വാണ്, അവ രണ്ടിനുമിടയിൽ മനുഷ്യൻ ഒരു സഞ്ചരിക്കുന്ന മിഥ്യയാണ്!” (അലി ബ്നു മുഹമ്മദ് അത്തിഹാമി തന്റെ മകനെക്കുറിച്ച് വിലാപകാവ്യം രചിച്ചതിലെ വരികളാണിത്. താരീഖു ദിമശ്ഖ്, ഇബ്നു അസാകിർ 43/223).

സലഫുകളിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു: “ദുനിയാവിലെ ജീവിതം അതിന്റെ ആദ്യം മുതൽ അവസാനം വരെ ഒരാൾക്ക് നൽകപ്പെടുകയും, പിന്നീട് അവന് മരണം വന്നെത്തുകയും ചെയ്താൽ, ഉറക്കത്തിൽ തന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന ഒന്ന് കാണുകയും, ഉണർന്നപ്പോൾ കയ്യിൽ ഒന്നുമില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തവനെപ്പോലെയാണ് അവൻ!” (ഇബ്നുൽ ഖയ്യിം മദാരിജുസ്സാലികീനിൽ (3/92, 477) ഇത് ഉമർ ബ്നുൽ ഖത്വാബിലേക്ക് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ചേർത്ത് പറയുന്നു).

ഹൃദയങ്ങൾക്ക് വിവിധ അവസ്ഥകളും മാറ്റങ്ങളുമുണ്ട്, അവയെ രോഗങ്ങളും വിപത്തുകളും ബാധിക്കും, അവയുടെ വിശേഷണങ്ങൾ വൈവിധ്യപൂർണ്ണമാകും, അവയുടെ അവസ്ഥകൾ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും എന്നത് അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട കാര്യമാണ്. ഈ യാഥാർത്ഥ്യം ഒരു സത്യവിശ്വാസിയെ ഭയപ്പെടുത്തുകയും, തന്റെ ഹൃദയത്തെ പരിശോധിക്കാനും, തന്റെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാനും, തന്റെ രോഗത്തെ ചികിത്സിക്കാനും അവനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഹൃദയങ്ങൾ അന്ധമാവുകയും കാണുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹൃദയത്തിന് കാഴ്ചയും അന്ധതയും കൊണ്ട് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. അതിന്റെ അന്ധത കണ്ണിന്റെ അന്ധതയേക്കാൾ ഗൗരവമുള്ളതാണ്. മറിച്ച്, ഇവ രണ്ടും അടിസ്ഥാനപരമായി ഹൃദയത്തിനാണ്, കണ്ണിന് അത് പിന്തുടർച്ചയായി വരുന്നതാണ്. ഹൃദയം കണ്ടില്ലെങ്കിൽ, അതിന്റെ ഉടമ കണ്ണ് തുറന്ന അന്ധനാണ്! അല്ലാഹു പറയുന്നു:

فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى ٱلْأَبْصَٰرُ وَلَٰكِن تَعْمَى ٱلْقُلُوبُ ٱلَّتِى فِى ٱلصُّدُورِ

തീര്‍ച്ചയായും കണ്ണുകളെയല്ല അന്ധത ബാധിക്കുന്നത്. പക്ഷേ, നെഞ്ചുകളിലുള്ള ഹൃദയങ്ങളെയാണ് അന്ധത ബാധിക്കുന്നത്. (ഖു൪ആന്‍:22/46)

പാപങ്ങളുടെ കറ മൂടുന്നതിനാൽ സത്യം കാണാൻ കഴിയാതിരിക്കലാണ് ഹൃദയത്തിന്റെ അന്ധത.

പാപങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ഹൃദയങ്ങളുടെ അന്ധതക്ക് പല പടികളുണ്ട്. പൂർണ്ണമായ അന്ധത കാഫിറുകളുടെ ഹൃദയങ്ങളുടെ വിശേഷണമാണ്!

ഹൃദയങ്ങൾ കഠിനമാവുകയും (غلظ) ലോലമാവുകയും ചെയ്യുന്നു; കല്ലിന്റെ കാഠിന്യത്തെയോ അതിനേക്കാൾ ശക്തമായതോ ആയ അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തുന്നതുവരെ. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُم مِّنۢ بَعْدِ ذَٰلِكَ فَهِىَ كَٱلْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً

പിന്നീട് അതിന് ശേഷവും നിങ്ങളുടെ മനസ്സുകള്‍ കടുത്തുപോയി. അവ പാറപോലെയോ അതിനെക്കാള്‍ കടുത്തതോ ആയി ഭവിച്ചു. (ഖുർആൻ:2/74)

അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ ٱلْقَلْبِ لَٱنفَضُّوا۟ مِنْ حَوْلِكَ ۖ

നീ ഒരു പരുഷസ്വഭാവിയും കഠിനഹൃദയനുമായിരുന്നുവെങ്കില്‍ നിന്‍റെ ചുറ്റില്‍ നിന്നും അവര്‍ പിരിഞ്ഞ് പോയിക്കളയുമായിരുന്നു. (ഖു൪ആന്‍:6/159)

കഠിനവും പരുഷവുമായ ഹൃദയം, കാരുണ്യമോ, നന്മയോ, ഗുണമോ ഇല്ലാത്ത കല്ലുപോലുള്ള ഹൃദയമാണ്. മറിച്ച്, അത് അഹങ്കാരിയും അജ്ഞനുമാണ്. അതിന് സത്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവോ, സൃഷ്ടികളോട് കാരുണ്യമോ ഇല്ല. ഈ കഠിനവും പരുഷവുമായ ഹൃദയങ്ങളും, ലോലവും വിനയാന്വിതവുമായ സൗഭാഗ്യവാന്മാരുടെ ഹൃദയങ്ങളും തമ്മിൽ എത്ര വ്യത്യാസമുണ്ട്!

അല്ലാഹു പറയുന്നു:

ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَىٰ ذِكْرِ ٱللَّهِ ۚ

പിന്നീട് അവരുടെ ചര്‍മങ്ങളും ഹൃദയങ്ങളും അല്ലാഹുവെ സ്മരിക്കുന്നതിനായി വിനീതമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. (ഖുർആൻ:39/23)

وَلِيَعْلَمَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ أَنَّهُ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَيُؤْمِنُوا۟ بِهِۦ فَتُخْبِتَ لَهُۥ قُلُوبُهُمْ ۗ

വിജ്ഞാനം നല്‍കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളവര്‍ക്കാകട്ടെ ഇത് നിന്‍റെ രക്ഷിതാവിങ്കല്‍ നിന്നുള്ള സത്യം തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയിട്ട് ഇതില്‍ വിശ്വസിക്കുവാനും, അങ്ങനെ അവരുടെ ഹൃദയങ്ങള്‍ അതിന് കീഴടങ്ങുവാനും വേണ്ടിയുമാകുന്നു അത്. (ഖുർആൻ:22/54)

ഹൃദയങ്ങൾ മുദ്രവെക്കപ്പെടുകയും അതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

…وَنَطْبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ

… അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളുടെ മേല്‍ നാം മുദ്രകുത്തുന്നതുമാണ്. അപ്പോള്‍ അവര്‍ കേട്ടു മനസ്സിലാക്കുകയില്ല. (ഖുർആൻ:7/100)

قُلْ أَرَءَيْتُمْ إِنْ أَخَذَ ٱللَّهُ سَمْعَكُمْ وَأَبْصَٰرَكُمْ وَخَتَمَ عَلَىٰ قُلُوبِكُم مَّنْ إِلَٰهٌ غَيْرُ ٱللَّهِ يَأْتِيكُم بِهِ ۗ

(നബിയേ,) പറയുക: നിങ്ങള്‍ ചിന്തിച്ച് നോക്കിയോ? അല്ലാഹു നിങ്ങളുടെ കേള്‍വിയും കാഴ്ചകളും പിടിച്ചെടുക്കുകയും, നിങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിന്‍മേല്‍ അവന്‍ മുദ്രവെക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പക്ഷം അല്ലാഹുവല്ലാതെ ഏതൊരു ദൈവമാണ് നിങ്ങള്‍ക്കത് കൊണ്ടുവന്ന് തരാനുള്ളത്‌? (ഖുർആൻ:6/46)

ഹൃദയങ്ങൾ മലിനമാവുകയും ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَمْ يُرِدِ ٱللَّهُ أَن يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ ۚ لَهُمْ فِى ٱلدُّنْيَا خِزْىٌ ۖ وَلَهُمْ فِى ٱلْـَٔاخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

…. അത്തരക്കാരുടെ ഹൃദയങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുവാന്‍ അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല. അവര്‍ക്ക് ഇഹലോകത്ത് അപമാനമാണുള്ളത്. പരലോകത്ത് അവര്‍ക്ക് കനത്ത ശിക്ഷയുണ്ടായിരിക്കുകയും ചെയ്യും. (ഖു൪ആന്‍:5/41)

മലിനമായ ഹൃദയം അതിലുള്ള മാലിന്യത്തിനനുസരിച്ചുള്ള ഭക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ടല്ലാതെ പോഷണം നേടുകയില്ല. അത് രോഗമുള്ള ശരീരം പോലെയാണ്. ആരോഗ്യമുള്ള ശരീരത്തിന് യോജിച്ച ഭക്ഷണങ്ങൾ അതിന് യോജിക്കുകയില്ല. ഹൃദയത്തിൽ മാലിന്യവും ദുഷ്ടതയുമുള്ളവന് അല്ലാഹു സ്വർഗ്ഗം നിഷിദ്ധമാക്കിയിരിക്കുന്നു. ഈമാനിന്റെ അടിസ്ഥാനം അവനോടൊപ്പമുണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ ശുദ്ധനും പരിശുദ്ധനുമായതിന് ശേഷമല്ലാതെ അവൻ അതിൽ പ്രവേശിക്കുകയില്ല. കാരണം അത് നല്ലവർക്കുള്ള ഭവനമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് അവരോട് പറയപ്പെടുന്നത്:

..طِبْتُمْ فَادْخُلُوهَا خَالِدِينَ

…നിങ്ങള്‍ സംശുദ്ധരായിരിക്കുന്നു. അതിനാല്‍ നിത്യവാസികളെന്ന നിലയില്‍ നിങ്ങളതില്‍ പ്രവേശിച്ചുകൊള്ളുക. (ഖു൪ആന്‍:39/73)

എന്നാൽ ശുദ്ധമായ ഹൃദയം, പൂർണ്ണമായ ജീവനും പ്രകാശവുമുള്ളതാണ്. അത് മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്നും ദുഷ്ടതകളിൽ നിന്നും മുക്തമായിരിക്കുന്നു. ഖുർആനും സുന്നത്തും കൊണ്ട് അത് തൃപ്തിപ്പെടുകയില്ല. അവയുടെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ കൊണ്ടല്ലാതെ അത് പോഷണം നേടുകയില്ല. അവയുടെ മരുന്നുകൾ കൊണ്ടല്ലാതെ അത് ചികിത്സിക്കുകയില്ല.
അല്ലാഹു പറയുന്നു:

يَٰٓأَيُّهَا ٱلْمُدَّثِّرُ ‎﴿١﴾‏ قُمْ فَأَنذِرْ ‎﴿٢﴾‏ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ ‎﴿٣﴾‏ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ ‎﴿٤﴾‏

ഹേ, പുതച്ചു മൂടിയവനേ, എഴുന്നേറ്റ് (ജനങ്ങളെ) താക്കീത് ചെയ്യുക. നിന്‍റെ രക്ഷിതാവിനെ മഹത്വപ്പെടുത്തുകയും, നിന്‍റെ വസ്ത്രങ്ങള്‍ ശുദ്ധിയാക്കുകയും ചെയ്യുക. (ഖു൪ആന്‍:74/1-4)

സലഫുകളിൽ നിന്നും ശേഷമുള്ളവരിൽ നിന്നും ഭൂരിഭാഗം മുഫസ്സിറുകളും ഇവിടെ ‘വസ്ത്രങ്ങൾ’ എന്നതുകൊണ്ടുള്ള ഉദ്ദേശ്യം ഹൃദയമാണെന്നും, ‘ശുദ്ധീകരിക്കുക’ എന്നതുകൊണ്ടുള്ള ഉദ്ദേശ്യം ആത്മാവിനെയും കർമ്മങ്ങളെയും സ്വഭാവത്തെയും നന്നാക്കുകയും, പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് അവയെ മുക്തമാക്കുകയും ചെയ്യുകയാണെന്നും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. (തഫ്സീർ അത്ത്വബരി 23/410, തഫ്സീർ ഇബ്നു അത്വിയ്യ 5/392, ഇബ്നു തൈമിയ്യയുടെ മുഖ്തസ്വർ അൽ-ഫതാവാ അൽ-മിസ്വരിയ്യ 173, ജാമിഉൽ മസാഇൽ 4/225, ഇഗാസത്തുല്ലഹ്ഫാൻ 1/86, മദാരിജുസ്സാലികീൻ 2/22 എന്നിവ നോക്കുക).

“പാപത്തിൽ നിന്നുള്ള ശുദ്ധീകരണം ഒന്നുകിൽ അടിമ അത് ചെയ്യാതിരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ നിന്ന് തൗബ ചെയ്യുക എന്നതാണ്.” (മിൻഹാജുസ്സുന്ന 7/80).

ബാഹ്യമായ വസ്ത്രത്തിന്റെ ശുദ്ധിയും, സമ്പാദ്യത്തിന്റെ നന്മയും ഹൃദയത്തിന്റെ ശുദ്ധിയുടെ പൂർത്തീകരണം മാത്രമാണ്.

ഹൃദയങ്ങൾ ദുഷിക്കുകയും നന്നാകുകയും ചെയ്യുന്നു. നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

أَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ

അറിയുക! നിശ്ചയം, ശരീരത്തിൽ ഒരു മാംസപിണ്ഡമുണ്ട്. അത് നന്നായാൽ ശരീരം മുഴുവൻ നന്നായി. അത് ദുഷിച്ചാൽ ശരീരം മുഴുവൻ ദുഷിച്ചു. അറിയുക! അത് ഹൃദയമാണ്. (ബുഖാരി 52, മുസ്‌ലിം: 1599)

നല്ല ഹൃദയവും ദുഷിച്ച ഹൃദയവും എവിടെ?!

ഹൃദയങ്ങൾ കറുക്കുകയും വെളുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പാപങ്ങൾ അടിഞ്ഞുകൂടുന്നതിനാൽ അത് കറുത്തതും ഇരുണ്ടതുമായിത്തീരുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ അല്ലാഹുവിനെ ഏകനാക്കുന്നതിലൂടെയും അവനെ അനുസരിക്കുന്നതിലൂടെയും അത് വെളുത്തതും പ്രകാശപൂരിതവുമാകുന്നു.

നബി ﷺ ഹൃദയങ്ങളെ രണ്ട് തരമായി വിശേഷിപ്പിച്ചു: വെളുത്തതും കറുത്തതും. അവിടുന്ന് ﷺ പറഞ്ഞു:

تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا، فَأَيُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ، وَأَيُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ، حَتَّى تَصِيرَ عَلَى قَلْبَيْنِ؛ عَلَى أَبْيَضَ مِثْلِ الصَّفَا، فَلَا تَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ، وَالْآخَرُ أَسْوَدُ مُرْبَادًّا، كَالْكُوزِ مُجَخِّيًا، لَا يَعْرِفُ مَعْرُوفًا وَلَا يُنْكِرُ مُنْكَرًا إِلَّا مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ

പായ നെയ്യുന്നത് പോലെ ഓരോന്നോരോന്നായി ഫിത്നകൾ ഹൃദയങ്ങളിൽ വെളിപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കും. ഏതൊരു ഹൃദയം അത് സ്വീകരിക്കുന്നുവോ, അതിൽ ഒരു കറുത്ത പുള്ളി വീഴും. ഏതൊരു ഹൃദയം അത് നിരസിക്കുന്നുവോ, അതിൽ ഒരു വെളുത്ത പുള്ളി വീഴും. അങ്ങനെ രണ്ട് തരം ഹൃദയങ്ങളായിത്തീരും; ഒന്ന് മിനുസമുള്ള പാറ പോലെ വെളുത്തതായിരിക്കും. ആകാശങ്ങളും ഭൂമിയും നിലനിൽക്കുന്ന കാലത്തോളം ഒരു ഫിത്നയും അതിനെ ഉപദ്രവിക്കുകയില്ല. മറ്റൊന്ന് ചാരം കലർന്ന കറുത്തതായിരിക്കും, തലകീഴായി വെച്ച പാത്രം പോലെ. തന്റെ തന്നിഷ്ടം പഠിപ്പിച്ചത് അല്ലാതെ മറ്റൊരു നന്മയും അത് അറിയുകയോ, തിന്മയെ തടയുകയോ ഇല്ല. (മുസ്‌ലിം 144).

വിവേകമുള്ളവൻ തന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെന്ന്, അത് വെളുത്ത ഹൃദയമാണോ കറുത്ത ഹൃദയമാണോ എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നവനാണ്!
ഹൃദയങ്ങൾ അശ്രദ്ധയിലാവുകയും ഉണരുകയും ചെയ്യുന്നു.

അല്ലാഹു പറയുന്നു:

…وَلَا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَن ذِكْرِنَا وَاتَّبَعَ هَوَاهُ…

…ഏതൊരുവന്‍റെ ഹൃദയത്തെ നമ്മുടെ സ്മരണയെ വിട്ടു നാം അശ്രദ്ധമാക്കിയിരിക്കുന്നുവോ, ഏതൊരുവന്‍ തന്നിഷ്ടത്തെ പിന്തുടരുകയും അവന്‍റെ കാര്യം അതിരുകവിഞ്ഞതായിരിക്കുകയും ചെയ്തുവോ, അവനെ നീ അനുസരിച്ചു പോകരുത്‌… (ഖു൪ആന്‍:18/28)

അശ്രദ്ധ ഹൃദയത്തിന്റെ ഉറക്കവും മറയുമാണ്. അപ്പോൾ അത് അതിന്റെ ജീവനും പ്രകാശവും തേടുകയില്ല. ഉണർന്നിരിക്കുന്ന പലരും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉറങ്ങുന്നവരാണ്. അവർ ഉണർന്നിരിക്കുകയാണെന്ന് നീ കരുതും, എന്നാൽ അവർ ഉറങ്ങുകയാണ്! അശ്രദ്ധനായ ഹൃദയം പിശാചിന്റെ താവളമാണ്. അവൻ വസ്‌വാസും ഖന്നാസുമാണ് (ദുർബോധനം നൽകി പിൻവാങ്ങുന്നവൻ). അശ്രദ്ധനായ ഹൃദയത്തെ അവൻ വിഴുങ്ങി, അതിൽ പലതരം ദുർബോധനങ്ങളും വ്യർത്ഥമായ ഭാവനകളും ഓതിക്കൊടുക്കുന്നു. അടിമ അല്ലാഹുവിനെ ഓർക്കുകയും സ്മരിക്കുകയും ചെയ്താൽ പിശാച് പിൻവാങ്ങും. അവൻ എപ്പോഴും ദുർബോധനത്തിനും പിൻവാങ്ങലിനുമിടയിലാണ്. അതുപോലെ, അവൻ എപ്പോഴും അടിമയുടെ അശ്രദ്ധയെ കാത്തിരിക്കുന്നു. അപ്പോൾ അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ മോഹങ്ങളുടെയും ദേഹേച്ഛകളുടെയും വിത്ത് പാകും. അത് എല്ലാ മുള്ളുകളും വിപത്തുകളും മുളപ്പിക്കും. ഹൃദയത്തെ മൂടുകയും അന്ധമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് വരെ അവൻ അതിനെ നനച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും.

അശ്രദ്ധരായവരുടെ ശരീരങ്ങൾ അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളുടെ ഖബറുകളാണ്. അവരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ ഖബറുകളിലെ മരിച്ചവരെപ്പോലെയാണ്. പറയപ്പെട്ടതുപോലെ: അല്ലാഹുവിന്റെ സ്മരണ മറക്കുന്നത് അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളുടെ മരണമാണ്, അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ ഖബറുകൾക്ക് മുമ്പുള്ള ഖബറുകളാണ്. അവരുടെ ആത്മാക്കൾ അവരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ നിന്ന് ഏകാന്തതയിലാണ്, പുനരുത്ഥാനം വരെ അവർക്ക് ഒരു ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പുമില്ല. (മദാരിജുസ്സാലികീൻ 2/402).

ഹൃദയങ്ങൾ തെറ്റുകയും നേരെയാവുകയും ചെയ്യുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

فَلَمَّا زَاغُوا أَزَاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ …

… അങ്ങനെ അവര്‍ തെറ്റിയപ്പോള്‍ അല്ലാഹു അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളെ തെറ്റിച്ചുകളഞ്ഞു … (ഖു൪ആന്‍:61/5)

ഹൃദയത്തെ തെറ്റിക്കുക എന്നാൽ അതിനെ ചായ്ക്കുക എന്നാണ്. അതിന്റെ തെറ്റൽ എന്നാൽ ഹിദായത്തിൽ നിന്ന് വഴികേടിലേക്ക് ചായലാണ്.

…رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا…

… ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളെ നീ നേര്‍വഴിയിലാക്കിയതിന് ശേഷം ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നീ തെറ്റിച്ചുകളയരുതേ… (ഖു൪ആന്‍:3/8)

ഹൃദയങ്ങൾ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയും സ്ഥിരപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരവസ്ഥയിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിനാണ് ‘തഖ്‌ലീബ്’ എന്ന് പറയുന്നത്. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَنُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَأَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَنَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

ആദ്യതവണ അവരതില്‍ വിശ്വസിക്കാതിരുന്നത് പോലെത്തന്നെ (ഇപ്പോഴും) നാം അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളെയും കണ്ണുകളെയും മറിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. അവരുടെ ധിക്കാരത്തില്‍ വിഹരിച്ചുകൊള്ളുവാന്‍ നാം അവരെ വിട്ടേക്കുകയും ചെയ്യും. (ഖു൪ആന്‍:6/110)

قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: لَقَلْبُ ابْنِ آدَمَ أَشَدُّ انْقِلَابًا مِنَ الْقِدْرِ إِذَا اجْتَمَعَتْ غَلْيًا

നബി ﷺ പറഞ്ഞു: ചട്ടി തിളച്ചുമറിയുന്നതിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതാണ് ആദമിന്റെ മകന്റെ ഹൃദയം. (അഹ്‌മദ് 23816).

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَثِيرًا مِمَّا كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَحْلِفُ ‏{‏لاَ وَمُقَلِّبِ الْقُلُوبِ‏}

ഇബ്നു മസ്ഊദ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ പറഞ്ഞു: “നബി ﷺ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സത്യം ചെയ്തിരുന്നത് ‘ഇല്ല, ഹൃദയങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കുന്നവനാണ് സത്യം’ എന്നായിരുന്നു.” (ബുഖാരി 6617).

മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനാലല്ലാതെ ഹൃദയത്തിന് ആ പേര് ലഭിച്ചില്ല, അതിനാൽ ഹൃദയം മാറിപ്പോകുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സൂക്ഷിക്കുക.

തഖ്‌വയുള്ളവർ ഭയപ്പെട്ട ഹൃദയത്തിന്റെ മാറ്റം, അത് ഹിദായത്തിന്റെ വഴിയിൽ നിന്ന് വഴികേടിന്റെ വഴിയിലേക്ക് മാറിപ്പോകുന്നതാണ്. അങ്ങനെ നേർവഴിക്ക് ശേഷം അത് തെറ്റിപ്പോവുകയും, കാഴ്ചക്ക് ശേഷം അന്ധമാവുകയും ചെയ്യും!

ഇതെല്ലാം അല്ലാഹുവിന്റെ കയ്യിലാണ്. അവൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതല്ലാതെ സംഭവിക്കുകയില്ല. അവനാണ് ഹൃദയങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കുകയും താൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ തിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. അടിമ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് അവന്റെ റബ്ബ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല.

وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ ٱلْمَرْءِ وَقَلْبِهِۦ

മനുഷ്യന്റെയും അവന്റെ മനസ്സിന്റെയും ഇടയില്‍ അല്ലാഹു മറയിടുമെന്നും നിങ്ങള്‍ മനസ്സിലാക്കുക. (ഖുർആൻ:8/24)

അടിമകൾ അവന്റെ തൗഫീഖിനും (അനുഗ്രഹം) ഖിദ്‌ലാനിനും (കൈവെടിയൽ) ഇടയിൽ കറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അവനാണ് തന്റെ ഔലിയാക്കളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ തന്നിലേക്ക് അടുപ്പിക്കുകയും, അവയിൽ ഈമാൻ അലങ്കാരമാക്കുകയും, ഔദാര്യമായി അവരെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്. അവനാണ് തന്റെ ശത്രുക്കളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ തിരിക്കുകയും തെറ്റിക്കുകയും, നീതിയായി അവരെ തടയുകയും ചെയ്യുന്നത്. ഇതിലെല്ലാം അവന് പൂർണ്ണമായ ഹിക്മത്തുണ്ട്. അവന്റെ ഔദാര്യത്തിന്റെയും നീതിയുടെയും സ്ഥാനങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവൻ നന്നായി അറിയുന്നവനാണ്. ലോകരോട് ഒരു അനീതിയും ചെയ്യാൻ അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിക്കുന്നില്ല.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، يَقُولُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏:‏ إِنَّ قُلُوبَ بَنِي آدَمَ كُلَّهَا بَيْنَ إِصْبَعَيْنِ مِنْ أَصَابِعِ الرَّحْمَنِ كَقَلْبٍ وَاحِدٍ يُصَرِّفُهُ حَيْثُ يَشَاءُ ‏”‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ اللَّهُمَّ مُصَرِّفَ الْقُلُوبِ صَرِّفْ قُلُوبَنَا عَلَى طَاعَتِكَ ‏”‏ ‏.‏

അബ്ദുല്ലാഹ് ബ്നു അംറ് ബ്നുൽ ആസ്വിൽ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما നിന്ന് നിവേദനം: അദ്ദേഹം അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ ﷺ ഇപ്രകാരം പറയുന്നത് കേട്ടു: “ആദമിന്റെ മക്കളുടെ ഹൃദയങ്ങളെല്ലാം റഹ്‌മാന്റെ വിരലുകളിൽ നിന്ന് രണ്ട് വിരലുകൾക്കിടയിൽ ഒരൊറ്റ ഹൃദയം പോലെയാണ്. അവൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ അതിനെ തിരിക്കുന്നു.” എന്നിട്ട് അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ ﷺ പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവേ, ഹൃദയങ്ങളെ തിരിക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നിന്റെ അനുസരണയിലേക്ക് തിരിക്കേണമേ.” (മുസ്‌ലിം 2655).

ഹൃദയങ്ങൾ പൂട്ടപ്പെടുന്നു. അല്ലാഹു പറയുന്നു:

أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٱلْقُرْءَانَ أَمْ عَلَىٰ قُلُوبٍ أَقْفَالُهَآ

അപ്പോള്‍ അവര്‍ ഖുര്‍ആന്‍ ചിന്തിച്ചുമനസ്സിലാക്കുന്നില്ലേ? അതല്ല, ഹൃദയങ്ങളിന്‍മേല്‍ പൂട്ടുകളിട്ടിരിക്കയാണോ? (ഖുർആൻ :47/24)

പൂട്ടപ്പെട്ട ഹൃദയം അതിലുള്ള തിന്മയിൽ അടക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിലേക്ക് ഒരു നന്മയും പ്രവേശിക്കുകയില്ല. ശക്തമായ പൂട്ടുകളിട്ട പെട്ടി പോലെയാണ് അതിന്റെ അവസ്ഥ. നന്മക്ക് അതിലേക്ക് എങ്ങനെ വഴി കണ്ടെത്താനാകും!

ഇവ ഹൃദയങ്ങളുടെ അവസ്ഥകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ചെറിയ വിവരണമാണ്. ഹൃദയരോഗങ്ങളിൽ നിന്നും അസുഖങ്ങളിൽ നിന്നും സൗഖ്യം ലഭിച്ചവനും, സൗഖ്യത്തിന്റെ വസ്ത്രങ്ങൾ അണിഞ്ഞവനും, സുരക്ഷിതമായ ഹൃദയം കൊണ്ട് വിജയിച്ചവനും, അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടവരിൽ പെട്ടവനും, കോപത്തിനിരയായവരോ വഴിപിഴച്ചവരോ അല്ലാത്തവനുമായവന് മംഗളം!

 

പ്രൊഫ. ഡോ. സ്വാലിഹ് ബിൻ അബ്ദിൽ അസീസ് ബിൻ ഉഥ്മാൻ അസ്സിന്ദി حَفِظَهُ اللَّهُ

قواعد في فقه القلوب ൽ നിന്നും എടുത്തത്.

 

 

www.kanzululoom.com